Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Reg.lat.1832

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Papier (filigranes var. Briquet 8941: Palerme, Naples, Catane 1467-1472, et var. 11.709: Pise 1466), XVe s., I + 151 ff. (+ f. 14 bis ; le f. 150 manque ; f. I v° blanc), 209 x 145 mm.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • ~ f. I (add. du XV-XVIe s.): ‹Carmina›.

    1) inc.: «Memini tantum omnia luctus

    Omnia soliciti plena timoris...» (9 v. - cf. H. Walther, Proverbia..., 3, 1965, n° 20.072, pour le v. 2).

    2) inc.: «Et (ou «Sic» ?) te dum nimium miror nota certa furoris...» (4 v.).

    ~ f. 1-6: ‹Iohannes Boccacivs, De duobus amantibus Girardo et Sigismunda (= Decameron, IV, 1)›. (transl. lat. Leonardi Bruni Aretini).

    ~ f. 6-7: Leonardvs Brvnvs Aretinus, Epistula ad marchionem Mantuanum.

    ~ f. 7-7 v°: Ps. Plvtarchvs, Epistula ad Traianum imperatorem.

    ~ f. 7 v°-8: Plato, Epistulae 2 ad Architem Tarentinum, (transl. lat. Leonardi Bruni Aretini).

    f. 8: Cicero, Epistulae ad familiares (extrait).

    pas de titre.

    inc.: «Cicero Terentie Vxori Sue. Nos quidem tabellarios tuos expectamus...».

    expl.: «ualitudinem tuam cura diligenter. Vale» (XIV, 22).

    ~ f. 8 v°-93: Leonardvs Brvnvs Aretinvs, Epistulae.

    parmi lesquelles:

    ~ f. 9 v°-10 v°: Colvcivs Salvtatvs, Epistula ad Innocentium VII papam.

    ~ f. 78 v°-85: Leonardvs Brvnvs Aretinvs, Oratio in hypocritas.

    ~ f. 93-96 v°: Poggivs Bracciolinvs, Epistula ad Leonardum Brunum (de morte Hieronymi Pragensis›.

    ~ f. 96 v°-97: ‹Evangelium secundum marcas auri et argenti›.

    f. 97 v°: Cicero, Epistulae ad familiares (extrait).

    inc.: «Marcus Cicero imperatori Vatinio s. d. Grata tibi officia mea esse...».

    expl.: «... Semper enim habiti sunt bellicosi. Vale pridie Kalendas Martias» (V, 11).

    f. 97 v°-98 v°: Plinivs minor, Epistulae (extraits).

    inc.: «Plinius Veronensis S. d. Canino Ruffo [sic]. Quid a te iucundius mihi...» (II, 18, suivie des ep. I, 15 ; II, 2 ; V, 2 ; IV, 20).

    expl.: «... ingenio nisi [sic] amaritudinem addidit. Vale» (IV, 20 fin ; quelques variantes).

    f. 98 v°-100 v°: Ps. Cicero, Epistula ad Octauianum.

    pas de titre (quelques variantes).

    f. 100 v°-101: Cicero, Epistulae ad familiares (extrait).

    inc.: «Lepidus Imperator Iem [sic] pontifex maximus S. d. Senatui populo plebique Romane. Si ualetis liberique uestri ualent bene est...».

    expl.: «... et rey publice consuletis. Ex castris (?) 4° Kalendas Iunii» (X, 35).

    f. 101: Plinivs minor, Epistulae (extrait).

    inc.: «Plinius Veronensis S. d. Canino Ruffo [sic]. Gaude meo gaude ‹tuo› gaude etiam...».

    expl.: «... auribus cartis elaboremus. Vale» (IV, 16).

    ~ f. 101-115: Bartholomaevs Aretinvs ; Matheolvs Aretinvs ; Sicco Polentonvs ; ‹Poggivs Bracciolinvs› ; Mathias Pervsinvs ; Gvarinvs Veronensis ; Franciscvs Barbarvs, etc., Epistulae (extraits).

    ~ f. 115-128: Timothevs ‹Maphaevs› Veronensis, Epistula ad principes et urbes italicos (a. 1453).

    ~ f. 128-137 v°: Poggivs Bracciolinus et Leonardvs Brvnvs Aretinvs, Epistulae.

    ~ f. 137 v°: ‹Ps. Rvfinvs Aqvileiensis›, Vita S. Eugeniae uirginis (extrait, BHL. 2666).

    ~ f. 137 v°-138: Ps. Aeschines (Petrvs Marcellvs ?), Oratio ad Senatum.

    ~ f. 138: Ps. Demas (Petrvs Marcellvs ?), Oratio ad Athenienses.

    ~ f. 138-138 v°: Ps. Demosthenes, Oratio ad Senatum.

    inc.: «Apud uos...».

    f. 138 v°-139: Ps. Cicero (?), Epistula ad Memmium.

    inc.: «C. Memio S. Et si uerecundia impediar ut te Marcus Antonius maiorem...».

    expl.: «... non subitum est ei Senas remigrare» (8 lignes, non identifié).

    f. 139-142 v°: Cicero, Epistulae ad familiares (extraits).

    inc. «C. Memio S. Gaio Aurano [sic] Euantro [sic] qui habitat...» (XIII, 2, suivie de XIII, 3, 6a).

    f. 139-139 v°, inc.: «Officium in me tuum tam gratum mihi fuit...» (8 lignes, non identifié).

    f. 139 v°, XIII, 13.

