Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Barb.lat.47

Numérisations

Manifeste IIIF

Aspects codicologiques

  • Parch. sauf. f. 19-20, papier (filigrane Briquet 3216 ?: Bologne 1355). I + 62 ff. (+ f. 42 bis; f. 20-20 v°, 26 v° blancs), 210 x 136 mm. sauf f. 49-56, 180 x 120 mm.

    Recueil de plusieurs parties: 1) f. 1-16, XIIe s. (fin); 2) f. 17-20, XIVe s.; 3) f. 21-26, XIIe s. (fin), sauf f. 24 v°, 25 v°-26: XIIe-XIIIe s.; 4) f. 27-41: XIIe-XIIIe s., 2 col., les f. 35-41 sont à lire dans l’ordre suivant: 35, 37, 36, 38, 39, 41, 40; 5) f. 42-62, XIIe-XIIIe s.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • 1-2 - f. 1-18 v°: Fvlgentivs Planciades, Mythologiae.

    titre: «Fabii PLAvciadis [sic] Fulgentii u. c. mitholoGIARVM id est (?) fabularum liber incipit primus».

    f. 16 v°: «... sic comissa uerens auidus reserare minister fodit hu //».

    f. 17 (XIVe s.): «// mus regisque latentes prodidit aures...» (III, 9 - éd. R. Helm, Teubner, 1898, p. 74, l. 5).

    f. 18 expl.: «... semper obliuionem importat. Explicit liber III et ultimus mitologiarum Fulgentii».

    f. 18 v°: ‹Vita Fulgentii›.

    texte: «Fulgentius iste uir clarissimus fuit philosophice discipline deditus [sic] sapientibus amabilis et carus. Postea uero tempore Anastasii imperatoris Episcopus Cartaginensis ciuitatis ordinatus est».

    ~ f. 18 v°: ‹Carmen›.

    inc.: «Quid querar edam femina quedam me male ledit...» (22 v., cf. H. Walther, Initia carminum..., n° 15888).

    f. 19-19 v°: ‹Index capitulorum Fulgentii Mythologiae›.

    3 - f. 21, l. 1-21: Agroecivs, De orthographia (extraits).

    inc. mutilé: «// deponere adportare aliquid afferre...» (éd. p. 121, l. 27).

    expl. (la dernière phrase manque): «... uterus mulierum uenter in utroque sexu» (éd. H. Keil, Gramm. lat., 7, Teubner, 1880, p. 125).

    ~ f. 21, l. 21-21 v°, l. 26: ‹Notae grammaticales›.

    inc.: «Macra longa brachia breuis...».

    f. 21 v°, l. 26-23, l. 10: Servivs, Commentarius in Vergilii Aeneidem (extraits liv. I).

    inc.: «Coloni sunt cultores aduene...» (I, 12 - éd. Thilo et Hagen, p. 17, l. 2).

    expl.: «... siue non factum ut de Phedra» (I, 235 - éd. cit., p. 89).

    ~ f. 23, l. 10-18: ‹Notae grammaticales›.

    inc.: «Simultas (?) id est discordiam ac tutum id est celeriter...».

    f. 23, l. 18-23 v°, l. 5: Servivs, Commentarius in artem Donati (extraits).

    inc.: «In significationibus aduerbiorum localia aduerbia...».

    expl.: «... carere etiam participio futuri temporis» (éd. H. Keil, Gramm. lat., 4, 1864, p. 415, l. 12-416, l. 16 et 413, l. 4-8).

    ~ f. 23 v°, l. 5-24: ‹Notae grammaticales› .

    inc.: «Macrobius dicit limpidiano tumultu id est de nomine alterius stulti...».

    ~ f. 25: ‹Notae›.

    inc.: «Nota quod, disiuncta pars proposita (?) exigit ut interponatur...».

    ~ f. 24 v°, 25 v°-26: Ars dictaminis (éd. d’après ce manuscrit H. Wieruszowski, op. cit. infra).

