Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Pal.lat.1552

Numérisations

Aspects codicologiques

  • Papier (filigranes f. I-II, 1-3: var. Briquet 7625, St-Gall, 1423; f. 4-39: var. Briquet 3819, Mayence, 1462-1464; f. 40-79: var. Briquet 8543, Mayence, 1467; f. 80-117: var. Briquet 13002, Pignerol, 1460; f. 118-263: var. Briquet 2428, Worms, 1496), XVe s. (f. 1-73: a. 1462), II + 263 ff. (+ f. 121 bis; f. 58v°, 73v°-79v°, 116 v°-117, 118-118 v°, 175, 218 v° et 262 v°-263 blancs), 277 x 210 mm.

    Recueil de trois parties: 1) f. II, 1-79; 2) f. 80-117; 3) f. 118-263. D’après la table du contenu inscrite d’une main cursive italienne contemporaine au f. 263 v°, les trois premiers textes: Vita Hippocrati, Vita Galieni, Sententiae morales, sont maintenant en deficit.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Heidelberger historische Bestände – digital

  • Langue(s) des textes dans le manuscrit : latin

    Titre(s) :
    1r-73v - Teil I
    1r-1v - Martinus Bracarensis seu Ps.-Seneca: Formula uitae honestae (Auszüge)
    1v-3v - Seneca: De remediis fortuitorum
    4r-5v - Seneca: De remediis fortuitorum (Auszüge)
    6r-51r - Franciscus Petrarca: De remediis utriusque fortunae (Auszüge)
    51r - Lupatus de Lupatis: Epitaphium Francisci Petrarcae
    51r-53r - Franciscus Petrarca: De remediis utriusque fortunae (Auszüge)
    53r-53v - Franciscus Petrarca: Collatio edita ... Romae in Capitolio tempore lauretionis suae
    54r-58r - Alkindi: De radiis
    59r-73r - Alanus de Insulis: Parabolae
    80r-117v - Teil II
    80r-114v - Ps.-Cicero: Rhetorica ad Herennium
    115r-116r - De adtributis personae et negotio
    117v - De legislatore
    119r-263v - Teil III
    119r-139r - Leonardus Brunus Aretinus: Liber commentarium rerum Graecarum
    139r-172v - Poggius Bracciolinus: Facetiae
    173r-174v - Ps.-Cicero (Petrus Paulus Vergerus): Epistula ad Franciscum Petrarcam
    175v-181r - Poggius Bracciolinus: De praestantia Caesaris at Scipionis
    181v-183r - Guarinus Veronensus: Epistula ad Leonellum Estensem
    183v-200r - Guarinus Veronensus: Epistula ad Poggium Bracciolinum
    200r-200v - Epistula quaedam
    200v-219r - Poggius Bracciolinus: Epistulae 2 ad Franciscum (Ferrarensiem?)
    219r - Poggius Bracciolinus: Epistula ad Guarinum Veronensem
    220r-237v - Licianus: De ueris narrationibus
    238r-253r - Poggius Bracciolinus: De nobilitate
    253r-261v - Sententiae philosophorum
    261v-262r - Gasparinus Barzizius: Epistula ad Andream Iulianum
    262r - Antonius Beccadellus Panormita: Carmen ad Galganum de Bichis

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • 1 - f. 1: Ps. Seneca, Epistula 12 ad Paulum (extrait).

    titre: «Seneca de remediis fortuitorum ».

    texte: «Feramus equo animo et utamur foro quod sors concessit donec inuicta felicitas finem malis imponat » (éd. C. W. Barlow, Epistolae ad Paulum et Pauli ad Senecam, Rome, 1938, p. 133, l. 6-7).

    — Epitaphium Senecae (Anthol. lat. 667).

    pas de titre.

    f. 1-1 v°: Martinvs Bracarensis seu Ps. Seneca, Formula uitae honestae (extraits).

    pas de titre.

    inc.: «Qui prudenciam sequi desideret...» (§ 2).

    expl.: «... agi ubique de ueritate tractatur etc. » (§ 5 - éd. C. W. Barlow, Martini Episcopi Bracarensis opera omnia, New Haven, 1950, p. 238-247 l. 16).

    f. 1 v°-3 v°: Seneca, De remediis fortuitorum.

    inc.: «Sitque [sic] cunctorum poetarum...».

    à la fin: «Explicit liber Senece de remediis fortuitorum ».

    f. 4-5 v°: Seneca, De remediis fortuitorum (extraits).

    titre: «Sequitur de remediis utriusque fortune ipsius Senece ».

    texte précédé du prologue: «Hunc librum composuit Seneca... » (éd. cf. supra, Pal. lat. 1539, f. 77 v°).

    inc.: «Morieris. In primis sensus conqueritur » (non identifié).

    «Morieris. Ratio respondet: Ista est hominis natura...» (2, 1).

    à la fin: «Expliciunt excerpta de remediis fortuitorum Senece ».

    ~ f. 6-51: Franciscvs Petrarca, De remediis utriusque fortunae (extraits).

