Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3554

  • Titre attesté :
    • Sermones.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3554
    • Paris. BnF, Latin 3554
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Clément VI (pape, 1291-1352) | Jacques de Lausanne (12..-1322?)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin. Traces de réglure à la mine de plomb.
  • Composition :
    • 262 ff. précédés et suivis d'un f. de garde papier.
  • Format :
    • 170 × 125 mm. (justification 125 × 85 mm.).
  • Aspects codicologiques :
    • Plusieurs mains. — Initiales rouges et bleues à antennes et à filigranes, une à bordure (1). Pieds-de-mouche rouges et bleus. Lemmes soulignés. — 22 cahiers de 12 ff. sauf le dernier (10 ff.). Réclame à chaque cahier. Signatures plus récentes des premiers ff. de chaque cahier à l'encre rouge de a à f, puis e à t ; pas de traces de signature sur le dernier cahier. Foliotation en chiffres romains, qui saute de 93 à 95 sans lacune de texte, ne signale pas le manque d'un cahier entre les ff. 145 et 146 et comporte 2 f. 190. Le f. 253 a été coupé (lacune de texte). — Corrections marginales contemporaines ; annotations de certains sermons par une main du XVe s. — A fait partie de la bibliothèque de Colbert. - 262 ff. précédés et suivis d'un f. de garde papier. 170 × 125 mm. (justification 125 × 85 mm.).
  • Reliure :
    • Reliure moderne veau retourné sur ais de bois (avant 1958, demi-reliure veau brun au chiffre de Charles X).

