Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.5134

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Papier, XVe s., 129 ff., 211 x 140 mm.

    Recueil de deux parties: 1) f. 1-63 (filigranes f. 1-36: Briquet 3528, Gênes-Pise-Lucques etc., 1429-1452, ou 3544, Lucques, 1434; f. 16, 21 et 37-63: Briquet 2449?, Venise, 1473); 2) f. 64-129 (filigranes f. 64-113: Briquet 2412, Gex, 1390-1397; f. 114-123: Briquet 6641?, Sienne-Gênes, 1434-1439; f. 124-129: var. Briquet 15615, Vicence, 1453-1458).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //Primus erit

    f. 65: //aliquam partem

    2 - f. 64-108: ‹Differentiae uerborum›.

    f. 64-70v°: Ps. Isidorvs Hispalensis, De proprietate sermonum uel rerum

    pas de titre.

    inc.: «‹I›Nter polliceri et promittere hoc interest Quod promittimus rogati... » (n° 1).

    expl. f. 70v° l. 16: «... Inter conticuit et obticuit... reticuit qui silentio finit quasi retro tacens» (n° 218 - éd. M. L. Uhlfelder, De proprietate sermonum uel rerum, Rome, 1954 (Papers and monographs of the American Academy in Rome, 15), p. 47-77).

    f. 70v°-78v°: Charisivs, Ars grammatica (liv. V: extrait).

    suit sans séparation le texte précédent.

    inc. l. 16: «Inter antiquum et uetus Antiquum est quod recessit [sic] patrum memoria... ».

    expl. f. 78v° l. 5-6: «... Inter saxum et lapidem hoc interest saxum natura lapis qui ex saxo cesus est. Inter uictimam et hostiam uictima maior est hostia minor » (éd. C. Barwick et F. Kühnert, Fl. S. Charisii Artis grammaticae libri V, Leipzig, Teubner, 1964, p. 388 l. 19 -403 l. 28).

    f. 78v°-80: Differentiae.

    inc. l. 8: «Inter prope et secundum hoc interest prope non longo distat interuallo... ».

    expl. f. 80: «... Inter atramentale et atramentarium atramentale uas atramentarius homo qui uendit » (éd. M. L. Uhlfelder, p. 39-40, d'après le ms. Milan, Bibl. Trivulz. 771, f. 34-35).

    f. 80-108: ‹Ps. Cicero, Synonyma›.

    titre: «Incipiunt differentie Marci Tulli Ciceronis per alphabetum ».

    inc.: «‹I›nter habundare et superfluere hoc interest. Abundat unda superfluit annis humor... ».

    expl.: «... Inter uesper et uespera et uespere... uesperum neutri Item secunde declinationis » (cf. G. Brugnoli, op. cit. infra, p. 31 et 43 qui indique d'autres manuscrits et des éditions anciennes de cette série. Les textes des f. 64-108 se trouvent dans le même ordre dans les mss Milano, Bibl. Ambros. M. 69 sup., f. 65-87, Bibl. Trivulz. 771, f. 21-61, Ottob. lat. 1261, f. 152-177 (cf. Manuscrits classiques latins..., I, Paris, 1975, p. 506-508) et Vat. lat. 5203, f. 119-168v°, cf. infra).

    ~ f. 108-109: ‹Definitiones›.

    inc.: «SAndapilla dicitur locus in quo ignobilium corpora sepeliuntur. Vespiliones dicuntur qui mortuorum cadauera procurant... ».

    expl.: «... Armonia modulatio. potiri dominari. stagnator faber stagni. secordia stultitia. sordiscum corium crudum ».

    ~ f. 109v°: «De ponderibus ».

    inc.: «Calculus calculus [sic] est quarta pars oboli constans lentis geminis granis... » (5 lignes).

    ~ f. 110: Franciscvs de Fiano, Carmen de contemnendis opibus et diligenda paupertate .

    inc.: «‹A›scendat quicumque uelit... » (cf. L. Bertalot, Initia humanistica..., I, n° 316, sans attribution).

    f. 110v°-113v°: Ps. Lactantivs, De aue Phoenice (Anthol. lat. 485 a)

    titre: «Versus Lactantii de phenice ».

    f. 114-118: Ovidivs, Heroides XV (Sappho ad Phaonem).

    inc.: «‹N›Vnquid ubi aspecta est studiose littera dextre... ».

    à la fin du texte: «Ex poemathibus [sic] Saphos poetisse Mitilene ad Phaon dilectum suum ».

    f. 118v°-126v°: Maphaevs Vegivs, Aeneidos liber XIII

    pas de titre.

    inc.: «‹T›Vrnus ut extremo deuictus Marte profudit... ».

    expl. mutilé: «... Nunc age magne Phrigum ductor quando omnis origo// » (v. 332 - éd. A. C. Brinton, Maphaeus Vegius and his thirteenth book of the Aeneid..., Stanford, 1930; réimpression New York, 1978).

    un ou plusieurs feuillets manquent.

    f. 127-129: Clavdianvs, Carmina minora: XXVII, Phoenix

    titre: «Claudianus de phenice incipit »

    inc.: «‹O›Ceani summo circumfluus equore lucus... ».

    expl.: «... In te dire legunt nec ius habuere nocendi. Finit» (éd. J. Koch, Teubner, 1893, p. 234-237).

    f. 129-129v°: Plinivs maior, Naturalis historia (extrait)

    titre: «Plinius de phenice li‹br›o X° capitulo II°».

    inc.: «‹E›Thiopes atque Indi discolores maxime et inenumerabiles [sic] ferunt aues... ».

    expl.: «... sed que falsa esse nemo dubitarit » (X, 2, 3-5).

    f. 129v° (add. du XVIIe s. raturées): ‹Carmina latina et italica ?›.

Origine

  • Origine: Italie du nord? (d’après les filigranes); 2 - f. 64-113v° et 124-129v°: écritures humanistiques rondes, de deux mains (?); f. 114-123v°: écritures humanistiques cursives de deux mains.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 483 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • Th. Birt, Claudii Claudiani Carmina, Berlin, 1892 (M. G. H., Auct. antiq., 10), p. CXXVI, brève mention)
    • G. Brugnoli, Studi sulle Differentiae uerborum, Rome, 1955, p. 43, simple mention
    • J. B. Hall, Prolegomena to Claudian, Londres, 1986 (Institute of classical studies, Bull. suppl., 45), p. 29, simple mention
    • M. Buonocore, Aetas ovidiana..., Sulmone, 1994, p. 216, n° 305
    • M. Buonocore, Nuove acquisizioni di manoscritti ovidiani, l'«Epistula XV» delle «Heroides » (Giorn. ital. filol., 46, 1994, p. 253)
    • Réf.: BMBV (1994) 12410-12412, (1998) p. 515, (2005) p. 672 (2).

Vie du document

Source des données