Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3222

  • Titres attestés :
    • Ricardus Filius Radulphi, archiepiscopus Armachanus
    • Ricardus de Kilvington
    • Rogerus Conway
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3222
    • Paris. BnF, Latin 3222
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Richard Fitz Ralph (1295?-1360) | Roger Conway (13..-1360?) | Innocent IV (pape, 1200?-1254) | Jean XXII (pape, 1245-1334) | Martin IV (pape, 121.?-1285)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 194 ff. à 2 colonnes.
  • Format :
    • 355 × 225 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Initiales en couleur, quelques-unes à filigranes, une ornée à antennes (f. 103v) ; rubriques ; pieds-de-mouches ; quelques titres-courants du f. 162 au f. 194 ; manchettes contemp. — Réclames souvent rubriquées, à chaque cahier. — Quelques additions et corrections marginales contemp. — Le f. 100 est une addition contemp., à la suite de laquelle la 1 re colonne du f. 101 a été cancellée. Les ff. 100 vb , 102 ra , 102v et 103 sont blancs. Les feuillets de garde anciens ont disparu ; il reste, au f. 194v, en bas, à droite, des traces du texte qui figurait sur le f. opposé, lisibles au miroir sous la lampe ultra-violette : « Per eadem... primo Posteriorum ; hec beatus Thomas... » et un monogramme rubriqué « G. B. » [Burley ?] qui semble du XV e siècle, et s'y est imprimé à l'envers. — Le volume provient de la bibliothèque de William Cecil, Lord Burleigh, où il portait la cote : ms. Latin 10. Vendu à Londres en nov. 1687 à un certain « M. Frasier », il passa dans la collection de Colbert, où il reçut la cote 3124 (dont la trace grattée est encore lisible à l'ultraviolet au f. 1) ; cette cote fut employée, par la suite, pour l'actuel ms. Latin 3815. De la collection de Colbert, il fut transféré dans celle de Baluze. 194 ff. à 2 colonnes.355 × 225 mm.
  • Reliure :
    • Reliure refaite basane retournée sur ais de carton. Sur la tranche, titre du XV e siècle : « De mendi. fratrum ».

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-77v RICARDUS [FILIUS RADULPHI, archiepiscopus ARMACHANUS, Dialogus sive] Libellus de mendicitate et fratrum privilegiis. Prol. : « Quia cum septem libellos de pauperie Salvatoris... — ... Qui libellus quadraginta quinque capitulorum suorum titulis prenotatis sic incipit : Johannes dic primo » (1) ; table et sommaire des 45 chap. (1-4) ; « Johannes, dic primo numquid Dominus noster Jhesus sicut paupertatem artissimam... — ... utilius invenerit ordinare, ad laudem Dei et gloriam Domini nostri J. C. salvatoris omnium, qui est benedictus in secula seculorum. Amen. Vitam scribentis benedic, Deus, atque legentis » ; cf. Bale, Index Brit. script ., 345 ;

    F. 78-98 [Tractatus de audientia confessionum] précédé du texte de la bulle « Vas electionis » promulguée par JEAN XXII le 24 juillet 1321 (éd. Eubel, Bull. Franc ., V, n° 437, 208-209) : « Ante omnia per partem Armachani petitur declaracio illius constitucionis Johannine sequentis extravagantis : Johannes episcopus... — ... Datum Avin. IX. Kalend. Augusti, pontificatus nostri anno quinto » (87-79) ; « Ideo vero petitur declaracio constitutionis istius... — ... Suppleat hec premissa vestre reverendissime Paternitatis profunda discretio » ; cf. ms. Latin 3221, f. 1-13v.

    F. 98-102 Bulles pontificales intéressant la confession : INNOCENTIUS IV papa, decretum « Etsi animarum » ; cf. Potthast, Reg ., n° 15562 (98-100v, et fragment cancellé f. 101) ; — CLEMENS IV papa, decretum « Quidam temere sentientes », adr. aux Frères Prêcheurs ; cf. ibid ., n° 19216 (101-101v) ; — MARTINUS IV papa, decretum « Ad fructus uberes », adr. aux Frères Mineurs ; cf. ibid ., n° 21821 (101v-102).

    F. 103v-111 Traité anonyme contre la mendicité des religieux : « Scriptum cujusdam juvenis. Quia omnia communiter omnibus data sunt... — ... zizannia in medio tritici » ; cf. Bale, op. cit ., 470.

    F. 111v-116 RICARDUS [DE KILVINGTON] : « In causa domini Ardmachani allegationes magistri Ricardi devoti vestri contra Fratres. Quod dominus archiepiscopus Ardmachanus sit persona habilis... — ... per Hostiensem. Expliciunt allegaciones magistri Ricardi in causa domini Ardmachani contra Fratres » ; cf. Bale, op. cit ., 353.

