Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2390

  • Titres attestés :
    • Alcuinus
    • S. Benedictus Anianensis
  • Autre libellé du document :
    • Département des manuscrits, Latin, 2390
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2390
    • Paris. BnF, Latin 2390
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Date de fabrication :
  • Lieu de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 115 ff.
  • Format :
    • 280 × 175 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • F. 115. Essais de plume, XIII e s. — Provient de l'abbaye de Moissac, cf. Delisle, Cab. des mss ., I, 519. Initiales en couleur ou peintes, une grande ornée à la plume (1v). Incipits en capitale de couleur à lettres enclavées. Rubriques. 115 ff.280 × 175 mm.
  • Reliure :
    • Reliure XVIII e s. maroquin rouge aux armes royales.

Numérisations

Manifeste IIIF

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1 Table du ms. ; — S. BENEDICTUS ANIANENSIS, Forma verae fidei : « Formam fidei nanciscere satagenti ... — ... sic ista confitenti » ;

    F. 46 Confessio fidei : « Confiteor tibi, Domine sancte Pater... — ... ac subsequente gratia ».

    F. 48 Questions diverses : « Quomodo quidque sit. Homo quid est ?... »

    F. 48 De modis amicitiarum et vera amicitia : « Dilectio nunc amicitiarum... — ... dextera amplexatus ».

    F. 53v ALCUINUS, De fide sanctae et individuae Trinitatis, avec ép. dédic. ( P. L. , CI, 11-58) ;

    F. 77 De Trinitate ad Fredegisum quaestiones, avec ép. dédic. ( ibid ., 57-64) ;

    F. 79 De animae ratione ad Eulaliam, incompl., avec ép. dédic. ( ibid ., 639-650 et M. G., Poet. lat ., I, 302-303) ;

    F. 84v Epist. ad abbates et monachos Gothiae ( P. L. , C, n° CX).

    F. 85v S. BENEDICTUS ANIANENSIS, Testimoniorum nubecula de incarnatione Domini, etc. ( P. L. , CIII, 1381-1399).

    F. 94v GENNADIUS MASSILIENSIS, De ecclesiasticis dogmatibus, c. I-XXI, LII-LIX, LXIII, LXV, LXVIII, LXXLXXXVIII ( P. L. , LVIII, 979-1000), avec addit. : « Libere etiam dicimus juxta divinae Scripturae relationem... — ... solum Deum verum esse quem misisti Jesum Christum » (99v-101).

    F. 101 « Fides s. Ambrosii, ut dicitur. Patrem et Filium... ». — PELAGIUS, Libellus fidei ( P. L. , XLV, 1716-1718), attr. ici à s. Jérôme.

    F. 102v « Fides s. Gregorii : Credo Deum patrem omnipotentem. Credo Jhesum... ». — S. BENEDICTUS ANIANENSIS, Disputatio adversus Felicianam impietatem ( P. L. , CIII, 1399-1411) ;