    — inc.: «Cum non sim nescius rem tibi iocundam me facturum...» (8 lignes, non identifié).

    — XIII, 54.

    f. 139 v°-140, inc.: «Intellexi quam maximas tibi gratias propter me Marcus...» (6 lignes, non identifié).

    f. 140, inc.: «Vellem libenter te in omnes partes bene ualere...» (8 lignes, non identifié).

    ensuite: IV, 10 ; I, 3 ; II, 14.

    f. 140 v°-141: inc.: «Negotium Marci Bruti hominis doctissimi quo familiarissime utor...» (10 lignes, non identifié).

    ensuite: XI, 17 ; I, 6.

    f. 141 v°: XIII, 47 ; 40 ; XI, 15.

    1 feuillet manque.

    f. 142: «// nec uario sermone sed et clarissima et omnium uoce...» (II, 5, suivie de IV, 8 ; VII, 13).

    expl.: «... scribas uelim quam diligentissime. Vale» (VII, 13 fin).

    f. 142 v°-143: Dares Phrygivs, Historia de excidio Troiae (prologus).

    pas de titre.

    inc.: «Cornelius Nepos Crispo Salutio. // f. 143 // Cum multa Athenis curiosius agerem...»

    expl.: «... Nunc ad pollicitum reuertamur. Vale».

    ~ f. 143: ‹De Theophrasto›.

    inc.: «Theofrastus autem moriens accusasse naturam dicitur quod...» (7 lignes, non identifié).

    f. 143-143 v°: Cicero, Epistulae ad familiares (extrait).

    inc.: «Mar. Cice‹ro› Trebatio. Quantum sint morosi qui amant...».

    expl.: «... quod iocundius sit deportare, cura ut ualeas» (VII, 15).

    ~ f. 143 v°-144 v°: Ps. Demosthenes (Petrvs Marcellvs ?), Oratio ad Alexandrum.

    inc.: «Nihil habet...».

    f. 144 v°: Cicero, Epistulae ad familiares (extraits).

    1) inc.: «Graui teste priuatus sum amoris summi...».

    expl.: «... ac fuisti patri. Vale» (II, 2).

    2) inc.: «Si uales bene est. Constitueramus ut ad te...».

    expl.: «... Valitudinem tuam cura diligenter. Vale duodecimo Kalendas Quintiles» (XIV, 15).

    ~ f. 145-146: Carolvs ‹Marsvppinvs› Aretinus, De nobilitate carmen (ad Poggium).

    ~ f. 146: ‹Iohannes› Chrysostomvs, ‹Sententia›.

    titre: «Grisostomus».

    inc.: «Contra omnem uitium expectare potest homo conflictum...» (2 lignes).

    ~ f. 146 v°-147 v°: Poggivs Bracciolinvs, Epistula ad Gregorium Corrarium (dédicace du De nobilitate, a. 1440).

    f. 147 v°: Gellivs, Noctes Atticae (extrait).

    titre: «Oratio Metelli Numitici [sic] In qua cum de ducendis uxoribus concionem haberet hec ab eo dicta memorantur».

    inc.: «Si sine uxoribus quirites esse possemus omnes ea molestia careremus...».

    expl.: «... potius quam breui uoluptate consulendum uidetur». (I, 6, 2).

    ~ f. 147 v°-148: ‹Petrvs Comestor, Carmen in honore S. Mariae›.

    ~ f. 148-149: ‹Oratio›.

    inc.: «Maiores nostri ut qui res cunctas bene et sapienter administrarunt Magnifici presides...».

    ~ f. 149 v°: Pythagoras, Verba.

    inc.: «Quoniam ad conquirendam uirtutem non minimum uidetis afferre monitum...» (20 lignes).

    ~ f. 151: ‹Carmen›.

    inc. mutilé ?: // O spes firma mei fulgiens Danielis imago...».

    expl.: «... Formosus Daniel crudeli morte ‹...›t» (33 v.).

    ~ f. 151 v°: notes diverses et recettes de médecine.

Ancien possesseur

Anciennement dans

Origine

  • Origine: italienne, écriture humanistique cursive, probablement du Nord de l’Italie.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: les Théatins de S. Silvestre au Quirinal à Rome dont le timbre est estampillé au f. 1 (cf. supra, Reg. lat. 349).

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, FOHLEN, Jeannine, JEUDY, Colette, RIOU, Yves-François, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI (1978), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome II, 1re partie. Fonds Patetta et Fonds de la Reine, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 440 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1978_cat_21_21)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • R. Baron, Leonardo Bruni Aretino. Humanistisch-philosophische Schriften..., Leipzig, 1928, p. 138, 232 (brève description)
    • P. O. Kristeller, Iter italicum, 2, 1967, p. 410 (description partielle).

Vie du document

Source des données