Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q385300
Manifeste IIIF
Numérisation :
Source des données : BnF Archives et manuscrits
F. 9-12. XIVe s. (el non XIXe s.).
F. 1-4v AGAPITUS DE COLUMNA, archidiaconus Bononiensis, [Sermo in die conversionis s. Pauli]. « [Circumfulsit eum l]ux de celo... Reverendi Domini, quia peccatis nostris exigentibus... » suivi d'une lettre d'envoi autographe signée « Agapitus de Columpn. archid. Bon. », adressée à « Reverendo in Christo patri domino fratri Guillielmo abbati monasterii S. Pauli de Urbe » et datée du 16 novembre, sans indication d'année (antérieure à 1363, date à laquelle Agapit Colonna devint évêque d'Ascoli Piceno).
F. 5-8v « Sermo cujus supra in festo Cypriani et Justine [26 septembre] anno Domini 1333. In terra sua duplicia possidebunt... Terrena que videntur non respicere... », précédé de citations bibliques ; cf. N. Valois, dans Hist. litt. XXXIV, 599. A rapprocher des textes des ff. 69-78v du même manuscrit (5-7v) ; — fragment de sermon de la même main, presque entièrement illisible (8-8v).
F. 9-12v ROBERTUS DE BRETVILLA, fin d'un sermon de carême : « ... sequamur verum lumen ; tenebre enim... — ... omnem hominem venientem in hunc mundum... Explicit sermo magistri Roberti de Bretvilla, ordinis Fratrum Heremitarum s. Augustini, factus per eundem in presencia domini pape, anno Domini M°CCC°LXIIII°, dominica secunda quadragesime » (9). — Sermon pour la Septuagésime, anonyme : « Voca operarios et redde illis mercedem... Spiritualiter inter cetera que solet humana industria attemptare... — ... quod consulit Augustinus, libro de Vera innocencia, cap. 33° , ubi dicit sic... », incomplet de la fin (9-12v).
F. 13-24v JACOBUS DE [ITRO], archiepiscopus Hydruntinus, deux sermons prononcés en 1367 devant le « Parlement général » du royaume de Naples, précédés d'une épître dédicatoire au pape Urbain V : « Domino meo Urbano, universalis Ecclesie summo pontifici, creatura vestra Jacobus archiepiscoporum indignissimus Ydrontinus... Rudimenta quedam in generali parlamento regni hujus... » (13) ; — « Justicia et pax complexe sunt se... Grandes et alte materie... Justicia et pax... Que verba comuniter sancti glosatores... » (éd. part. dans E. Baluze, Vitae pap. Avenion., éd. G. Mollat, II (1927), 772-773) (14-18) ; — « Colligite que superaverunt fragmenta... Scriptura sacra fluvius profunditatis ... Colligite... Hodierna dominica patres... — ... ubi vera sunt gaudia, que nobis concedat... » (19-23).
F. 25-67v Sermons anonymes avec de nombreuses corrections d'auteurs. [Sermo in festo ss. Petri et Pauli], incomplet du début : « ... glosa : Petrus reliquit affectum infirmitatis... — ... ad Dei visionem perducti sunt, intrepidi sequamur, ut ad gloriam ad quam perducti sunt pervenire mereamur ; quod nobis concedat... » (25-28v) ; — « Sermo in festo Omnium sanctorum. Conplacuit Patri nostro dare nobis regnum... Augustinus, XXII° libro de Civitate Dei, cap. I, dicit : Deus in principio... » (28v-35v) ; — « Christus tradidit semetipsum pro nobis... Augustinus, IIII° de Trinitate, cap. XIIII dicit : Non potest rite... » (35v-37) ; — « Sermo in festo Pentecostes. Erat species glorie Domini quasi ignis ardens... Augustinus in quodam sermone de festo Pentecostes... » (37-44) ; — « Sermo in festo b. apostolorum Petri et Pauli. Isti sunt potentes a seculo... Bernardus in sermone de vigilia apostolorum... — ... in ceteris dicitur a Domino... », incomplet par suite de lacune matérielle (44-47v) ; — Sermon incomplet du début : « ... congressio est, cum carnalibus viciis... — ... Hujus autem domus Domini domesticos nos faciat J. C.... » (48-53) ; — « Sermo in festo Purificationis » 1re version (cancellée) : « Inferant filii Israel munus... Bernardus secundo sermone de purificatione b. Marie... » (53-54) ; — 2e version : « Offertur nomini meo oblatio munda... Bernardus secundo sermone de purificatione b. Marie... » (54-60) ; — « Sermo in festo nativitatis Domini. Natus est Jhesus in Betleem... Bernardus, ultimo sermone de vigilia nativitatis Domini... — ... Que bona in nobis efficere ipse dignetur... » (60-67v).