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-263 Sermones. « In Ramis palmarum. Vox quidem, vox Jacob est... (Gen. XXVII, 22). Quicumque vult habere perfectam cognitionem... » (1-5) ; — « De assumptione beate Virginis » (en marge), « Surge, amica mea, sponsa [sic] mea... (Cant. II, 13). Ratio docet et curialitas exigit... » (5-10v) ; — « De Omnibus sanctis » (en marge), « Sequute sunt eum turbe multe... (Mt. IV, 25). Videmus communiter quod aliqua persona solet... » (10v-13v) ; — « In festo Pasche » (en marge), « Jhesum queritis Nazarenum... (Mc. XVI, 6). Beatus Augustinus super psalmum .C. dicit... » (13v-18) ; — « De beato Johanne » (en marge), « Misit servum suum hora cene... (Lc. XIV, 17). Licet dicat veritas evangelica... » (18-21v) ; — « De Petro » (en marge), « Principes populorum congregati sunt... (Ps. XLVI, 10). Sicut dicit beatus Gregorius in registro... » (21v-26v) ; — « Salvatorem expectamus Dominum nostrum Jhesum Christum... (Phil. III, 20). Ut vulgale proverbium reputat absurdum modicum prandium... » ; cf. ms. Latin 16495, f. 80 sous le nom de GUILLELMUS DE SACCOVILLA et Vat. Borghes. 247, f. 183 sous le nom de JACOBUS DE LAUSANNA ; Schneyer, Wegweiser, 453 et Repert. lat. Serm., II, 589, n° 29, III, 132, n° 939 (26v-31) ; — « De eucharistia » (en marge), « Egredietur et pascua inveniet... (Joh. X, 9). Ad sensum patet quod animalia pascualia... » ; cf. ms. Latin 14970, f. 20 (31-33) ; — « De Adventu » (en marge), « Prope est ut veniat tempus ejus... (Is. XIV, 1). Experiencia docet quod medicus... » (33-35) ; — « De nativitate Domini » (en marge), « Apparuit gratia Dei etc... (Tit. II, 11). Videmus quod detenti in servitute... » (35-38v) ; — « De beato Johanne Babtista » (en marge), « Lux orta est justo... (Ps. XCVI, 11). Videmus ad sensum quod viatoribus... » (38v-42) ; — « De Epiphania » (en marge), « Sequamur ut cognoscamus Dominum... (Os. VI, 3). Videmus quod ille qui habet facere cum aliquo principe... » (42-45v) ; — « Statim veniet ad templum sanctum suum... (Mal. III, 1). Vulgariter dici solet... » (45v-47v) ; — « De beato Benedicto » (en marge), « Justus cor suum tradet ad vigilandum... (Eccli. XXXIX, 6). Dicit communiter vulgus ar. [sic] : sapiens homo... » (47v-50v) ; — « In Ramis palmarum. Occidetur Christus... (Dan. IX, 26). In curia frequenter accidere consuevit... » (50v-53) ; — « De Ascensione. Videntibus illis et [sic] elevatus est... (Act. I, 9). Dicitur in illa difficultate : ubi majus est periculum... » (53-56) ; — « In Pentecosten » (en marge), « Apparuerunt illis dispertite lingue... (Act. II, 3). Vinorum venditores consueverunt ponere circulos... » (56-58v) ; — « Sermo de assumptione beate Marie » (en marge), « Ad preceptum tuum elevabitur alla [sic]... (Job XXXIX, 27). Quia beatissima mater Domini in sua assumptione... » [FRANCISCUS DE MAYRONIS] (Sermones de sanctorum laudibus, Basileae, 1498, CIv-CIIIv, la fin manque) ; cf. Schneyer, Repert. lat. Serm., II, 75, n° 133 (58v-62v) ; — « In festo apostolorum Petri et Pauli » (en marge), « Pastores loquebantur ad invicem... (Lc. II, 15). Videmus enim naturaliter quod ros herbam quasi mortuam... » (62v-67) ; — « De Omnibus sanctis » (en marge), « Beati pauperes spiritu... (Mt. V, 3). Secus est de judicio Dei et de judicio mundi... » (67-71v) ; — « De Ascensione. Ascendit in celum etc... (Joh. III, 13). Experientia docet quod aliqua res... » (71v-73v) ; — « De Purificatione » (en marge), « Jam letus moriar quia vidi faciem tuam... (Gen. XLVI, 30). Solet dici : qui bien atent ne sent atent... » (73v-76v) ; — « De assumpcione beate Marie » (en marge), « Astitit regina a dextris tuis... (Ps. XLIV, 10). Videmus manifeste inter istos nobiles et potentes... » ; cf. ms. Latin 14968, f. 8v (76v-81) ; — « De Purifficacione » (en marge), « Parasti ante faciem omnium populorum lumen... (Lc. II, 31). Ad secundum [sic pro sensum] videmus in domibus istorum divitum... » (81-83v) ; — « In nativitate beate Marie » (en marge), « Lux orta est... (Ps. XCVI, 11). Videmus communiter quod quando aliqui sunt in tenebris... » (83v-85v) ; — « De adventu Domini » (en marge), « In propria venit et sui eum non receperunt... (Joh. I, 11). Solet proverbialiter ennarrari quod probantur... » (85v-87v) ; — « Sermo de Adventu » (en marge), « Preparate corda vestra Domino... (I Reg. VII, 3). Ratio naturalis indicat atque dicit quod Domino... » (87v-89v) ; — « De apparicione Domini » (en marge), « Procidentes adoraverunt eum... (Mt. II, 11). Vulgaliter [sic] gallice dicitur : A touz seigneurs toutes eunours... » (89v-91v) ; — « De Spiritu sancto » (en marge), « Mittam vobis spiritum veritatis... (Joh. XV, 26). Sicut Deus quia sapientissimus est nihil agit frustra... » ; cf. ms. Latin 14962, f. 263 (91v-95v) ; — « De ascensione Domini » (en marge), « Exaltari oportet filium hominis... (Joh. III, 14). Quando lex aliqua justa... » (95v-97) ; — « De sancto Spiritu » (en marge), « Maneat vobiscum spiritus veritatis... (Joh. XIV, 16-17). Nota quod qui recipit vel recuperat