Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3022

  • Volume de l'ensemble : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3014-3027B
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3022
    • Paris. BnF, Latin 3022
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Auteur : Pierre Lombard (1095?-1160?)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • I-228 ff. + f. 13bis à 2 colonnes.
  • Format :
    • 330 × 228 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Grandes initiales peintes et dorées. (1, 5v). Initiales en couleur. Incipits or et couleur (1, 5v). Rubriques et manchettes rubriquées. — Cahiers signés I-XVII ; au f. 127v, compte des cahiers : « XVII quatuor foliorum, summa XVI quaterniones ». — Corrections contemporaines. Les notulae 18 et 21 du l. l sont rubriquées et de la même main que les manchettes du ms. ; les autres notulae ajoutées en marge sont de la main qui a écrit les gloses.I-228 ff. + f. 13bis à 2 colonnes.330 × 228 mm.
  • Reliure :
    • Demi-reliure chagrin rouge au chiffre de Louis-Philippe.

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1 Notes de théologie de la main qui a écrit les gloses sur les sentences (XIIIe s.) : « De falsa [j]ustitia... compassione motus modicum reprehendit... Utrum magis teneatur diligere cui magis committitur... Circa de [sic] acceptionem personarum queritur utrum Deus sit acceptor personarum. Deus acceptat personas filiorum ergo est acceptator personarum... — ... De differentia minoris excommunicationis que fit a canone et illius que fit ab homine excommunicante se ipsum : incendiarii ipso jure sunt excommunicati et falsarii litterarum summi Pontificis. De anathemate rei irrationalis vel insensibilis. »

    F. 1-127 [PETRUS LOMBARDUS, Sententiarum libri IV] Prol. (Quaracchi, 1-3) (1) ; — Table du l. I (1-2) ; — Table du l. II (2-3v) ; — Table du l. III (3v-4) ; — Table du l. IV (4-5) ; — L. I (éd. cit., 14-294) (5v-37v) ; au f. 37v : « Hic finitur primus liber de ministerio [sic] Trinitatis. Incipit secundus de rerum creatione et formatione corporalium et spiritualium et aliis pluribus eis pertinentibus » ; — Prol. du l. II : « Que ad misterium... — ... transeamus » (ibid., 306) (37v) ; — L. II (ibid., 306-540) (37v-69v) ; — Prol. du l. III : « Jam nunc his intelligendis... — ... valeamus » ; « Hujus voluminis continentia sub conpendio perstringitur. Sic enim rationis ordo postulat... — ... gratia ad miserum accedat » (ibid., 550) (69v) ; — L. III : « Incipit liber tercius de incarnatione Verbi » (ibid., 550-734) (69v-91v) ; — Prol. du l. IV : « His tractatis... — ... accedamus » (ibid., 745) (92) ; — L. IV : « Incipit liber IIII » (ibid., 745-1038) (92-127).

    Les notulae contenues dans le texte sont : au l. III, « scilicet sapientia genita... — ... Pater est et Filius et Spiritus sanctus » (éd. cit., 607, n. a) (76v) ; n° 191 (ibid., 675-676) (84v-85).

    Plusieurs notulae ont été ajoutées en marge : au l. I, les nos 18 (éd. cit., 21) (6) ; 21 (ibid., 22) (6) ; 72 (ibid., 53) (9v) ; 95 (ibid., 69-70) (11v) ; 285 (ibid., 201) (25v) ; 286 (ibid., 201-202) (25v) ; — au l. II, le n° 323 (ibid., 491) (62v).