F. 68-68v Opusculum de expositione lectionum quae leguntur in officio mortuorum, incomplet. Prologue : « Memor esto quoniam mors non tardabit... Quoniam, secundum Augustinum IIII° de Doctrina christiana, predicator prius debet esse orator... Cum igitur prothema sermonis sit premittendum principio sermonis et predicacionis oracioni, in collacionibus quas disposui facere in hoc opusculo de expositione lectionum que leguntur in officio mortuorum... — ... et dicamus Ave Maria » (68) ; — « Memor esto quoniam mors non tardabit... Sicut dicit Augustinus... — ... ut sic a peccato caveamus, et Deum qui est vita anime... » (68-68v).
F. 69-78v FRANCISCUS, monachus DE CARITATE AD LIGERIM, Discours polémique contre Thomas Waleys [Avignon, 17 janvier 1333], incomplet du début, par suite de lacune matérielle: « ... nichilominus quod in diem adventus Domini... — ... lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit unquam, set nec videre potest. Ipsi honor et gloria, virtus et imperium. Amen » ; cf. N. Valois, dans Hist. litt. XXXIV, 579-584, particulièrement 579, n. 2 ; Th. Kaeppeli, Le Procès contre Thomas Waleys, 1936, 14-15 (69-77) ; — « Propositio humilis Francisci in die conversionis s. Pauli [25 janvier 1333], in refectorio Fratrum Minorum ante sermonem » (N. Valois, ibid., 583-584, n. 3) (77v) ; — « Propositio humilis Francisci in die Conversionis eadem in vesperis in refectorio Fratrum Minorum in presencia dominorum, inquisitorum, adversario supradicto [Thomas Waleys] minime comparente » ; cf. ibid., 584 (77v-78).
F. 79-96v Sermons pour obsèques. [Sermo XXII], incomplet du début : « ... Considera ergo et recogita quid facias, sicut dicitur I Reg... — ... quam in vita ista, jugiter considerare debemus ; quod nobis concedat etc. Expositio istius??? epistole, scilicet : In diebus illis vir fortissimus Judas, et sequentis sermonis, scilicet : Sancta et salubris est cogitacio, invenies post sermones dominicales in ultimo sexterno » (79-81) ; — « Sermo XXIII, in exequiis alicujus bone persone » (en marge), « Timenti Deum bene erit... Quia, secundum Augustinum, I de Civit. Dei... » (81-82v) ; — « Sermo XXIIII, in exequiis alicujus bone persone » (en marge), « Flexus ad misericordiam lacrimas fudit... Sapiens Ecclesiasticus exhortans homines... » (82v-83v) ; — « Sermo XXV, in exequiis alicujus boni viri, sive fuerit episcopus, sive abbas, sive presbyter vel religiosus » (en marge), « Rasias invocans dominatorem vite... Ad aliquam recommendacionem... » (83v-85v) — « Sermo XXVI, in exequiis unius episcopi vel abbatis vel sacerdotis simplicis vel christiani » (en marge), « Fide plurimam hostiam obtulit... Ut amici et parentes ac familiares... » (85v-87) ; — « Sermo XXVII pro aliquo episcopo in loco suo sepulturo » (en marge), « David patriarcha defunctus est... De isto venerabili patre papa... » (87-88) ; — « Sermo XXVIII, in exequiis, vel quando sit memoria alicujus sanctimonialis femine vel alicujus domine sepulte vel sepeliende in loco in quo virgines Christo dedicate morantur » (en marge), « Judith defuncta est in Bethulia... De ista venerabili sanctimoniali vel quacumque alia muliere bona... » (88-89) ; — « Sermo XXIX, in exequiis alicujus regis in sepulcro patris sui tumulati » (en marge), « Josias defunctus est, et sepultus est in sepulcro paterno... Ad aliqualem [sic] recommendacionem anime istius... — ... Dicas si vis illa VII vel VIII que superius notavi de illis defunctis qui mortui fuerunt in Domino, superius in sermone Sancta et salubris est cogitacio etc. » (89-89v) ; — « Sermo XXX, in exequiis alicujus juvenis Christiani, et eciam si unicus fuit matris sue » (en marge), « Ecce defunctus efferabatur... De aliquo juvene filio quondam unico... » (89v-90v) ; — « Sermo XXXI, in commemoracione omnium fidelium defunctorum » (en marge), « Isti omnes juxta fidem defuncti sunt... Omnium defunctorum fidelium... » (91-92) ; — « Sermo XXXII de mortuis, qui potest convenienter fieri in festo aliquorum sanctorum martyrum » (en marge), « Rex mundi nos defunctos... Si contingeret fieri sermonem in natali aliquorum sanctorum martyrum... » (92-92v) ; — [Sermo XXXIII] « Exposicio tercie epistole que legitur in missa mortuorum » (en marge), « Nolumus vos ignorare de dormientibus etc... In isto quarto capitulo, postquam Apostolus... — ... Dicitur autem tuba Dei quia a Deo et a Christo... », incomplet par suite de lacune matérielle (92v-96v).
