Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q369083
Source des données : BnF Archives et manuscrits
Cet ouvrage appartient à une série de cinq manuscrits destinés à la Chapelle royale de Versailles dont les cotes sont : NAL 2518 ; NAL 2519 ; NAL 2520 ; LATIN 8827
Le contenu de cet ouvrage est identique à celui du manuscrit « Liber tenebrarum ad usum capellae regiae ex mandato Ludovici XV… » (NAL 2518)
P. 7 Ténèbres ou matines du jeudi saint qui se disent le mercredi au soir à la chapelle du roy : « Au I nocturne » : « Pater ave credo » ; « Ant. » (Zelus domus tuae) ; « Pseaume » (Salvum me fac Deus), p. 8 ; « Ant. » (Zelus domus tuae) ; « Ant. » (Avertantur retrorsum et erubescant) ; « Pseaume » (Deus in adjutorium), p. 16 ; « Ant. » (Avertantur retrorsum et erubescant), p. 17 ; « Ant. » (Deus, meus, eripe me) « Pseaume » (In te, Domine, speravi), p. 18 ; « Ant. » (Deus, meus, eripe me) ; « V. » (Avertantur retrorsum et erubescant) « R. » (Qui cogitant mihi) « I R. » (In monte Oliveti), p. 23 ; « II. R. » (Tristis est anima mea), p. 24 ; « III R. » (Ecce vidimus eum non habentem), p. 25. « Au II nocturne » : « Ant. » (Liberavit Dominus pauperem) ; « Pseaume » (Deus judicium tuum Regida), p. 26 « Ant. » (Liberavit Dominus pauperem) ; « Ant. » (Cogitaverunt impii) ; « Pseaume » (Quam bonus Israel), p. 30 ; « Ant. » (Cogitaverunt impii) ; « Ant. » (Exurge, Domine), p. 35 ; « Psaume » (Ut quid, Deus), p. 36 ; « Ant. » (Exurge, Domine) ; « V. » (Deus meus, eripe) « R » (Et de manu), p. 40 ; « IV » (Amicus meus osculi me) ; « V. R. » (Judas mercator pessimus), p. 41 ; « VI R. » (Unus ex discipulis), p. 42 « Au III nocturne » : « Ant. » (Dixi iniquis) ; « Pseaume » (Confitebimur tbi Deus), p. 43 ; « Ant. » (Dixi iniquis) ; « Ant. » (Terra tremuit et quievit) ; « Pseaume » (Notus in Judaea Deus), p. 45 ; « Ant. » (Terra tremuit et quievit) ; « Ant. » (In die tribulationis meae), p. 47 ; « Pseaume » (Voce mea ad Dominum), p. 48 ; « Ant. » (In die tribulationis meae) ; « V. » (Exurge Domine) ; « R. » (Judica causam meam), p. 51 ; « VII. R. » (Eram quasi agnus) ; « VIII R. » (Una hora non potuistis), p. 52 ; « IX. R. » (Seniores populi consilium), p. 53.
« A laudes » : « Ant. » (Justificeris, Domine) ; « Pseaume » (Miserere mei Deus), p. 54 ; « Ant. » (Justificeris, Domine) ; « Ant. » (Dominus tanquam ovis) ; « Pseaume » (Domine refugium factus es nobis), p. 58 ; « Ant. » (Dominus tanquam ovis) ; « Ant. » (Contritum est cor meum), p. 62 ; « Pseaume » (Deus, Deus meus), p. 63 ; « Ant. » (Contritum est cor meum) ; « Ant. » (Exhortatus es in virtute tua), p. 66 ; « Cantique de Moïse Exod 15 » (Cantemus Domino gloriose), p. 67 ; « Ant. » (Oblatus est, quia ipse) ; « Pseaume » (Laudate Dominum de coelis), p. 72 ; « Pseaume » (Cantate Domino canticum), p. 74 ; « Ant. » (Oblatus est, quia ipse) « V. » (Homo pacis meae) ; « R. » (Qui edebat panes) ; « Ant. » (Traditor autem dedit), p. 77 ; « Cantique de Zacharie » (Benedictus Dominus Deus), p. 78 ; « Ant. » (Traditor autem dedit), « On dit a genoux le V. suivant : Christus factus est » p. 80 ; « On dit ensuite Pater noster… » ; « Miserere mei Deus », p. 81 ; « Le Pseaume fini le célébrant dit : Respice quaesumus, Domine », p. 85 ; « Hymnus » (Pange lingua), p. 87.
