Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.5262

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Parch., XVe s. (a. 1456), II + 211 ff. (f. Iv°, II et 210v°-211v° blancs), 205 x 145 mm. Initiales sur fonds d’or et de couleurs. Table du contenu au f. IIv°.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1: ...nam neque in conuiuium

    f. 2: //non habens

    f. 1-52: Cornelivs Nepos, Liber de excellentibus ducibus.

    titre: «AEMILII PROBI DE CLARORVM IMPERATORVM VITA LIBER INCIPIT PRAEFATIO».

    f. 32: Anthol. lat. 783

    pas de titre.

    f. 52v°-59: Donatvs, Vita Vergilii (interpolata) seu Donatus auctus

    titre: «P‹VBLII› VIRGILII MARONIS VITA».

    expl. incompl.: «... Nam Platonis sententias omnibus aliis pretulit. Finis» (éd. I. Brummer, Vitae Vergilianae, Leipzig, Teubner, 1933, p. 1-33; K. Bayer, Vergil Landleben... Vergilviten, Wurtzbourg, 1970, p. 214-240 et 350-368; G. Brugnoli et F. Stok, Vitae Vergilianae antiquae, Rome (Scriptores graeci et latini consilio Academiae Lynceorum editi), 1997, p. 73-135).

    f. 59-67: Cornelivs Nepos, Liber de latinis historicis (extrait: XXV, Atticus)

    titre: «CORNELIVS NEPOS DE VITA T. POMPONII ATTICI ».

    inc.: «TITVS POMPONIVS ATTICVS Ab origine ultima stirpis Romane generatus... ».

    expl.: «... in monumento Q. Celii auunculi» (éd. A.-M. Guillemin, Cornelius Nepos, Œuvres, Paris, Les Belles Lettres, 1923, p. 149-169).

    f. 67-68v°: Ps. Sallvstivs, Inuectiua in Ciceronem.

    titre: «CRISPI SALVSTII ORATIO INVECTIVA IN M. TVLLIVM CICERONEM ».

    f. 68v°-72: Ps. Cicero, Inuectiua in Sallustium.

    titre: «M. TVLLII CICERONIS ORATIO IN CRISPVM SALVSTIVM ».

    ~ f. 72-178v°: Plvtarchvs, Vitae parallellae (transl. lat. Leonardi Bruni Aretini).

    ~ f. 72-102: Vita Catonis Vticensis.

    ~ f. 102v°-115: Vita Sertorii.

    ~ f. 116-126v°: Vita Demosthenis.

    ~ f. 126v°-145v°: Vita Pyrrhi.

    ~ f. 146-162: Vita Pauli Aemilii.

    ~ f. 162v°-178: Vita Tiberii et Caii Gracchi.

    f. 178v°-201v°: Leonardvs Brvnvs Aretinvs, Vita Ciceronis seu Cicero nouus

    pas de titre.

    f. 202-202v°: Cornelivs Nepos, Liber de latinis historicis (extrait: XIV, Cato)

    titre: «MED. CATONIS VITA INCIPIT FOE‹LICITER› ».

    f. 203-209: Caesar, De bello Gallico (extraits interpolés)

    titre: «CAESARIS. L. ».

    inc.: «‹V›ERTINGENTORIX [sic] cum maximam copiarum suarum partem assissam uidisset in oppidum Alexiam se recepit et priusquam munitiones a Romanis... » (cf. VII, 71, 1).

    expl.: «... His litteris cognitis Romae dierum XX supplicatio redditur. τελος » (VII, 90, fin du livre).

    ~ f. 209v° (add.): ‹Sonetti (italice)›.

    1) inc.: «Tanto ha uirtu zascun quanto ha intellecto... » (14 v.).

    2) inc.: «Pescia che tute cosse termine hanno... » (16 v.).

Intervenant

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: italienne, écriture humanistique semi-cursive. Le manuscrit a été copié en 1456 par Dominicus Bellon, qui a écrit la table du contenu au f. IIv° et signe et date au f. 209: «M° CCCC° LVI° XVI Kal. Aprilis Dominicus Bellon manu absoluit. Verum quia more maiorum, hoc est priscorum, exscripsit, lectores scholasticos orat ne quid impingant aut ascribant. Nam illi quum pro cum, et quam pro q., quoi pro cui scribebant quae moderniores breuitatis causa aut minoris diligentiae inuenerunt » (éd. V. Brown, op. cit. infra, p. 157).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Hieronymus Bononius (1454-1517), de Trévise, qui a fait acheter le manuscrit en 1493 d'après l’ex-libris du f. 210: «Volumen hoc est mei Hieronymi Bononii Taruisini quod meo nomine emit Antonius Vonica mei amantissimus Bartholomaeo Salodiano librario Anno M CCCC XCIII precio librorum octo »; Aldo Manuzio († 1597) dont les manuscrits ont été acquis par la Bibliothèque Vaticane en 1616.

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 530 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • P. K. Marshall, The manuscript tradition of Cornelius Nepos, Londres (Univ. of London, Inst. Class. Stud., Bull. Suppl. 37), 1977, p. 73
    • V. Brown, Latin manuscripts of Caesar’s «Gallic War» (Palaeographica, Diplomatica et Archivistica, Studi in onore di Giulio Battelli, Rome, 1979, p. 156-157)
    • F. d’Alessi, La questione dei due Seneca in epoca umanistica e il Sermo symposicus di Girolamo Bologni (Quaderni Veneti, 4, 1987, p. 47-89)
    • G. Brugnoli et F. Stok, Vitae Vergilianae antiquae, Rome, 1997 (Scriptores graeci et latini consilio Academiae Lynceorum editi), p. XXIII
    • J. Hankins, Repertorium Brunianum .... 1, Rome, 1997, p. 206, n° 2846
    • J. Fohlen, Colophons... (Roma, magistra mundi..., 1, Louvain-la-Neuve, 1998, p. 238, 247, 252 et 264)
    • Réf.: BMBV (1986) 25173.

Vie du document

Source des données