    4 - f. 27-41 v°: Commentarius recentior in Terentium.

    titre (add. du XIVe s.): «Scriptum Terencii».

    inc.: «Legitur auctor iste Affricanus fuisse...».

    f. 27-31 v°: Andria.

    inc.: «Poeta q. d. O Romani quantumcumque pars...» (éd. Schlee, op. cit. infra, p. 167).

    expl.: «... cum plausu discederet ad quod inuitat nos recitator».

    f. 33 v°-34 v°, 31 v°-32 v°: Eunuchus.

    titre: «Incipit Eunuchus».

    inc.: «In prima comedia non fuit titulus...».

    f. 34 v°: «... et refer hic duo improba (?) cum gentis (?) omnium construuntur //» (v. 320).

    plusieurs feuillets manquent, suite au f. 31 v°:

    f. 31 v° (note): «hic sequetur: Incipit Eunuchus et infra in ordine usque ad signatum et tunc hic repetendus est heri etc quod ordo peruersus est, require incipit Eunuchus in sequenti secundo folio».

    (texte): «‹H›eri hic inductus Atipho [sic]...» (v. 539).

    expl.: «... more suo inuitat Calliopius auditores ad plausum dicimus uos Valete etc».

    f. 32 v°-33: Heautontimorumenos.

    titre: «Incipit Heantontumorumenos».

    inc.: «Hec co‹media› ab officio sortita est...».

    expl.: «... alteri alterius dolori compatiatur» (v. 55).

    note renvoyant à un feuillet qui manque: «hic sequetur: quid id est in quam ciuitatem, require in sequenti tercio ubi scriptum est signum crucis».

    f. 35-35 v°, 37-37 v°: Adelphoe.

    inc. mutilé: «// hoc ages id est argentum recipies...» (v. 226).

    expl.: «... Vos ualete finita ratione [sic] sua Caliopius more bono ad plausum inuitat».

    f. 37 v°, 36-36 v°, 38-38 v°: Hecyra.

    titre: «‹I›ncipit echira».

    inc.: «Hec fabula dicta est hechira a quodam loco...».

    expl.: «... satis scio istuc te scire usus id est utilitas».

    f. 38 v°-39, 41-41 v°, 40-40 v°: Phormio.

    titre: «‹I›ncipit Phormio».

    inc.: «Fabula ista a nomine parasiti...».

    expl.: «... oculi do. uidendo Quod nolint. Explicunt feliciter unde gadeo [sic]».

    f. 40 v°: Eunuchus (extrait).

    inc.: «H‹er›i aliquot euacuata domo Taidis a Taide et Cremete...».

    expl.: «... Atipho ei obuius accedit modo (v. 539). Quem Eugraphius Donatus Remigius» (éd. partielle: début et extraits de l'Andria: F. Schlee, Scholia Terentiana, Teubner, 1893, p. 163-174; cf. R. Sabbadini, Il commento di Donato a Terenzio (Stud. it. filol. class., 2, 1894, p. 29-39) et Biografi e commentatori di Terenzio, (Ibid., 5, 1897, p. 322-327), qui intitule ce commentaire: Expositio).

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: 1-3 -italienne, l’Ars dictaminis des f. 24 v°-26 est sans doute originaire de Florence d’après Wieruszowski, op. cit. infra.

    4 - française (?), petite écriture assez anguleuse.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Giovanni Landini Landi (?) de Prato dont le nom gratté ou lavé se lit aux rayons ultra-violets aux f. 26 v°: «Johannis Landini de Landis de Prato» (fin XIVe s.), en dessous autre nom très effacé: «Iohan. Guidonis euum...is (?)»; Carlo Strozzi (1587-1670), ex-libris au f. I v°: «Caroli Strozze Thome filii 1635»; le cardinal Barberini (n° antico 1475).

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.


Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • F. Schlee, Scholia Terentiana, Leipzig, Teubner, 1893, p. 39 (brève description)
    • R. Helm, Ein mittelalterliches Liebesgedicht (Neue Jahrbücher für Philologie und Pädagogik, 153, 1896, p. 78-80)
    • H. Wieruszowski, A twelfth-century «Ars dictaminis» in the Barberini Collection of the Vatican library (Traditio, 18, 1962, p. 382-393)
    • R. Helm, Fabii Planciadis Fulgentii Opera, Leipzig, Teubner, 1898, p. xii (brève mention, date le manuscrit du XVe s.).

Vie du document

Source des données