Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3456

  • Titres attestés :
    • Evagrius episcopus ?
    • IV Concilium Lateranense a. 1215.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3456
    • Paris. BnF, Latin 3456
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Eugène III (pape, 1080?-1153)
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 2 manuscrits. 67 ff.
  • Format :
    • 225 × 155 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Au f. 7v, note marginale du XVIe s. — Au f. 1, ancienne cote « 78 ». — Acquis par la Bibliothèque royale vers 1743-1744. 2 manuscrits. 67 ff. 225 × 155 mm.
  • Reliure :
    • Reliure veau raciné au chiffre de Charles X. Titre au dos : « Innocentii III epistolae ».

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-45v « Incipit liber b. Marie virginis, editus a b. Evagrio, et ab Eugenio papa corroboratus. Epistola Eugenii pape. [E]ugenius... dilectis in Deo fratribus omnibus episcopis et abbatibus... Quam dignum et quam gloriosum sit ad decus summe Virginis diem sabbati celebrare... — ... magnisque donariis ditetur » (1) ; — « Incipit prologus b. Lucini episcopi. [B]eatam Mariam virginem diligenter... — ... margaritis refulgens. Amen » (1-2) ; — « De virtute et potestate M. b. Marie », titre en manchette. « Imperatrix reginarum et salvatrix animarum // ... — ... secula seculi in gloria » ; cf. Chevalier, Repest. hymn., n° 8491 ; Walther, Initia carminum, n° 8781 ; attribué à Emile Brunon par le ms. d'Amiens, Fonds l'Escalopier n° 2, f. 195v (2-4) ; — « Incipit liber floribus XL b. Marie a b. Evagrio Isclavonensi [sic] episcopo editus ». Prologue : « [F]loribus b. Marie virginis plenos codices prophetarum... — ... maxime florescit » (4-4v) ; — « [D]eus dominus noster Jhesus Christus summus imperator celorum... — ... ad decus illorum sabbatorum, quod ipse nobis prestare dignetur Jhesus... » (4v-27v) ; — [Advocationes b. Mariae] « Multociens contigit inter hujus seculi homines... — ... cum ea venerari mereamur. Quod ipse nobis prestare dignetur Filius ejus... » (A. Sinués Ruiz, dans Analecta sacra Tarracon., XXI (1948), 10-34) (27v-45v).

    Les mêmes textes se trouvent dans le ms. 24 de la bibliothèque Sainte-Geneviève, ff. 164-189, et à partir du prologue : « Floribus b. Marie » dans le ms. Flor. Laur. Plut. XXXIV Sin. Cod. III, p. 12 sq. et 130 sq. ; cf. Bandini, Catal. Bibl. Laurentianae, IV, 301-302.


    F. 46-67v « Incipiunt distinctiones Innocencii de fide catolica » [Concile de Latran, a. 1215, c. 1-70]. « Firmiter credimus et simpliciter confitemur... — ... quam post agnitam retroire » (Mansi, XXII, 981-1058) (46-65v) ; — [Expeditio pro recuperanda Terra sancta] « Ad liberandum [sic] Terram sanctam de manibus impiorum... — ... et concedimus esse participes juxta quanti[tatem subsidii] », incomplet (ibid., 1058-1067) (65v-67v) ; cf. Potthast, I, 437-439.

Intervenant

Autres intervenants

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Ce manuscrit faisait partie d'un lot de 9 mss. ayant appartenu à Antoine du Verdier, sieur de Vauprivas, acquis du libraire Gaudouin pour la bibliothèque du Roi en 1730 ; cf. notes de l'abbé de Targny, dans Arch. A. R. 65, f. 98 n° VIII. Au f. 1, ancienne cote : « 78 » correspondant au n° 78 de l' « État des manuscrits acquis pendant la période 1738 [sic] et suivantes » ; cf. ibid., f. 232 ; ancienne cote « DD » correspondant à un classement des nouvelles acquisitions latines de la bibliothèque du Roi pendant la même période ; cf. add. du ms. Latin 2697.

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Ad liberandam Terram sanctam de manibus impiorum...

    f. 65v

    Beatam Mariam Virginem diligenter hunc librum...

    f. 1v

    Deus Dominus noster Jesus Christus summus imperator caelorum idcirco de Virgine...

    f. 4v

    Firmiter credimus et simpliciter confitemur quod unus solus est verus Deus...

    f. 46

    Floribus beatae Mariae virginis plenos codices prophetarum...

    f. 4

    Imperatrix reginarum // Et salvatrix animarum //...

    f. 2

    Multotiens contigit inter hujus saeculi homines...

    f. 27v

    Quam dignum et quam gloriosum sit ad decus summae Virginis diem sabbati celebrare...

    f. 1

    ADVOCATIONES B. MARIAE
    AEMILIUS BRUNO -- Hymnus
    CONCILES -- Latran (1215)
    DU VERDIER (Antoine), sieur de Vauprivas -- Possesseur
    EUGENIUS III (s.), papa -- Praefatio Libri b. Mariae
    EVAGRIUS episcopus (?) -- Compilator : Liber b. Mariae
    GAUDOIN, libraire -- Possesseur
    Hymnes -- Hymnes divers
    LIBER BEATAE MARIAE editus ab Evagrio episcopo (?)
    LUCINUS ep. (?) -- Fragments à lui attribués par le ms. : Prologus libri b. Mariae
    MARIA (b. Virgo) -- Advocationes b. Mariae
    MARIA (b. Virgo) -- Flores
    MARIA (b. Virgo) -- Hymnes divers
    MARIA (b. Virgo) -- Liber b. Mariae editus ab Evagrio episcopo (?)
    Palimpsestes
    PARIS -- Bibliothèque royale. Manuscrits achetés (1728-1743 ?, portant les cotes des acquisitions)
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Charles X

Source des données