Pour le jeudi saint à vespres : « Ant. » (Calicem salutaris) ; « Pseaume » (Credidi, propter), p. 90 ; « Ant. » (Calicem salutaris), p. 91 ; « Ant. » (Cum his qui oderunt) ; « Pseaume » (Ad Dominum cum tribulater), p. 92 ; « Ant. » (Cum his qui oderunt), p. 93 ; « Ant. » (Ab hominibus iniquis) ; « Pseaume » (Eripe me Domine), p. 94 ; « Ant. » (Ab hominibus iniquis) ; « Ant. » (Custodi me a laqueo) ; « Pseaume » (Domine clamavi), p. 97 ; « Ant. » (Custodi me a laqueo), p. 99 ; « Ant. » (Considerabam ad dexteram) ; « Pseaume » (Voce mea ad Dominum), p. 100 ; « Ant. » (Considerabam ad dexteram) ; « Ant. » (Coenantibus autem illis) ; « Cantique » (Magnificat), p. 102 ; « Ant. » (Coenantibus autem illis) ; « Ensuite on dit : Christus factus est ».
P. 105 Ténèbres ou matines du vendredi saint qui se disent le jeudi au soir : « Au I nocturne » : « Ant. » (Astiterunt reges terrae) ; « Pseaume » (Quare fremuerunt gentes), p. 106 ; « Ant. » (Astiterunt reges terrae) ; « Ant. » (Diviserunt sibi vestimenta mea) ; « Pseaume » (Deus Deus meus), p. 109 ; « Ant. » (Diviserunt sibi vestimenta mea), p. 115 ; « Ant. » (Insurrexerunt in me testes) ; « Pseaume » (Dominus illuminatio mea), p. 116 ; « Ant. » (Insurrexerunt in me testes), p. 119 ; « V. » (Diviserunt sibi vestimenta) « R. » (Et super veste meam) ; « I R » (Omnes amici mei dereliquerunt) ; « II R » (Velum templi scissum est) ; « III R » (Vinea mea electa), p. 121 « Au II Nocturne » : « Ant. » (Vim faciebant qui quaerebant) ; « Pseaume » (Domine ne in furore), p. 122 ; « Ant. » (Vim faciebant qui quaerebant) ; « Ant. » (Confundantur et revereantur) ; « Pseaume » (Expectans expectavi Dominum), p. 127 ; « Ant. » (Confundantur et revereantur), p. 131 ; « Ant. » (Alieni insurrexerunt in me) ; « Pseaume » (Deus in nomine tuo), p. 132 « Ant. » (Alieni insurrexerunt in me), p. 133 ; « IV R » (Tanquam ad latrone existis) ; « V R » (Tenebrae factae sunt) ; « VI R » (Animam meam dilecta tradidi) « Au III nocturne » : « Ant. » (Ab insurgentibus in me libera) ; « Pseaume » (Eripe me de inimicis), p. 137 ; « Ant. » (Ab insurgentibus in me libera) ; « ant. » (Longe fecisti notos meos) ; « Pseaume » (Domine Deus salutis meae), p. 141 ; « ant. » (Longe fecisti notos meos) ; « Ant. » (Captabunt in animam justi) ; « Pseaume » (Deus, ultionum Dominus), p. 145 ; « Ant. » (Captabunt in animam justi) ; « V » (Locuti sunt adversum), p. 149 ; « VII R. » (Tradiderunt me in manus), p. 150 ; « VIII R » (Jesum tradidit impius), p. 151 ; « IX R » (Caligaverunt oculi mei), p. 152.
