Munich. Bayerische Staatsbibliothek, Clm 10270

Numérisations

Certains Manifestes IIIF sont enrichis et peuvent contenir un index, une recherche plein texte, ou des annotations. Ils sont signalés ci-dessous par un astérisque au niveau du logo IIIF. Qu'est-ce qu'un Manifeste IIIF ? open_in_new

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Parchemin, 21 f., 270 × 195 mm. Comput et astronomie : Hygin, De astronomia (1v-4r, extraits avec illustrations) ; calcul digital (4v-5v) ; schémas de la division de la rhétorique et de la philosophie (6r-7v) ; section astrologique et morceau de médecine (8r) ; calendrier (9r-10v) ; Abbon de Fleury, Computus (11r-21v, incluant une section astrologique)

    (Source : Persée - DER-IRHT, LXXXI)

Présentation du contenu

Source des données : Bayerische Staatsbibliothek Digitale Bibliothek

  • Sammelhandschrift -
    Extent:
    21 + 4 Bl. - Pergament
    Abstract:
    Diese Sammelhandschrift zeigt, wie astronomische und komputistische (d. h. die Kalenderrechnung betreffende) Inhalte im 12. Jahrhundert illustriert und in das Studium der sieben freien Künste eingebettet wurden. Dass man sich in den abendländischen Bildungszentren zu dieser Zeit verstärkt mit Astronomie und Komputistik befasste, hing vor allem mit der Übersetzung entsprechender arabischer Texte zusammen. Das neu geweckte Interesse beflügelte auch die intensive Beschäftigung mit älteren, bereits bekannten Texten aus diesen Disziplinen. Vor diesem bildungsgeschichtlichen Hintergrund ist auch die vorliegende Handschrift zu sehen, die ein Kompendium älterer astronomischer und komputistischer Texte bietet. Der Codex ist nicht mehr vollständig erhalten, dennoch ist sein Aufbau noch gut rekonstruierbar. Er enthielt Hygins Sternkunde (Astronomica), einen Kalender und verschiedene, heute nur noch bruchstückhaft erhaltene Texte zur Zeitrechnung aus der Karolinger- und Ottonenzeit. In der Handschrift werden die Beschreibungen der Sternbilder und Tierkreiszeichen aus dem zweiten Buch von Hygins Astronomica von Federzeichungen begleitet, die insgesamt wohl der Straßburger Buchmalerei des frühen 12. Jahrhunderts zuzuordnen sind. // Autor: Julia Knödler // Datum: 2016
    Englische Version: Although this manuscript dating from the early 12th century is incomplete, its overall structure can be deduced from the remaining parts. At one time it contained the De Astronomia of Hyginus, a calendar, and several texts on chronometry. An astronomical textbook under the name of Hyginus was widely disseminated throughout the Middle Ages. The topics of the work concern central conceptions relating to stars and celestial myths. In its present form, the manuscript contains the second book of Hyginus's De Astronomia, together with pen drawings, including of the constellations. The drawings show the influence of northern French and southern German book illumination; most likely they were produced at Strasbourg. The manuscript belonged to the court library at Mannheim and was transferred to Munich in 1803-4. Gaius Julius Hyginus was a first-century Latin author and scholar who wrote numerous works on biography, poetry, agriculture and beekeeping, and other topics, most of which have not survived.
    Publication Statement:
    [S.l.] Oberrhein Anfang 12. Jh

Source des données : Persée - DER-IRHT, LXXXI

  • 8r «Incipit prognostica mortis. Quisquis prima die cuiusque mensis in infirmitatem deciderit, sequens tertia dies est timenda — Tricesimo primo die si egrotaverit utrum evadat ignoratur » = Lunarium [TK, 1250]

    20v-21v «Petosiris Micipsae regi salutem. De his quae a me ad humanae vitae — (20v) Sic de omni re de qua volueris quere » (avec figure et tables au f. 21v). = Sphère de Petosiris [Juste 2004, 106-107 et éd. partielle n. 28 ; reprod. du f. 21v dans B. KÜHNEL, The End of Time in the Order of Things. Science and Eschatology in Early Medieval Art, Regensburg, 2003, p. 341 (fig. 96)].

Ancien possesseur

Anciennement dans

Origine

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, LXXXI

  • Mannheim, bibliothèque palatine

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • CORDOLIANI, Alfred (1942), "Les traités de Comput du Haut Moyen Age (526-1003) ", Archivum latinitatis medii aevi, 17, p. 51-72, ici p. 63 (https://doi.org/10.3406/alma.1942.2283, https://www.persee.fr/doc/alma_0994-8090_1942_num_17_1_2283)
  • HALM, Karl, MEYER, Wilhelm (1874), Catalogus codicum latinorum Bibliothecae Regiae Monacensis. - Tomus 2, Pars 1 : Codices Num. 8101-10930 complectens secundum Andreae Schmelleri indices, München (Catalogus codicum manu scriptorum Bibliothecae Regiae Monacensis, Tomus 4, Pars 1) (https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:12-bsb00008215-7)
  • JUSTE, David (2011), Catalogus Codicum Astrologorum Latinorum. I. Les manuscrits astrologiques latins conservés à la Bayerische Staatsbibliothek de Munich, Paris, CNRS Éditions (Documents, études et répertoires de l'Institut de Recherche et d'Histoire des Textes, 81), ici p. 124 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2011_cat_81_1_977)
  • KLEMM, Elisabeth (1988), Die romanischen Handschriften der Bayerischen Staatsbibliothek: Teil 2: Die Bistümer Freising und Augsburg, verschiedene deutsche Provenienzen. Textband - Tafelband, Wiesbaden, Dr. Ludwig Reichert Verlag (Katalog der illuminierten Handschriften der Bayerischen Staatsbibliothek in München ; Band 3, Teil 2) (https://bilder.manuscripta-mediaevalia.de/hs/kataloge/hsk0469.htm)
  • REMAK-HONNEF, Elisabeth, HAUKE, Hermann (1991), Katalog der lateinischen Handschriften der Bayerischen Staatsbibliothek München. Die Handschriften der ehemaligen Mannheimer Hofbibliothek: Clm 10001-10930, ausgenommen die Codices Lullani (Clm 10493-10658) und die Sammlung Camerarius (Clm 10351-10431), Wiesbaden, Otto Harrassowitz (Catalogus codicum manu scriptorum Bibliothecae Monacensis, Tomus 4, Series nova, Pars 1) (https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:12-bsb00106326-7)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • CCLB, II. 1, p. 135
    • Remak-Honnef / Hauke, p. 143-147
    • KIHB, III. 2, p. 212-214 (n° 316) et reprod. des f. 1v, 2r, 2v, 3v, 4v et 5v (fig. 680-685)
    • Borst 2006, I, p. 258-260

Vie du document

Sources des données