    F. 109 Laus hymnidica b. Dei genitricis Mariae : « Alma pridem prophetice... » ;

    F. 109v Epist. ad Guarnarium ( M. G., Epist ., IV, 561-563).

    F. 111 HILDEBERTUS CENOMANENSIS, Oratio ad tres personas Sanctissimae Trinitatis, incompl. ( P. L. , CLXXI, 1411-1414).

    F. 111v Homilia (en 3 leçons) : « Omnis s. Evangelii, fr. kar., textus... »

    F. 112v Bénédiction des vêtements sacerdotaux.

    F. 113 Début d'un ordo pour la messe de minuit.

Textes du manuscrit

Source des données : Mandragore

Enluminures et décors

Intervenants

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • BULLOUGH, Donald (2004), Alcuin : achievement and reputation, Leiden, Brill (Education and society in the Middle Ages and Renaissance, 16), ici p. 18 (note 38) (https://doi.org/10.1163/9789047401803)
  • DE CONINCK, Luc, COPPIETERS'T WALLANT, Bertrand, DEMEULENAERE, Roland (2006), La tradition manuscrite du recueil «De Verbis Domini» jusqu'au XIIe siècle : prolégomènes à une édition critique des «Sermones ad populum» d'Augustin d'Hippone sur les Évangiles, serm. 51 sqq., Turnhout, Brepols (Instrumenta patristica et mediaevalia, 45), ici p. 141-142, 144 (https://doi.org/10.1484/M.IPM-EB.5.112154)
  • FRAÏSSE, Chantal (2002), "Quelques observations sur le scriptorium de Moissac au début du XIIe siècle", Mémoires de la Société archéologique du Midi de la France, 62, p. 29-50, ici p. 41 (https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6580501r/f31)
  • JULLIEN, Marie-Hélène (éd.), PERELMAN, Françoise (éd.) et al. (1994), Clavis Scriptorum Latinorum Medii Aevi. Auctores Galliae (735-987), t. I (Abbo Sangermanensis – Ermoldus Nigellus) | Clavis des auteurs latins du Moyen Âge, Territoire français (735-987), t. I (Abbon de Saint-Germain – Ermold le Noir), Turnhout, Brepols, ici p. 216-221, 224, 232, 261-262
  • KEEFE, Susan (2004), "Creed Commentary Collections in Carolingian Manuscripts", dans CUSHING, Kathleen G. (éd.), GYUG, Richard Francis (éd.), Ritual, text and law. Studies in medieval canon law and liturgy presented to Roger E. Reynolds, Aldershot, Ashgate, p. 185-204, ici p. 193, 196 (note 8), 202 (https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781351149921-13)

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Alma pridem prophetice/...

    f. 109

    Confiteor tibi, Domine sancte, pater omnipotens, aeterne Deus, per unigenitum...

    f. 46

    Credo Deum, patrem omnipotentem, credo Jesum Christum...

    f. 102v

    Dilectio nunc amicitiarum rimanda notum tibi sat est...

    f. 48

    Formam fidei nanciscere satagenti doctor gentium...

    f. 1v

    Homo quid est ? Aut in se ipso est...

    f. 48

    In illo tempore dixit dominus Jesus discipulis suis parabolam hanc : « Homo quidam nobilis abiit... » Omnis sancti Evangelii, fratres carissimi, textus usque ad iota...

    f. 111v

    Patrem et Filium et Spiritum sanctum confitemur ita ut in Trinitate perfecta...

    f. 101

    ALCUINUS -- De animae ratione liber ad Eulaliam
    ALCUINUS -- De fide sanctae et individuae Trinitatis
    ALCUINUS -- De Trinitate ad Fredegisum quaestiones
    ALCUINUS -- Epistolae
    Benedictio aquae ferventis in caldario vel ferris -- vestimentorum sacerdotalium
    BENEDICTUS ANIANENSIS (s.) -- Confessio fidei
    BENEDICTUS ANIANENSIS (s.) -- De modis amicitiarum et vera amicitia
    BENEDICTUS ANIANENSIS (s.) -- Disputatio adversus felicianam impraetatem
    BENEDICTUS ANIANENSIS (s.) -- Epistola ad Guarnarium
    BENEDICTUS ANIANENSIS (s.) -- Quaestiones
    BENEDICTUS ANIANENSIS (s.) -- Testimoniorum nubecula de Incarnatione Domini
    BENEDICTUS ANIANENSIS (s.) -- Forma verae fidei
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    Fides -- Fides s. Ambrosii
    GENNADIUS MASSILIENSIS -- De ecclesiasticis dogmatibus
    GREGORIUS MAGNUS I (s.), papa -- Fides
    HILDEBERTUS CENOMANENSIS ep. Carmina
    Lettres enclavées
    MOISSAC (abbaye de), dioc. de Cahors -- Possesseur
    ORDO -- Fragments
    PELAGIUS -- Libellus fidei
    Reliures XVIIIe s. aux armes royales
    Sermons anonymes

Vie du document

Sources des données