« A laudes » : « Ant. » (Proprio filio suo) ; « Pseaume » (Miserere mei Deus), p. 153 ; « Ant. » (Proprio filio suo) ; « Ant. » (Anxiatus est super me) ; « Pseaume » (Domine, exaudi oratione), p. 157 ; « Ant. » (Anxiatus est super me) ; « Pseaume » (Domine, exaudi oratione), p. 157 ; « Ant. » (Anxiatus est super me) ; « Ant. » (Ait latro ad latronem), p. 160 ; « Pseaume » (Deus, Deus, meus), p. 161 ; « Pseaume » (Deus misereatur nostri) ; « Ant. » (Ait latro ad latronem) ; « Ant. » (Cum conturbata fuerit anima mea), p. 164 ; « Cantique du prophète Habacuc » (Domine, audivi auditionem tuam), p. 165 ; « Ant. » (Cum conturbata fuerit anima mea) ; « Ant. » (Memento mei, Domine) ; « Pseaume » (Laudate Dominum de coelis), p. 170 ; « Pseaume » (Cantate Domino canticum novum), p. 172 ; « Pseaume » (Laudate Dominum in sanctis ejus), p. 174 ; « Ant. » (Memento mei, Domine) ; « Ant. » (Posuerunt super caput), p. 175 ; « Cantique de Zacharie » (Benedictus Dominus Deus Israel), p. 176 ; « Ant. » (Posuerunt super caput), p. 178 ; « On dit le V. suivant à genoux : Christus factus est… » ; « Miserere mei Deus », p. 179 ; « Hymnus » (Vexila Regis proderunt), p. 185.
« Pour le vendredi saint à vespres » : « Ant. » (Calicem salutaris accipiam) ; « Pseaume » (Credidi, propter quod locutus sum), p. 187 ; « Ant. » (Calicem salutaris accipiam) ; « Ant. » (Cum his qui oderunt pacem) ; « Pseaume » (Ad Dominum cum tribulater), p. 189 ; « Ant. » (Cum his qui oderunt pacem) ; « Ant. » (Ab hominibus iniquis) ; « Pseaume » (Eripe me Domine), p. 191 ; « Ant. » (Ab hominibus iniquis) ; « Ant. » (Custodi me a laqueo), p. 194 ; « Pseaume » (Domine clamavi ad te), p. 195 ; « Ant. » (Custodi me a laqueo), p. 197 ; « ant. » (Considerabam ad dexteram) ; « Pseaume » (Voce mea ad Dominum clamavi), p. 198 ; « Ant. » (Considerabam ad dexteram) ; « Ant. » (Cum accepisset accetum) ; « Cantique » (Magnificat), p. 200 ; « Ant. » (Cum accepisset accetum) ; « ensuite on dit : Christus factus est », p. 202.
P. 203 Ténèbres ou matines du samedi saint qui se disent le vendredi soir : « Au I nocturne » : « Ant. » (In pace in idipsum) ; « Pseaume » (Cum invocarem, exaudivit me), p. 204 ; « Ant. » (In pace in idipsum) ; « Ant. » (Habitabit in tabernaculo tuo), p. 206 ; « Pseaume » (Domine, quis habitabit), p. 207 ; « Ant. » (Habitabit in tabernaculo tuo) ; « Ant. » (Caro mea requiescet), p. 208 ; « Pseaume » (Conserva me, Domine), p. 209 ; « Ant. » (Caro mea requiescet) ; « V. » (In pace in idipsum) ; « R. » (Dormiam et requiescam), p. 211 ; « I. R. » (Sicut ovis ad occisionem) ; « II. R. » (Jerusalem surge), p. 212 ; « III. R. » (Plange quasi virgo), p. 213 « Au II nocturne » : « Ant. » (Elevamini portae aeternales) ; « Pseaume » (Domini est terra), p. 214 ; « Ant. » (Elevamini portae aeternales) ; « Ant. » (Credo videre bona Domini), p. 216 ; « Pseaume » (Dominus illuminatio mea), p. 217 ; « Ant. » (Credo videre bona Domini), p. 220 ; « Ant. » (Domine abstraxisti ab inferis) ; « Pseaume » (Exaltabo te Domine), p. 221 ; « Ant. » (Domine abstraxisti ab inferis), p. 223 ; « V. » (Tu autem Domine) ; « R. » (Et ressuscita me), p. 224 ; « IV [R.] » (Recessit pastor noster), p. 224 ; « V. R. » (O vos omnes) ; « VI R. » (Ecce quomodo moritur justus), p. 225 ; « Au III nocturne » : « Ant. » (Deus adjuvat me) ; « Pseaume » (Deus in nomine), p. 226 ; « Ant. » (Deus adjuvat me) ; « Ant. » (In pace factus est locus) ; « Pseaume » (Notus in Judaea Deus), p. 228 ; « Ant. » (In pace factus est locus) ; « Ant. » (Factus sum sicut homo), p. 230 ; « Pseaume » (Domine Deus salutis), p. 231 ; « Ant. » (Factus sum sicut homo) ; « V. » (In pace factus est) ; « R. » (Et in Sion habitatio ejus), p. 234 ; « VII. R » (Astiterunt reges terrae) ; « VIII. R » (Aestimatus sum cum descendentibus), p. 235 ; « IX R. » (Sepulto Domino signatum est), p. 236.