    F. 1v-127 Gloses du XIIIe s. sur le prol. et les 4 livres des Sentences. Sur le prol. (1) ; première glose : « Custos qui de nocte... » ; dernière glose : « Libros pigritanti evoluere pro eorum immensitate » — sur le l. I (5v-37) ; au f. 5v première glose sur D. I : « Uti est assumere aliquid vel interiori tantum affectu vel intuitu vel exteriori amplexu. Frui cum delectatione uti... » ; au f. 37 dernière glose sur D. XLVIII : « Date locum ire non reddentes malum pro malo, diligite inimicos vestros » ; — sur le l. II (37v-69) ; au f. 37v. première glose sur D. I : « Aristo[teles] dicebat tria esse rerum principia : materiam, formam et privationem... » ; au f. 69, dernière glose sur D. XLIV : « Johannes : qui non honorificat Filium non honorificat Patrem qui misit illum » [Joh. V, 23] ; — sur le l. III (70-91v) ; au f. 70, premières gloses sur D. II : « Quod hoc nomine humanitas significetur corpus et anima... queritur autem... Hic eliditur opinio quorumdam dicentium quod hoc nomine humanitas non corpus Christi et anima significetur sed proprietas quedam... — ... est tantum divina » ; au f. 91v, dernière glose sur D. XL : « IIII sunt consideranda in justificatione que simul sunt tempore... fides, usus fidei... — ... precedit contritionem » ; — sur le l. IV (92-127) : au f. 92, premières gloses : « In hoc libro agitur de opere quod Christus in ecclesia gessit et de opere ultime retribucionis... » ; « V sunt quorum quodlibet justificare dicitur... » ; au f. 127, dernière glose : « Apostolus raptus fuit usque ad tercium celum id est usque ad cognitionem angelorum tercii ordinis... — ... abstractio est ».

    F. 127v-128v Notes de théologie de la même main que les gloses : « Salomon abjecit Abiatacat [sic] et translatum est sacerdotium ad Sadoc... »

    (ms. O ed. Collegii s. Bonaventurae ad Claras Aquas, Grottaferrata, 1971) ; cf. ibid., *134 (codex primi momenti).

Intervenant

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Manuscrit probablement apporté par Sébastien de Guémadeuc, évêque de Saint-Malo à Colbert ; cf. ms. Latin 9364, f. 15v et add. du ms. Latin 2715.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Apostolus raptus fuit usque ad tertium caelum...

    f. 127

    Aristoteles dicebat tria esse rerum principia : materiam...

    f. 37v

    Circa de acceptione personarum, quaeritur utrum Deus sit acceptor personarum...

    f. I

    Custos qui de nocte...

    f. 1

    Date locum irae non reddentes malum pro malo...

    f. 37

    De differentia minoris excommunicationis quae fit a canone...

    f. Iv

    [...] Hic eliditur opinio quorumdam dicentium quod hoc nomine...

    f. 70

    His tractatis quae ad doctrinam rerum pertinent...

    f. 92

    In hoc libro agitur de opere quod Christus in Ecclesia gessit...

    f. 92

    Jam nunc his intellegendis atque pertractandis...

    f. 69v

    Libros pigritanti evolvere pro eorum immensitate...

    f. 1

    Quae ad mysterium divinae unitatis...

    f. 37v

    Quaeritur autem... [Petri Lombardi Sent. l. III, d. II]. Hic eliditur opinio quorumdam dicentium quod hoc nomine...

    f. 70

    Quattuor sunt consideranda in justificatione quae simul sunt tempore...

    f. 91v

    Quinque sunt quorum quodlibet justificare dicitur...

    f. 92

    Quod hoc nomine humanitas significetur corpus et anima...

    f. 70

    Salomon abjecit Abiat[har] et translatum est sacerdotium ad Sadoc...

    f. 127v

    [...] Scilicet sapientia genita...

    f. 76v

    Sic enim rationis ordo postulat...

    f. 69v

    Uti est adsumere aliquid vel interiori tantum adfectu vel intuitu...

    f. 5v

    [...] Utrum Deus sit acceptor personarum...

    f. I

    Utrum magis teneatur diligere cui magis committitur...

    f. 1???

    Cahiers -- Compte des cahiers
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIIe s.)
    DÉCORATION -- Initiales peintes et or (XIIe s.)
    GUEMADEUC (Sébastien de), évêque de Saint-Malo (1671-1702) -- Manuscrits transmis par lui à Colbert
    Incipit -- De couleur, or, en capitales (XIIe s.)
    Incipit -- De couleurs, bleu, rouge et vert, lettres alternées, en capitales (XIIe s.)
    PETRUS LOMBARDUS, Parisiensis ep. -- Sententiae
    PETRUS LOMBARDUS, Parisiensis ep. -- Glossae in opera In Sententiarum libros. (XIIIe s.)
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis-Philippe

Source des données