Point d'entrée sur le patrimoine écrit du Moyen Âge et de la Renaissance en Occident du VIIIe au XVIIIe siècle
Moteur de recherche de manuscrits et livres anciens numérisés et intéropérables
Plateforme collaborative de gestion de publication des données d'autorité Biblissima
Aide à la lecture et apprentissage des langues anciennes, outils et environnements de travail en XML
Service d’expertise autour des standards IIIF
Identifiant Biblissima+ : https://data.biblissima.fr/entity/Q382869
Manifeste IIIF
Numérisation :
Source des données : BnF Archives et manuscrits
F. Iv-IVv Notes et commentaires divers : « Unde Berengarius Lenfranco de residentia Dei antequam celum crearetur. Dic ubi tunc esset... » ; cf. Walther, Initia carminum, n° 4390 ; « Primo precipitur quod sit sine crimine presul //... » ; cf. ibid., n° 14624 ; « Qui excommunicati debent vitari. Vidi prelatus reus... » ; « Circa que et in quibus non possumus communicare ipsis absque excommunicatione... Os orare vale communio... » ; « In quo possumus communicare excommunicato. Utile lex, humile res... » ; « Sententia excommunicationis non suspenditur per appellationem sequentem. Triplex est hujus. Prima quia Christus ligat... — ... 3a ratio quia secum trahit exequutionem. Extra de appell. : Preterea : Fallit hoc... [X II 28 c. 40] » ; « Anno Domini 1117 incipit ordo Cisterciensis per quemdam abbatem Robertum de Elismondo, Lingonensis diocesis », en dessous d'une autre main : « Moleme gallice » (Iv) ; pièce de vers sur les vices et les vertus : « Humilitas. Tu tibi displiceas nec pompam dilige nullum// ... — ... Retrogradeque legas te sic ad tartara legas » (E. André, dans Bibl. Éc. Ch., LIII (1892), 145-146, avec variantes) ; cf. Walther, op. cit., n° 19538 ; « Unde Leo papa de commerciis mercatorum dicit in hunc modum. Difficile est inter ementis [De Pen. D. 5 c. 2, fin]... Nota quinque sunt hujus modi videlicet... » ; « Nota pena contra aleatores posita in canonibus apostolorum talis est. Episcopus aut presbiter aut diaconus alee... » [Decretum Gratiani, D. 35 c. 1] ; « De simoniacis, cum quibus nunc dispensat. Sive bis ordo datur sive baptismus repetatur //... » (II) ; « Remuneratio solventis decima. Nota qui bene et fideliter solvit decimam quadrupliciter remuneratur... — ... satisfactionem et emendationem congruam, 16 q. 7 : Omnes decime [C. 16 q. 7 c. 5] » (IIv-III) ; Nota qui possunt communicare excommunicatis et sunt 12 genera personarum de quibus ait b. Gregorius : Quoniam multos peccatis... [C. 11 q. 3 c. 103] », suivi d'un commentaire : « Hec auctoritas recipit interpretationem... — ... utile lex humile ut supra » (III-IIIv), « Nota Christus passus est 8 kalendas aprilis et eadem die... » ; « Super [bia], Inob [edientia], Jactan[cia]... », la fin de chaque mot a été suscrite en petits caractères (IV), « Ex concilio Claromontensi. Anno 1095 Urbanus papa 2us constituit concilium generale apud Claromontem in Alvernia ubi inter cetera decreta statuit et sanctivit [sic] quod omnes Christiani a die Cinerum... — ... Item indixit viagium ultra mare ad instantiam Petri heremite Ambianensis » (IVv).
F. VIv Table du Manipulus curatorum, sous forme de tableau : « In nomine Domini Jhesu. Ad evidentiam contentorum in manipulo curatorum qui liber dividitur in 3 partes. Prima de sacramentis... — ... Quid sperandum dotes paradisi : 195 ».