« A laudes » : « Ant. » (O mors, ero mors) ; « Pseaume » (Miserere mei Deus), p. 237 ; « Ant. » (O mors, ero mors) ; « Ant. » (Plangent eum quasi unigénium) ; « Pseaume » (Judica me, Deus), p. 241 ; « Ant. » (Plangent eum quasi unigénium) ; « Ant. » (Attendite universi populi) ; « Pseaume » (Deus Deus meus), p. 243 ; « Pseaume » (Deus miseratur nostri), p. 245 « Ant. » (Attendite universi populi) ; « Ant. » (A porta inferi) : « Cantique d’Ezechias » (Ego dixi), p. 247 ; « Ant. » (A porta inferi) ; « Ant. » (O vos omnes qui transitis) ; « Pseaume » (Laudate Dominum de coelis), p. 251 ; « Pseaume » (Cantate Domino canticum novum), p. 254 ; « Pseaume » (Laudate Dominum in sanctis), p. 255 ; « Ant. » (O vos omnes qui transitis), p. 256 « V. » (Caro mea requiescet) ; « R » (Et non dabis sanctum) ; « Ant. » (Mulieres sedentes ad monumentum) ; « Cantique de Zacharie » (Benedictus Dominus Deus Israel), p. 257 ; « Ant. » (Mulieres sedentes ad monumentum) ; « On dit à genoux : Christus factus est » ; « On dit ensuite Pater noster… », p. 260 ; « Pseaume » (Miserere mei Deus), p. 261 ; « Ensuite le célébrant dit : Respice, quaesumus, Domine), p. 265.
Étant donné la présence des estampilles : « R. F. BIBLIOTHEQUE NATIONALE MANUSCRITS » – Seconde République 1848-1852, proche de Josserand-Bruno, 289 et pl. type 27 – et « BIBLIOTHEQUE IMPERIALE IMPR. » – 1852 – ce manuscrit est, semble-t-il, entré à la Bibliothèque nationale entre la Révolution, durant laquelle les collections de Versailles ont été saisies, et la Seconde République, date de la première estampille. Il n’est pas impossible que ce manuscrit ait d’abord été conservé au Département des manuscrits puis au Département des imprimés pour finalement revenir au Département des manuscrits à la fin du XIXe siècle. Le n° 671, porté au crayon sur la marge inférieure de la deuxième page de garde, correspondrait peut-être à un numéro de lot de saisies révolutionnaires ou bien à un numéro d'inventaire d'un libraire auquel la Bibliothèque nationale aurait acheté une série d’ouvrages. Par ailleurs, les numéros 671, 969 et 970, respectivement portés sur les NAL 2517 à 2520, NAL 2521 et NAL 2512-2516, permettent, semble-t-il, de suggérer que ces onze manuscrits ont une même provenance.
P. 4 : « Fait à Versailles parCharles Saudemont ancient substitut de Mr Pr. du roy à Meudon ».
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index