Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q99493
Manifeste IIIF
Numérisation :
Parch., XVe s., II + 68 ff. (f. I-IIv°, 67-68v° blancs), 2 col. aux f. 30-31, 195 x 130 mm.
Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI
f. 2 (titre): //Centimetrum Serui
f. 3 (texte): //Euripidium constat
~ f. 1: «Alphabetum grȩcum cum numeris ».
~ f. 1-1 v°: ‹De numeris et litteris Antichristi›.
, inc.: «Apocalipseos tertio decimo scribitur quod numerus Antichristi est sexcenti sexaginta sex... » (17 lignes).
f. 2-9: Servivs, De centum metris
titre: «Centimetrum Seruii ».
expl.: «... uoluntatis [sic] exoluat. FINIS».
f. 9-11v°: Mallivs Theodorvs, De metris (extrait avec interpolation)
titre: «De metris Maulii [sic] Theodori ».
inc. incomplet: «Metrum dactylicum hexametrum inuentum... » (éd. H. Keil, Gramm. lat., 6, p. 589, l. 20).
expl. incomplet f. 11v°, l. 4: «... Vocant omnes bona iustis sua semper deus afert» (ed. cit., p. 600, l. 1).
(interpolation) «de metro sotadico. Hoc trochaico arua sicca Nylus intrat...».
expl.: «... De metro ionico. ‹M›etrum ionicum exercet fraternas gratias malis. FINIS » (mêmes extraits et même interpolation dans les mss Berlin, Staatsbibl., Diez B. Sant 66 (VIIIe s.), p. 231-234; Vatican, Urb. lat. 1157, f. 83v°-85 (cf. Manuscrits classiques latins..., II, 2, Paris, 1982, p. 661); Vat. lat. 1491, f. 30-30v° (cf. Manuscrits classiques latins..., III, 1, Paris, 1991, p. 74); Vat. lat. 3135, f. 19-20v° (cf. supra).
f. 12-16v°: ‹Fragmenta Berolinensia›.
1) f. 12-12v°, titre: «De Heroo et Triametro [sic]»
inc.: «Hoc creditur ab Apolline inuentum... ».
expl.: «... aliam esse originem metrorum tam immensam uarietatem » (ed. cit., 6, p. 633-634).
2) f. 12v°-14v°, titre: «De speciebus exametri heroici ».
inc.: «Exametrus heroicus constat pluribus [sic] dacylicis spondeo et dactylo... ».
expl.: «... Aut sprumant [sic] miscent argenti uiuaque sulphura. FINIS » (ed. cit., p. 634-637).
3) f. 14v°-16v°, titre: «Incipit de Heroo ».
inc.: «QVanquam de singulis uniuersisque metrorum generibus superioribus libellis... ».
expl.: «... Nam qui sic ceciderit uitiosus et turpissimus » (inédit ?).
f. 17-17v°: Ps. Ovidivs, De ludo scaccorum
titre: «Ouidius de ludo scacorum »
inc.: «QVi cupis egregium scacorum discere ludum... ».
expl.: «turbine septus / Sic loca tuta tenent regit et aula sedet » (36 v., var. - éd. C. Pascal, Poesia latina medievale, Catane, 1907, p. 139-141).
f. 18-24v°: Diomedes, Ars grammatica (extrait du liv. II)
titre: «De grammatica ».
inc.: «‹G›rammatica est specialis scientia exercitata lectionis et expositionis... ».
expl.: «... nisi sit ubi [sic] poeta maiorem licentiam sibi uendicauerit » (éd. H. Keil, op. cit. supra, 1, p. 426-436).
f. 25-29: Donatvs, Ars maior (Pars I)
titre: «Ars Donati de uoce »
inc.: «Vox est aer ictus sensibilis auditu... ».
expl.: «... cola et commata id est membra et cȩsa. finis » (ed. cit., 4, p. 367-372; éd. crit. L. Holtz, Donat et la tradition de l’enseignement grammatical. Étude sur «l’Ars Donati » et sa diffusion (IVe-IXe s.) et édition critique, Paris, 1981, p. 603-612).