aliquod jocale... » (97-100v) ; — « Dominica in Passione » (en marge), « Semetipsum obtulit immaculatum... (Hebr. IX, 14). Secundum consuetudinem que observatur in Ecclesia... » (100v-103v) ; — « Sermo in passione Domini » (en marge), « Semetipsum obtulit ut supra... Secundum doctrinam sapientis : illud quod magis obligat... » (103v-106v) ; — « In electione. Fratres, electionem vestram faciatis... (II Petr. I, 10). Ista verba habentur .Ia. vel .IIa. Petri... » (106v-107v) ; — « De electione. Eligite meliorem et eum qui vobis placuerit... (IV Reg. X, 3). Solet dici : qui bene videt et male accipit... » (107v-108v) ; — « De electione. Constitue legislatorem super eos... (Ps. IX, 21). Potest hoc theuma dividi sicut illud de visitatione... » (108v-109) ; — « In recommendacione. Oculi tui videant equitatem... (Ps. XVI, 2). Suppositis causa veritatis que dicta sunt... » (109-109v) ; — « De electione » (en marge), « Provideat rex virum sapientem... (Gen. XLI, 33). Terra, id est moris, est ecclesia proprii pastoris... » (109v-110v) ; — « De passione Domini. Sicut ovis ad occisionem ductus... (Act. VIII, 32). Sumptum ab Ysaia .LIII. ubi in aliquibus libris... » (110v-117v) ; — « De Petro et Paulo » (en marge), « Vos, montes Israel, ramos vestros germinetis... (Ez. XXXVI, 8). Scitis enim, karissimi |domini, teste sacra Scriptura... » (117v-125) ; — « Sermo de beato Benedicto. Quasi vas auri solidum... (Eccli. L, 10). Karissimi, quia secundum magistrum Hugonem de Sancto Victore... » (125-126) ; — « De beato Benedicto. Suscitabo, David, germen justum... (Jer. XXIII, 5). Secundum communem usum loquendi, pater dicitur... » (126-127v) ; — « Sermo de resurrectione domini. Surrexit Dominus vere et apparuit... (Lc. XXIV, 34). Reverendi domini, consuetudo est in mundo isto... » (127v-129v) ; — « De sancto Johanne Baptista. Quis putas puer iste erit... (Lc. I, 66). Sansibiliter videmus quod quando aliquid magnum... » (129v-132) ; — « De dedicatione. Templum Domini sanctum est... (I Cor. III, 17). Secundum quod dicit Philosophus .8. Ethicorum : illud regnum optime regitur... » ; cf. ms. Ingolstadt, 2° 95, f. 214v ; P. Ruf, dans Sitzungsber. d. Bayer. Akad. d. Wiss., Phil. Kl., 1933, Hefte IV, 33 (132-134v) ; — « De sancto Bernardo. Bene omnia fecit... (Mc. VII, 37). Secundum quod dicit Haymo super illo verbo... » (134v-138) ; — « Sermo sancti Bernardi abbatis. Quis in nubibus equabitur Domino... (Ps. LXXXVIII, 7). Sicut dicitur in primo Metaphysice : ammiracio... » (138-140v) ; — « Sermo de sacramento » (en marge), « Vincenti dabo manna absconditum... (Apoc. II, 17). Quando aliquis est in periculis constitutus... » (140v-144) ; — « Sermo de resurrexione. Surrexi ut apperirem dilecto meo ... (Cant. V, 5). Dilectissimi, in hoc conveniunt Philosophus et etiam Apostolus... », incomplet de la fin (144-145v) ; — [De Annuntiatione] Sermon incomplet du début : « [...] va civitate thesaurus latet... » (146-147v) ; — « De Annunciacione » (en marge), « In nube apparebo super oraculum... (Lev. XVI, 2). Signum et figura correspondere debent... » ; cf. ms. Latin 14970, f. 23, avec var. (147v-149) ; — « Sermo de adventu Domini » (en marge), « Induimini Dominum Jhesum Christum... (Rom. XIII, 14). Ad bonum virum et justum pertinet... » (149-152v) ; — « Sermo dominice prime adventus Domini » (en marge), « Sicut in die honeste ambulemus... (Rom. XIII, 13). Sicut dicit beatus Gregorius : secundum exigenciam auditorum... » (152v-155v) ; — « Sermo de nativitate Domini » (en marge), « Parvulus natus est nobis... (Is. IX, 6). Vulgariter gentes dicunt quod non est magnum facere ...» (155v-158) ; — « Petri et Pauli » (en marge), « [B]eati qui habitant in domo tua Domine... (Ps. LXXXIII, 5). In sacra Scriptura legimus duplicem domum Dei... » (158v-161) ; — « De adventu Domini » (en marge), « Ego veni ut docerem te... (Dan. X, 14). Sicut dicit beatus Ber[nardus] in quodam sermone... » (161-163v) ; — « De sancto Johanne Baptista » (en marge), « Similis erit Deo in filiis Dei... (Ps. LXXXVIII, 7). Secundum Philosophum .6°. Ethicorum,bis transferentes... » (163v-167) ; — « De nativitate beate Marie » (en marge), « Fons ascendebat de terra irrigans... (Gen. II, 6). Terra sicca que longo tempore nec rore nec pluvia irrigatur... » (167v-169v) ; — « De eodem » (en marge), « Fons parvus crevit in fluvium magnum... (Esth. XI, 10). Fons sapientie verbum Dei... (Eccli. I, 5). Sicut nos videmus naturaliter quod sine fontis habundancia... » (169v-173) ; — « De die Veneris benedicti » (en marge), « Oblatus est quia ipse voluit... (Is. LIII, 7). Communiter dicitur quod multociens talis solvit... » ; cf. ms. Latin 14968, f. 76, incomplet de la fin (173-181v) ; — « In visitacione. Volui clemencia et lenitate gubernare... (Esth. XIII, 2). Oro ut audias nos pro tua clementia... (Act. XXIV, 4). Karissimi, sicut tradunt sancti, oracio est nuncius fidelis... » (181v-185) ; — « De Annunciacione. Ego suscipio puerum... (Gen. XLIII, 9). Dilectissimi, quando aliqua religio filium alicujus... » (185-188) ; — « Omnium