    ~ f. 51: ‹Lvpatvs de Lvpatis›, Epitaphium Francisci Petrarcae.

    ~ f. 51-53: Franciscvs Petrarca, De remediis utriusque fortunae (table des extraits).

    ~ f. 53-53 v°: Franciscvs Petrarca, Collatio edita ... Romae in Capitolio tempore laureationis suae (extraits).

    ~ f. 54-58: Alkindi, De radiis (transl. lat. -extraits remaniés).

    ~ f. 59-73: Alanvs de Insvlis, Parabolae (extraits remaniés).

    2 - f. 80-114 v°: Ps. Cicero, Rhetorica ad Herennium.

    division en 4 livres.

    pas de titre.

    f. 115-116: De adtributis personae et negotio (texte remanié?).

    inc.: «‹H›ec sunt attributa persone: nomina, natura, uirtus, fortuna, habitus, affectus, studia... ».

    expl.: «... et quo iure et quare et quomodo et quando. Amen. Et sic est finis ».

    ~ f. 117 v° (add.): ‹De legislatore›.

    1) «Quando ergo legislatori maxime negotiandum circa iuuenum disciplina nec utique...» (15 lignes).

    2) «Utrum legislatori precipue communis esse debeat cura pro institutione politica feliciter continuanda... » (19 lignes).

    3 -~ f. 119-139: Leonardvs Brvnvs Aretinvs, Liber commentariorum rerum Graecarum.

    ~ f. 139-172v°: ‹Poggivs Bracciolinvs, Facetiae›.

    f. 172 v°-173: Franciscvs Petrarca, Epistula ad Ciceronem (Epist . Famil., XXIV, 3).

    f. 173-174 v°: Ps. Cicero (Petrvs Pavlvs Vergerivs), Epistula ad Franciscum Petrarcam.

    faux d’humaniste composé vers 1394.

    titre: «Cicero Francisco salutem ».

    inc.: «Sero iam tandem epistulam tuam...».

    expl. inachevé: «...quoque furor erat in hunc tamen» (éd. L. Smith, Epistolario di Pier Paolo Vergerio, Rome, 1934, p. 436-441, l. 23).

    ~ f. 175 v°-181: Poggivs Bracciolinvs, De praestantia Caesaris et Scipionis (Epistula ad Scipionem Mainentem).

    ~ f. 181 v°-183: ‹Gvarinvs Veronensis, Epistula ad Leonellum Estensem›.

    ~ f. 183 v°-200: ‹Gvarinvs Veronensis, Epistula ad Poggium Bracciolinum›.

    ~ f. 200-200 v°: ‹Epistula quaedam›.

    inc.: «Existimo magnum pondus habere apud te...».

    ~ f. 200v°-219: ‹Poggivs Bracciolinvs, Epistulae 2 ad Franciscum (Ferrarensiem ? ›.

    ~ f. 219: ‹Poggivs Bracciolinvs, Epistula ad Guarinum Veronensem›.

    ~ f. 220-237 v°: ‹Lvcianvs, De ueris narrationibus (transl. lat. Lilii Castellani Tifernatis)›.

    ~ f. 238-253: Poggivs Bracciolinvs, De nobilitate.

    ~ f. 253-261 v°: ‹Sententiae philosophorum›.

    inc.: «Socrates plurimum admirabatur eos qui lapide signa sculpserant summa ope... ».

    ~ f. 261 v°-262: ‹Gasparinvs Barzizivs, Epistula ad Andream Iulianum›.

    ~ f. 262: ‹Antonivs Beccadellvs Panormita, Carmen ad Galganum de Bichis ›.

Intervenants

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: allemande; 1 - écriture gothique cursive. Souscription datée de copiste au f. 53: «Scriptum per me Henricum de Mūnsrmē (?) arcium et medicine doctorem. Anno 1462 et finitum feria quarta ante Galli [sic]».

    2 - écriture gothique cursive.

    3 - écriture gothique cursive. Note de copiste au f. 262.

    «Codicis istius scriptor nunquam moriatur

    Quin sua peccata pure confiteatur

    Amen ».

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: 1-3 -peut-être Ulrich Fugger, d’après P. Lehmann, op. cit. infra ; bibliothèque palatine de Heidelberg (au f. 1 cote ancienne: 1287, et cote du transfert: C. 175/766).

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.


Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • P. Lehmann, Eine Geschichte..., 2, p. 518
    • P. O. Kristeller, Iter italicum, 2, 1967, p. 394 et 590
    • P. Kaj, Inedita Poggiana (Romanist. Jahrbuch, 20, 1969, p. 38), simple mention
    • N. Mann, The manuscripts of Petrarch's “De remediis”: a check-list (Ital. med. e uman., 14, 1971, p. 84)
    • E. Pellegrin, Manuscrits de Pétrarque à la Bibliothèque Vaticane. Supplément au catalogue de Vattasso (Ital. med. e uman., 18, 1975, 103-105).

Vie du document

Sources des données