~ f. 29v°: «De punctis ».
inc.: «Puncti siue puncta sunt septem scilicet uirgula, coma, punctus planus, semipunctus... » (16 lignes).
~ f. 30-31: ‹Glossarium?, A-G›.
inc.: «Aydos / Achylius / Acophylax / Apocalypsis... » (mots contenant un y).
f. 31-33: Iohannes Mansionarivs, Breuis annotatio de duobus Pliniis Veronensibus (ms. F de Cipolla).
titre: «Guarini Veronensis super Plinii Secundi epistulis »
inc.: «Plinii duo fuisse noscuntur eodem nomine... ».
expl.: «... que superius memoraui diligens lector inueniet» (éd. C. Cipolla, op. cit. infra, p. 758-763 et E. T. Merrill, On the eight-book tradition of Pliny’s Letters, dans Class. philol., 5, 1910, p. 186-188).
f. 33-34v°: Ps. Ovidivs, De philomela (Anthol. lat. 762)
pas de titre.
le texte est suivi sans séparation de deux vers extraits du Compendium de Ieremias de Montagnone (XIVe s.):
«Tu uales foelix ceu longo tempore fenix
Te foueat tellus ueluti pupille uitellus » (éd. des deux vers: P. Lehmann, Pseudo-antike Literatur des Mittelalters, Leipzig, 1927, p. 3; R. Avesani, Due nuovi codici dell’Ibis, dans Riv. cult. class. med., 2, 1960, p. 341, n. 34.)
f. 34v°-35v°: Ps. Ovidivs, De pulice.
pas de titre (éd. F. Lenz, De pulice libellus, dans Maia, N. S. 14, 1962, p. 311).
f. 35v°: Ovidivs, Tristia (extrait: IV, 10, 41-54).
inc.: ‹T›Emporis illius colui fouique poetas...».
expl.: «... Successor fuit hic tibi Galle Propertius illi
Quartus ab his serie temporis ipse fui » (12 v.).
f. 36-45v°: Ps. Apvleivs, De nota aspirationis
titre: «APuleius de aspiratione ».
inc.: «‹O›Mnis aspirationis nota aut est principalis syllabarum... ».
expl. f. 45: «... terminali ac media hic terminus habeatur» (éd. F. Osann, L. Caecilii Minutiani Apuleii De orthographia fragmenta et Apuleii minoris De nota aspirationis et De diphtongis libri duo, Darmstadt, 1826, p. 87-119).
suivi sans séparation d'une glose (?): «Ex predictis igitur patet quot [sic] quattuor sunt causȩ quia inuenta sit aspiratio... ».
expl. f. 45 v°: «... ad cupiditatem pertinent quȩ aspera est. Quare hoc sufficiat. finis » (10 lignes).
f. 45v°-55: Ps. Apvleivs, De diphtongis
titre: «Apuleius de diphtongis ».
inc.: «Diphtongi quibus ueteres utebantur... ».
expl. incomplet ou différent: «... Oe diphtongus finalis non est apud Latinos nisi in hac uoce terminali Oe. Finis » (ed. cit., p. 120-146).
~ f. 55-59v°: Gvarinvs Veronensis, De diphtongis praecepta.
~ f. 59v°-60: Gvarinvs Veronensis, Carmen de distinctione orationis (seu de prosaicis pedibus - extraits).
inc.: «Iambus hiccari (?) serpit conscendit in ardua pȩon... » (cf. H. Walther, Initia carminum..., n° 9761).
à la fin: «Guarini carmina finiunt. Finis ».
f. 60-66v°: Priscianvs, De metris Terentii
titre: «Priscianus de metris comicis ».
à la fin: «De metris comicis Prisciani Grammatici libellus finit ».
Origine: italienne, écriture humanistique cursive anguleuse soignée.
Possesseurs: Aldo Manuzio († 1597) dont les manuscrits ont été acquis par la Bibliothèque Vaticane en 1616.
Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.
Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index