sanctorum. Regnum optinebunt sancti... (Dan. VII, 18). Beatus Gregorius optimus ordo est... » (188-190bis) ; — « Beati qui habitant in domo tua... (Ps. LXXXIII, 5). Ystoria plenius manifestat : regina Saba audiens famam Salomonis... » (190bis-194v) ; — « De nativitate beate Marie pulchre » (en marge), « Feci ut oriretur lumen in celis etc... (Eccli. XXIV, 6). Dicunt naturales quod punctus in hora tocius diei... » (194v-198) ; — « De corpore Christi. Vere, tu es Deus absconditus... (Is. XLV, 15). Quantumcumque vox persone audiet ejus odor senciatur... » (198-200v) ; — « Pavit eos in innocencia cordis sui... (Ps. LXXVII, 72). Si sapiencia intraverit cor tuum... (Prov. II, 10). Videmus ad sensum quod quantumcumque homo propter peccatum... Pavit... Videmus ad sensum ad [sic] quamdiu avis... » (200v-204v) ; — « In die Penthecostis. Descendit ignis a Deo de celo... (Apoc. XX, 9). Quandoque convenit secundum naturam post recessum nubis... » [JACOBUS DE LAUSANNA] (éd. Paris, 1530, 147v-149v avec var.) ; cf. Schneyer, dans Rech. théol. anc. méd., XXVII (1960), 93-94 et dans Repert. lat. Serm., III, 78, n° 287 (204v-208v) ; — « Sermo in Annunciacione. Exaltasti super terram habitacionem meam... (Eccli. LI, 13). Operum quedam artificialia, quedam moralia in naturalibus... » (208v-211) ; — « De Spiritu sancto » (en marge), « Effundam de Spiritu meo super omnem carnem... (Joel II, 28). Consuetudo est quod quando isti potentes... » (211-213) ; — « Petri et Pauli » (en marge), « Fecit Deus duo luminaria... (Gen. I, 16). In operibus Dei nullus potest esse deffectus... » [JACOBUS DE LAUSANNA] ; cf. ms. Latin 18181, f. 251v ; Hauréau, Notices, III, 132 ; Schneyer, dans Rech. théol. anc. méd., XXVII (1960), 114-115 et Repert. lat. Serm., III, 100, n° 556 (213-215) ; — « Sermo de corpore Christi in festo ejusdem etiam in cena posset fieri » (en titre courant), « Memoriam fecit mirabilium misericors... (Ps. CX, 4). Tria sunt preconia in quibus principes principaliter commendari... » [FRANCISCUS DE MAYRONIS] (éd. cit., CCXXIXv-CCXXXVII) ; cf. B. Roth, Franz von Mayronis..., Münster, 1936, 215-216 (215v-225) ; — « Estote misericordes sicut et pater vester... (Lc. VI, 36). Ratio dicat [sic] quod multum cedit ad gloriam et laudem... » (225-228) ; — PETRUS ROGERII [CLEMENS VI, papa]. « De Adventu. Sanctificavit tabernaculum suum... (Ps. XLV, 5). Manifeste quod quanto aliqua res... — ... Explicit sotus [sic pro totus] sermo de conceptione beate Virginis factus apud sanctum Ber. a domino Petro Rogerii» ; cf. Schneyer, Repert. lat. Serm., IV, 766, n° 79 (228-236v) ; — « In presentacione beate Marie » (en marge), « Posuisti in capite ejus coronam de lapide precioso... (Ps. XX, 4). Carissimi, aliquociens ab alico posteriori devenimus in cognicionem prioris... » [ID.] d'après Schneyer, ibid., 765, n° 69a (236v-241v) ; — « [In pas]sione Domini » (en marge), « Ego quasi agnus mansuetus... (Jer. XI, 19). Secundum sanctos Deus potuit salvare humanam naturam... » (241v-248) ; — PETRUS ROGERII [CLEMENS VI, papa]. « Proposicio quam feci ego P[etrus] Rotomagensis archiepiscopus, nuncius regis Francie, una cum reverendo patre domino J[ohanne] episcopo Norinensi [sic pro Morinensi] et dominis de Alvagorio et Petro Crouselli militibus, pro facto passagii transmarini anno Domini millesimo .CCC° .X° X° X° .II° . secundum computacionem Ecclesie Romane, die mercurii nono decimo die februarii, in consistorio... Faciem suam firmavit ut iret Jerusalem... (Lc. IX, 51). Videtur michi ad hoc aliquis opus... » incomplet par lacune matérielle ; le texte s'arrête à « Dico quarto quod hanc firmitatem probat medii... », en réclame : « conveniens preparatio ad » (252v) et reprend à « Sicut innuunt verba predicta» (254) ; cf. ms. Latin 3293, f. 161v-165v et 166v-168 ; G. Mollat, dans Arch. d'hist. doctr. et litt. du M.A., III (1928), 255 et Ph. Schmitz, dans Rev. bénéd., XLI (1929), 24 n° 31 ; Baluze, Vitae pap. Avenion., ed. G. Mollat, II, 288-289 (passages édités) ; Schneyer, op. cit., IV, 761, n° 36 (248-255v) ; — THOMAS WALEYS. « Implebit eum spiritu sapiencie et intellectus... (Eccli. XV, 5). In verbis, tria extollitur beatus Johannes a contemplacione... — ... Ego, frater Thomas Waleys, anglicus, premissa predicavi publice coram multis... omnem penam subire mihi a quocumque judice imponendam », abrégé du sermon du 3 janvier 1333 ; cf. Th. Kaeppeli, Le Procès contre Thomas Waleys, Rome, 1936, 11, 96-108, avec nombreuses corrections (255v-259v) ; — « [D]yabolus in malicia antiquatus viros contemplativos cernens in celestibus conversari... » [JACOBUS MEDIOLANENSIS, Stimulus amoris, c. XI] (éd. Quaracchi, 1905, 48-55) (259v-261) ; — «Non cessans antiquus hostis cum non potest virum contemplativum decipere... — ... vulnerari. Amen » [ibid., c. XVI] (éd. cit., 83-93) (261-263). Les incipit des textes des ff. 108v-263 ont été publiés par J.B. Schneyer parmi les « series annexae » des sermons de Jacques de Lausanne, dans Repert. lat. Serm., III, 130-131, nos 894-933.