F. 97-107v [PETRUS DE LUNA], sermon en espagnol prononcé à Pampelune le 6 février 1390, à l'occasion de la déclaration faite publiquement par Charles III, roi de Navarre en faveur de Clément VII : « Nova lux oriri visa est... La sentençia destas palabras, que yo he tomado... » (H. Lapeyre, dans Bulletin hispanique, L (1948), 129-146) ; cf. H. Lapeyre, ibid., XLIX (1947), 38-46 (97-104v). — Plan de sermon en latin et en espagnol : « Significavit Deus que oportet fieri cito, loquens per angelum suum... Por impetrar la gracia del Spiritu sancto... — ... en estas tres cosas se declara toda convenient enformacion » (105-107v).
Christus tradidit semetipsum... (Eph. V, 25)
Augustinus, quarto de Trinitate capitulo quarto decimo dicit : Non potest rite offerri Deo...
f. 35v
Circumfulsit eum lux de caelo... (Act. IX, 3)
Reverendi domini, quia peccatis nostris exigentibus undique bella fremunt...
f. 1
Colligite quae superaverunt fragmenta... (Joh. VI, 12).
Hodierna dominica, patres, ut nostis, denominatione triplici nuncupatur...
f. 19
Scriptura sacra fluvius profunditatis immensae multiplices habere noscitur...
Complacuit Patri vestro dare vobis regnum... (Lc. XII, 32)
Augustinus, vicesimo secundo libro De Civitate Dei, cap. primo, dicit : Deus in principio condidit mundum...
f. 28v
[...] Cum igitur prothema sermonis sit praemittendum principio sermonis...
f. 68
David patriarcha defunctus est... (cf. Act. II, 29)
De isto venerabili patre papa vel patriarcha...
f. 87
Ecce defunctus efferebatur... (Lc. VII, 12).
De aliquo juvene filio quondam unico sanctissimae viduae...
f. 89v
Erat species gloriae Domini quasi ignis ardens... (Ex. XXIV, 17)
Augustinus in quodam sermone de festo Pentecostes dicit : Isto die Spiritus sanctus...
f. 37
Fide plurimam hostiam obtulit per quam defunctus... (Hebr. XI, 4)
Ut amici et parentes ac familiares cuncti istius venerabilis viri...
f. 85v
Flexus ad misericordiam lacrimas fudit... (II Mach. IV, 37)
Sapiens Ecclesiasticus exhortans homines ad dolendum et contristandum...
f. 82v
In terra sua duplicia possidebunt... (Is. LXI, 7)
Terrena quae videntur non respicere atque aeternis...
f. 5
Inferant filii Israel munus in vase mundo... (Is. LXVI, 20)
Bernardus secundo sermone de purificatione beatae Mariae dicit : Festus hodie...
f. 53
Isti omnes juxta fidem defuncti sunt... (Hebr. XI, 13)
Omnium defunctorum fidelium quorum animae expiantur...
f. 91
Isti sunt potentes a saeculo... (Gen. VI, 4).
Bernardus in sermone de vigilia apostolorum Petri et Pauli dicit...
f. 44
Josias defunctus est et sepultus est in sepulcro... (cf. III Esdr. I, 31)
Ad aliquam recommendationem animae istius domini regis quondam illustris...
f. 89
Judith defuncta est in Bethulia... (cf. Judith XVI, 28)
De ista venerabili sanctimoniali vel quacumque alia muliere bona quae jam defuncta est...
f. 88
Justitia et pax complexae sunt... (cf. Ps. LXXXIV, 11).
Grandes et altae materiae sunt haec de quibus...
f. 14
Quae verba communiter sancti glossatores exponunt et ponunt de capite...
Memor esto quoniam mors non tardabit... (Eccli. XIV, 12).
Quoniam, secundum Augustinum IIII° De Doctrina christiana...
Sicut dicit Augustinus libro XIII De Civitate Dei...
Natus est Jesus in Bethleem Judae... (Mt. II, 1)
Bernardus ultimo scrmone de vigilia nativitatis Domini de pronuntiatione...
f. 60
Nolumus vos ignorare de dormientibus... (I Thess. IV, 12).
In isto quarto capitulo, postquam Apostolus revocavit illos...
f. 92v
Nova lux oriri visa est... (Esth. VIII, 16).
LA SENTENCIA DESTAS PALABRAS QUE YO HE TOMADO...
f. 97
Offertur nomini meo oblatio munda... (Mal. I, 11)
f. 54
Razias invocans dominatorem vitae ac spiritus... (II Mach. XIV, 46)
Ad aliquam recommendationem animae istius venerabilis viri...
f. 83v
Rex mundi nos defunctos... (II Mach. VII, 9)
Si contingeret fieri sermonem in natali aliquorum sanctorum martyrum...
f. 92
Rudimenta quaedam in generali parlamento regni hujus pro praelatorum parte jussus...
f. 13
Significavit Deus quae oportet fieri cito... (cf. Apoc. I, 1).
POR IMPETRAR LA GRACIA DEL SPIRITU SANCTO...
f. 105
Timenti Dominum, bene erit in extremis... (Eccli. I, 13).
Quia secundum Augustinum I° De Civitate Dei de bona vita...
f. 81
Voca operarios et redde illis mercedem... (Mt. XX, 8).
Spiritualiter inter cetera quae solet humana industria adtentare...
f. 9
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index