    F. 117-158v ROGERUS CONWAY : « Quedam informacio contra intentionem domini Ricardi archiepiscopi Ardmachani super decretali Vas electionis , edita a ffratre Rogero Conewey, magistro in theologia, de ordine fratrum minorum. Confessio et pulcritudo in conspectu ejus... — ... velut erroneum reprobatur » (éd. M. Goldast, Monarchia s. Romani Imperii , III, Francofordiae, 1621, 1310-1344) ; cf. A. G. Little, Grey friars in Oxford , Oxford, 1892, 240 ;

    F. 133v-158v « Intellectus fratrum de constitutione Vas electionis quoad negativam ibidem diffinitam. Verumptamen quia iste dominus reverendus dicit quod intellectus fratrum est erroneus... — ... similia perpetrandi. Amen » ; cf. Little, op. cit ., 240.

    F. 159-194v RICARDUS [DE KILVINGTON] : « Replicaciones Ricardi archiepiscopi Armachani, primatis Hybernie contra opusculum ffi ??? atris Rogeri Conewey, magistri in theologia de ordine fratrum minorum quod idem magister contra quamdam informationem super capitulo Vas eleccionis , quam idem Armachanus composuit annectende cum singulis copiis ejusdem fratris opusculi traditis reverendissimis patribus et dominis cardinalibus sacrosancte Romane ecclesie et aliis prelatis, ut simul istas replicationes et ipsum opusculum discutiendo comparent, et extrahant materie veritatem. Licet ex responsionibus mei Armachani datis contra libellum fratris Johannis de Terinis... — ... quod ille qui est lux vera lucens in tenebris prestare dignetur, qui est benedictus in secula seculorum. Amen. » ; cf. Bale, op. cit ., 353.

Intervenants

Autres intervenants

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Ad fructus uberes...

    f. 101v

    [...] Beatus Bernardus in epistola 104 et ad Sophiam virginem...

    f. 117

    Incipit du lemme biblique

    Confessio et pulchritudo in conspectu ejus ... (Ps. XCV, 6)

    Incipit

    Beatus Bernardus in epistola centesima quarta...

    f. 117

    Etsi animarum adfectantes profectus universos et singulos qui christiana...

    f. 98

    Ideo nunc petitur declaratio constitutionis istius quia fratres publice praedicant...

    f. 79

    Johannes, dic primo numquid Dominus noster Jesus sicut paupertatem artissimam...

    f. 4

    Libros sanctae Hildegardis plerique legere fastidiunt et horrent pro eo...

    f. 4

    Licet ex responsionibus mei Armachani datis contra libellum fratris Johannis de Terinis...

    f. 159

    Quia cum septem libellos de pauperie Salvatoris composui de mendicitate...

    f. 1

    Quia omnia communiter omnibus data sunt, ad habendum ut videtur...

    f. 103v

    Quidam temere sentientes...

    f. 101

    Quod Dominus archiepiscopus Ardmachanus [ sic ] sit persona habilis et sufficiens...

    f. 111v

    Vas electionis, doctor eximius et egregius praedicator cujus praedicatio mundum nocuit...

    f. 78

    Verumtamen quia iste Dominus reverendus dicit quod intellectus fratrum est erroneus...

    f. 133v

    BALUZE (Étienne) -- Possesseur
    BURLEIGH (William Cecil, Lord) -- Possesseur
    CLEMENS IV papa (Guido Fulconis) -- Epistolae
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    Confession -- Bulles pontificales sur la confession
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIV e s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIV e et XV e s.)
    FRASIER (M.) -- Acheteur pour Colbert (?)
    FRERES MINEURS -- Bulles les concernant
    FRERES PRECHEURS -- Bulles les concernant
    INNOCENTIUS IV, papa -- Epistolae
    JOHANNES XXII, papa -- Epistolae
    MARTINUS IV, papa (Simon de Brion) -- Privilegium concessum Fratribus Minoribus
    MENDIANTS -- Traité contre la mendicité des religieux
    Réclames ornées de dessins à la plume rehaussés de couleur (feuillages, filigranes, grotesques)
    RELIURE -- Reliure Basane grattée
    RICARDUS FITZRALPH [FILIUS RADULPHI], Armachanus archiep. -- Traités dirigés contre lui
    RICARDUS FITZRALPH [FILIUS RADULPHI], Armachanus archiep. -- De Audientia confessionum
    RICARDUS FITZRALPH [FILIUS RADULPHI], Armachanus archiep. -- Libellus de mendicitate et fratrum privilegiis
    RICARDUS DE KILVINGTON -- Allegationes contra Fratres mendicantes
    RICARDUS DE KILVINGTON -- Replicationes contra Rogerum Conway
    ROGERUS CONWAY, O.F.M. -- Defensio mendicantium sive informatio contra intentionem Ricardi Armachani archiep. super decretali « Vas electionis »
    Titres-courants -- Ornés de dessins à la plume

Source des données