    F. 263 Addition : « Bernardus. Monstruosa res est sedes... — ... et animi instabilitas ».

    F. 263v Table sommaire et incomplète des sermons du recueil.

Intervenants

Autres intervenants

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • DUBA, William Owen (2006), "Moral Edification, the Search for Truth, and the Papal Court : Pierre Roger (Clement VI) and the Intellectual Atmosphere of Avignon", dans HAMESSE, Jacqueline (éd.), La vie culturelle, intellectuelle et scientifique à la cour des Papes d'Avignon, Turnhout, Brepols, p. 303-318, ici p. 315 (https://doi.org/10.1484/M.TEMA-EB.3.2185)

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Incipit du lemme biblique

    Ad praeceptum tuum elevabitur aquila... (Job XXXIX, 27).

    Incipit

    Quia beatissima mater Domini in sua Adsumptione fuit exaltata...

    f. 58v

    Incipit du lemme biblique

    Adstitit regina a dextris tuis... (Ps. XLIV, 10).

    Incipit

    Videmus manifeste inter istos nobiles et potentes quod ubi rex aliquis...

    f. 76v

    Incipit du lemme biblique

    Apparuerunt illis dispertitae linguae... (Act. II, 3).

    Incipit

    Vinorum venditores consueverunt ponere circulos ligneos...

    f. 56

    Incipit du lemme biblique

    Apparuit enim gratia Dei Salvatoris nostri... (Tit. II, 11).

    Incipit

    Videmus quod detenti in servitute et ad mortem condemnati...

    f. 35

    Incipit du lemme biblique

    Ascendit in caelum... (Joh. III, 13)

    Incipit

    Experientia docet quod aliqua res, quamquam sit laboriosa...

    f. 71v

    Incipit du lemme biblique

    Beati pauperes spiritu... (Mt. V, 3).

    Incipit

    Secus est de judicio Dei et de judicio mundi...

    f. 67

    Incipit du lemme biblique

    Beati qui habitant in domo tua, Domine... (Ps. LXXXIII, 5).

    Incipit

    Historia plenius manifestat, regina Saba audiens famam Salomonis nomine Domini...

    f. 190bisv

    Incipit

    In sacra Scriptura legimus duplicem domum Dei, una est caelestis...

    f. 158v

    Incipit du lemme biblique

    Bene omnia fecit, et surdos fecit audire... (Mc. VII, 37).

    Incipit

    Secundum quod dicit Haymo super illo verbo, quod aliquando divinarum sapientiae et scientiae...

    f. 134v

    Bernardus : Monstruosa res est sedes prima, vita ima, gradus summus...

    f. 263

    Incipit du lemme biblique

    Constitue legislatorem super eos... (Ps. IX, 21)

    Incipit

    Potest hoc thema dividi sicut illud de visitatione...

    f. 108v

    Incipit du lemme biblique

    Descendit ignis a Deo de caelo... (Apoc. XX, 9).

    Incipit

    Quandoque convenit secundum naturam...

    f. 204v

    Diabolus in malitia antiquatus viros contemplativos cernens in caelestibus conversari...

    f. 259v

    Incipit du lemme biblique

    Effundam spiritum meum super omnem carnem... (Joel II, 28).

    Incipit

    Consuetudo est quod quando isti potentes et nobiles mundani...

    f. 211

    Incipit du lemme biblique

    Ego quasi agnus mansuetus... (Jer. XI, 19).

    Incipit

    Secundum sanctos, Deus potuit salvare humanam naturam ex materia...

    f. 241v

    Incipit du lemme biblique

    Ego suscipio puerum ; require... (Gen. XLIII, 9)

    Incipit

    Dilectissimi, quando aliqua religio filium alicujus patrisfamilias secum recipit...

    f. 185

    Incipit du lemme biblique

    Ego veni ut docerem te... (Dan. X, 14)

    Incipit

    Sicut dicit beatus Bernardus in quodam sermone, origo fontium...

    f. 161

    Incipit du lemme biblique

    Egredietur et pascua inveniet... (Joh. X, 9)

    Incipit

    Ad sensum patet quod animalia pascualia, oves potissime...

    f. 31

    Incipit du lemme biblique

    Eligite meliorem et eum qui vobis placuerit... (IV Reg. X, 3).

    Incipit

    Solet dici : Qui bene videt et male accipit merito debet dolere...

    f. 107v

    Incipit du lemme biblique

    Estote ergo misericordes, sicut et Pater... (Lc. VI, 36).

    Incipit

    Ratio dicat quod multum cedit ad gloriam et laudem pueri...

    f. 225

    Incipit du lemme biblique

    Exaltari oportet Filium hominis... (Joh. III, 14)

    Incipit

    Quando lex aliqua justa et ratio amabilis statuitur...

    f. 95v

    Incipit du lemme biblique

    Exaltasti super terram habitationem meam... (Eccli. LI, 13).

    Incipit

    Operum quaedam artificialia, quaedam moralia in naturalibus...

    f. 208v

    Incipit du lemme biblique

    Faciem suam firmavit... (Lc. IX, 51).

    Incipit

    Videtur mihi : ad hoc aliquis opus aliquod virtutis exerceat...

    f. 248

    Incipit du lemme biblique

    Feci ut oriretur lumen in caelis... (Eccli. XXIV, 6)

    Incipit

    Dicunt naturales quod punctus in hora totius diei...

    f. 194v

    Incipit du lemme biblique

    Fecit Deus duo luminaria... (Gen. I, 16).

    Incipit

    Dei perfecta sunt opera. Perfectum est cui nihil deest...

    f. 213

    Incipit du lemme biblique

    Fons ascendebat de terra irrigans... (Gen. II, 6).

    Incipit

    Terra sicca quae longo tempo[re] nec rore nec pluvia irrigatur...

    f. 167v

    Incipit du lemme biblique

    Fons parvus crevit... (Esth. XI, 10).

    Incipit

    Fons sapientiae verbum Dei... (Eccli. 1???, 5). Sicut nos videmus naturaliter...

    f. 169v

    Incipit du lemme biblique

    Fratres, electionem vestram faciatis... (II Petr. I, 10)

    Incipit

    Ista verba habentur prima vel secunda Petri. Licet non...

    f. 106v

    Incipit du lemme biblique

    Implebit eum spiritu sapientiae et intellectus... (Eccli. XV, 5).

    Incipit

    In verbis tria extollitur beatus Johannes a contemplatione supernorum...

    f. 255v

    Incipit du lemme biblique

    In nube apparebo super oraculum... (Lev. XVI, 2)

    Incipit

    Signum et figura correspondere debent...

    f. 147v

    Incipit du lemme biblique

    In propria venit... (Joh. I, 11).

    Incipit

    Solet proverbialiter enarrari quod probantur amores veri...

    f. 85v

    Incipit du lemme biblique

    Induimini Dominum Jesum Christum... (Rom. XIII, 14).

    Incipit

    Ad bonum virum et justum pertinet, ubi videt proximum suum...

    f. 149

    Incipit du lemme biblique

    Jam laetus moriar quia vidi... (Gen. XLVI, 30).

    Incipit

    Solet dici : Qui bien atent ne sent atent, hoc est dictum...

    f. 73v

    Incipit du lemme biblique

    Jesum quaeritis Nazarenum... (Mc. XVI, 6).

    Incipit

    Beatus Augustinus super Psalmum C dicit quod veritatem habet...

    f. 13v

    Incipit du lemme biblique

    Justus cor suum tradet ad vigilandum... (Eccli. XXXIX, 6).

    Incipit

    Dicit communiter vulgus : Sapiens homo numquam est somnolentus...

    f. 47v

    Incipit du lemme biblique

    Lux orta est justo... (Ps. XCVI, 11).

    Incipit

    Videmus ad sensum quod viatoribus ante lucem in periculo...

    f. 38v

    Incipit

    Videmus communiter quod quando aliqui sunt in tenebris...

    f. 83v

    Incipit du lemme biblique

    Maneat vobiscum Spiritus veritatis... (Joh. XIV, 16-17)

    Incipit

    Nota quod qui recipit vel recuperat aliquod jocale pretiosum...

    f. 96

    Incipit du lemme biblique

    Memoriam fecit mirabilium suorum... (Ps. CX, 4).

    Incipit

    Tria sunt praeconia in quibus principes principaliter...

    f. 215v

    Incipit du lemme biblique

    Misit servum suum hora cenae... (Lc. XIV, 17).

    Incipit

    Licet dicat veritas evangelica...

    f. 18

    Incipit du lemme biblique

    Mittam vobis Spiritum veritatis... (Joh. XV, 26)

    Incipit

    Sicut Deus qui sapientissimus est nihil agit frustra...

    f. 91v

    [...] Monstruosa res est sedes prima, vita ima, gradus summus et status infimus...

    f. 263

    Non cessans antiquus hostis cum non potest virum contemplativum decipere...

    f. 261

    Incipit du lemme biblique

    Oblatus est quia ipse voluit... (Is. LIII, 7).

    Incipit

    Communiter dicitur quod multotiens talis solvit symbolum...

    f. 173

    Incipit du lemme biblique

    Occidetur Christus... (Dan. IX, 26)

    Incipit

    In curia frequenter accidere consuevit quod poenam incurrit...

    f. 50v

    Incipit du lemme biblique

    Oculi tui videant aequitatem... (Ps. XVI, 2)

    Incipit

    Suppositis causa veritatis quae dicta sunt de aequitate...

    f. 109

    Incipit du lemme biblique

    Parasti ante faciem omnium populorum lumen... (Lc. II, 31).

    Incipit

    Ad secundum videmus in domibus istorum divitum...

    f. 81

    Incipit du lemme biblique

    Parvulus enim natus est nobis... (Is. IX, 6).

    Incipit

    Vulgariter gentes dicunt quod non est magnum facere...

    f. 155v

    Incipit du lemme biblique

    Pastores loquebantur ad invicem... (Lc. II, 15).

    Incipit

    Videmus enim naturaliter quod ros herbam quasi mortuam vivificat...

    f. 62v

    Incipit du lemme biblique

    Pavit eos in innocentia cordis sui... (Ps. LXXVII, 72).

    Incipit

    Si sapientia intravit cor tuum... (Prov. II, 10). Videmus ad sensum quod quantumcumque...

    f. 200v

    Incipit

    Videmus ad sensum (ad) : quamdiu avis tenet se in nido...

    f. 201

    Incipit du lemme biblique

    Posuisti in capite ejus coronam de lapide... (Ps. XX, 4).

    Incipit

    Carissimi, aliquotiens ab aliquo posteriori devenimus...

    f. 236v

    Incipit du lemme biblique

    Praeparate corda vestra Domino... (I Reg. VII, 3).

    Incipit

    Ratio naturalis indicat atque dicit quod Domino rei debet pars...

    f. 87v

    Incipit du lemme biblique

    Principes populorum congregati sunt... (Ps. XLVI, 10).

    Incipit

    Sicut dicit beatus Gregorius in registro : Hoc certissime scito...

    f. 21v

    Incipit du lemme biblique

    Procidentes, adoraverunt eum... (Mt. II, 11)

    Incipit

    Vulgariter gallice dicitur : A TOUZ SEIGNEURS TOUTES EUNOURS...

    f. 89v

    Incipit du lemme biblique

    Prope est ut veniat tempus ejus... (Is. XIV, 1)

    Incipit

    Experientia docet quod medicus melius potest curare vulnus...

    f. 33

    Incipit du lemme biblique

    Provideat rex virum sapientem... (Gen. XLI, 33).

    Incipit

    Terra, id est moris, est Ecclesia proprii pastoris solatio destituta...

    f. 109v

    Incipit du lemme biblique

    Quasi vas auri solidum... (Eccli. L, 10).

    Incipit

    Carissimi, quia secundum magistrum Hugonem de Sancto Victore...

    f. 125

    Incipit du lemme biblique

    Quis in nubibus aequabitur Domino... (Ps. LXXXVIII, 7)

    Incipit

    Sicut dicitur in primo Metaphysicae, admiratio contingit ex ignorantia causae...

    f. 138

    Incipit du lemme biblique

    Quis, putas, puer iste erit ?... (Lc. I, 66).

    Incipit

    Sensibiliter videmus quod quando aliquid magnum inconsuetum...

    f. 129v

    Incipit du lemme biblique

    Regnum obtinebunt sancti... (Dan. VII, 18)

    Incipit

    Beatus Gregorius : Optimus ordo est ut totius verbi et operis et a Deo vobis origo...

    f. 188

    Incipit du lemme biblique

    Salvatorem exspectamus Dominum... (Phil. III, 20).

    Incipit

    Ut vulgare proverbium reputat absurdum modicum prandium...

    f. 26v

    Incipit du lemme biblique

    Sanctificavit tabernaculum suum... (Ps. XLV, 5).

    Incipit

    Manifeste quod quando aliqua res ad aliquod magnum sacramentum...

    f. 228

    Incipit du lemme biblique

    Secutae sunt eum turbae multae... (Mt. IV, 25)

    Incipit

    Videmus communiter quod aliqua persona solet aliam sequi...

    f. 10v

    Incipit du lemme biblique

    Semetipsum obtulit immaculatum Deo... (Hebr. IX, 14).

    Incipit

    Secundum consuetudinem quae observatur in Ecclesia...

    f. 100v

    Incipit

    Secundum doctrinam sapientis, illud quod magis obligat...

    f. 103v

    Incipit du lemme biblique

    Sequamur ut cognoscamus Dominum... (Os. VI, 3)

    Incipit

    Videmus quod ille qui habet facere cum aliquo principe...

    f. 42

    Incipit du lemme biblique

    Sicut in die honeste ambulemus... (Rom. XIII, 13).

    Incipit

    Sicut dicit beatus Gregorius : Secundum exercitiam auditorum...

    f. 152v

    Incipit du lemme biblique

    Sicut ovis ad occisionem ductus... (Act. VIII, 32)

    Incipit

    Sumptum ab Is. LIII??? (7), ubi in aliquibus libris habeo in futuro...

    f. 110v

    Incipit du lemme biblique

    Similis erit Deo in filiis Dei... (Ps. LXXXVIII, 7).

    Incipit

    Secundum Philosophum sexto Ethicorum bis transferentes...

    f. 163v

    Incipit du lemme biblique

    Statim veniet ad templum... (Mal. III, 1).

    Incipit

    Vulgariter dici solet quod qui plus valet...

    f. 45v

    Incipit du lemme biblique

    Surge, amica mea, sponsa mea... (cf. Cant. II, 13).

    Incipit

    Ratio docet et curialitas exigit quando unus amicorum...

    f. 5

    Incipit du lemme biblique

    Surrexi ut aperirem dilecto meo... (Cant. V, 5)

    Incipit

    Dilectissimi, in hoc conveniunt Philosophus et Apostolus...

    f. 144

    Incipit du lemme biblique

    Surrexit Dominus vere et apparuit Simoni... (Lc. XXIV, 34).

    Incipit

    Reverendi domini, consuetudo est in mundo isto...

    f. 127v

    Incipit du lemme biblique

    Suscitabo David germen justum... (Jer. XXIII, 5).

    Incipit

    Secundum communem usum loquendi, pater dicitur suscitari in filio...

    f. 126

    Incipit du lemme biblique

    Templum Dei sanctum est... (I Cor. III, 17).

    Incipit

    Secundum quod dicit Philosophus octavo Ethicorum...

    f. 132

    Incipit du lemme biblique

    Vere tu es Deus absconditus... (Is. XLV, 15).

    Incipit

    Quantumcumque vox personae audiet, ejus odor sentiatur...

    f. 198

    Incipit du lemme biblique

    Videntibus illis elevatus est... (Act. I, 9).

    Incipit

    Dicitur in illa difficultate : ubi majus est periculum ibi cautius est agendum...

    f. 53

    [...] Videtur mihi ad hoc aliquis opus aliquod virtutis exerceat, requiruntur tria...

    f. 248

    Incipit du lemme biblique

    Vincenti dabo manna... (Apoc. II, 17).

    Incipit

    Quando aliquis est in periculis constitutus ita magnis et excellentibus...

    f. 140v

    Incipit du lemme biblique

    Volui clementia et lenitate gubernare... (Esth. XIII, 2)

    Incipit

    Oro ut audias nos pro tua clementia... (Act. XXIV, 4)

    f. 181v

    Incipit du lemme biblique

    Vos, montes Israel, ramos vestros germinetis... (Ez. XXXVI, 8)

    Incipit

    Scitis enim, carissimi domini, teste sacra Scriptura, quod montes dicuntur...

    f. 117v

    Incipit du lemme biblique

    Vox quidem vox Jacob est... (Gen. XXVII, 22)

    Incipit

    Quicumque vult habere perfectam cognitionem non debet accendere ad verba...

    f. 1

    ALVAGORIO (dominus de), miles -- Mention
    CLEMENS VI papa (Petrus Rogerii), O.S.B. -- Sermones singuli
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (XIIIe et XIVe s.)
    FRANCISCUS DE MAYRONIS, O.F.M. -- Sermones
    GUILLELMUS DE SACCOVILLA, O.P. -- Sermo
    JACOBUS DE LAUSANNA, O.P. -- Sermones
    JACOBUS DE LAUSANNA, O.P. -- Sermones (attribués par Schneyer, Repert. lat. Serm.)
    JACOBUS MEDIOLANENSIS, O.F.M. -- Extraits
    JOHANNES MORINENSIS ep. -- Mention
    PETRUS CROUSELLUS miles -- Mention (XIVe s.)
    Réclames prouvant la perte d'un ou de plusieurs cahiers -- «conveniens preparatio ad »
    Réclames prouvant la perte d'un ou de plusieurs cahiers -- « justi ad vitam »
    RELIURE -- Reliures XXe s.
    RELIURE -- Reliure Veau retourné sur ais de bois
    SERMONS ANONYMES -- Sermones inter plurium auctorum collectionem
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Adventu
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In dom. 1a de Adventu
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Nativitate Domini
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Epiphania
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Passione
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In dom. Passionis
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Ramis
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Parasceve
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Pascha
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Ascensione
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Spiritu sancto
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Pentecoste
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In festo Corporis Christi
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Benedictus, abbas Casinensis
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Bernardus, abbas Claraevallensis
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Johannes Baptista
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Johannes evangelista ap.
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Adsumptio
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Annunciatio
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Nativitas Mariae
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Purificatio
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Omnium sanctorum festum
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Petrus ap.
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Petrus et Paulus ap.
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Communes De dedicatione ecclesiae
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De diversis De eucharistia
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De diversis De visitatione
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De diversis In electione praelati
    THOMAS WALEYS, O.P. -- Sermo

Source des données