F. 1-196 GUIDO DE MONTE ROCHERII, Manipulus curatorum. Épître dédicatoire (1-1v) ; — Prologue (1v-2v) ; — « Dividitur ergo presens opusculum in tres partes... » (2v) ; — Pars 1a : « Quantum ad sacramenta... Sciendum... — ... in suo sensu habundet secundum quod habet in usu. Explicit prima pars hujus opusculi... » (2v-83v) ; quelques lacunes : manquent la fin des c. 1 tract. II depuis : « ... interius in mente. [Et dicitur baptismus]... » (5v), c. 6 tract. III depuis : « ... datur propter memoriam. [Locus autem unctionis]... » (19), c. 6 tract. IV depuis : « ... ante missam vel post. [Notandum etiam quod sacerdos]... » (35v), c. 9 tract. IV depuis : « ... vel amicis per modum qui dictus est. [Notandum insuper quod sacerdos]... » (44v), c. 3 tract. V depuis : « ... quod remanet perficiendum [scilicet residuum sacramenti]... » (62v) et de la plupart des § du c. 8 tract. VII : § 4 depuis : « ... consanguinitatis inclusive et non ultra. [Et intellige in transversali linea]... » (72), § 7 depuis : « ... post mortem legitime uxoris. [Extra : de eo qui duxit uxorem]... » (75v), § 8 depuis : « ... dissolvi legitime potest [si alter conjugium]... » (76v), § 9 depuis : « ... metum vel violentiam. [Extra : de sponsalibus]... » (77v), § 10 depuis : « ...solemne est annexum. [Extra : de voto et voti]... » (77v), § 11 depuis : « ... c. Super illa. [Et ad hoc facit illud]... » (78v), § 16 depuis : « ... secundum quod habet in usu [et hec de matrimonio]... » (83v) ; addition à la fin des c. 10 tract. IV : « ... Et notandum quod quilibet christianus tenetur audire missam in die dominico integram et non abire ante benedictionem ut patet : De Cons. di. 1 c. Missas et c. sequen. Et ista sufficiant de ritu misse licet multa alia possunt dici » (52v), c. 1 tract. VII : « ... Aliter diffinitur sic : Matrimonium est viri et femine consorcium communis vite divini et humani juris communicacio » (67) ; — « Incipit 2a pars de penitenciis ». Prologue (83v-85) ; « De penitentia et primo de solemni penitentia... » (85-167v) ; — « Incipit tercia pars hujus libelli et continet quatuor capitula ». Prologue : « Quoniam... » (167v-168) ; « Teste Apostolo sine fide... » (168-196) (éd., Anvers, 1556, 2-218v) ; cf. ms. Latin 3467, f. 3-232v. Nombreuses notes marginales.
F. 196v-198 Table : « In libello isto sunt tres particule... Tractatus primus prime partis, de sacramentis in generali... — ... quartum de dotibus glorie paradisi, folio 195. Et sic est finis ».
F. 198v-202 Textes et commentaires divers, de la même main qu'aux ff. I à IVv : « De potestate Summi Pontificis. Nota quod papa summus est super omnes, ipse enim habet... — ... appellat nullus ab illo » (198v-199v) ; « Nota quoto quis gradu distat a stipite toto distat a quolibet descendentium » (199v) ; « Curam non habeant animarum. Extra de prebend. : De multa [X III 5 c. 28]... » ; « Nota qui committit homicidium vel aliud maleficium... » ; « Nota de rebus ecclesiasticis aut domibus religiosis... ». « Nota quod propter quatuor possunt res inmobiles Ecclesie alienari... » ; « Secundum piissimas leges dilatas defunctorum pias voluntates... » (200v) ; « Johannes ewangelista incipit Ewangelium : In principio erat Verbum... » ; « Johannes Os aureum in omelia super anima de Phariseis. Levis est consolatio qui in se ipso... » ; « Glosa super illud Ysaye id : Ad populum terribilem : Scriptum est nichil horribilius blasfema... » (201v) ; vers mnémoniques : « Uxor villa, boves, cenam... » ; cf. Walther, op. cit., n° 19941 ; « Quinque modis peccat uxore maritus abutens //... » ; cf. ibid., n° 16031 ; « Ad papam clerum feriens, falsarius, urens//... » ; cf. ibid., n° 411 » (202).
F. 201v. « Uxor, villa... » [PETRUS RIGA, Versus] ; cf. ms. Latin 3371, f. 52v.
Provient du Grand hôpital de Beaune dont l'ex-libris : « Iste liber pertinet hospitali magno Belne », a été gratté aux ff. 1 et 202, mais peut encore se lire au f. 198 avec la date : « 1487, 16 februarii » et la signature : « PMP » ; au f. 202, coeur dans un D et devise, en rouge : « Vagot [sob]rius » ; sur cette devise et sur le chapelain de l'Hôtel-Dieu de Beaune, Pierre Maistrot, qui signe P.M.P., voir la description matérielle du ms. Latin 3480. La table du Manipulus curatorum, au f. VIv, est sans doute de la main de ce chapelain. Au f. 1, ancienne cote de la librairie du Grand hôpital de Beaune : « VV » ; cf. Boudrot ; dans Soc. d'hist., d'arch. et de litt. de l'arr. de Beaune. Mémoires, I (1874), 167.
Ad papam clerum feriens, falsarius, urens//...
f. 202
Ad populum terribilem... (Is. XVIII, 2)
Scriptum est nihil horribilius blasphema...
f. 201v
Aliter definitur sic : Matrimonium est viri et feminae consortium...
f. 67
Anno millesimo nonagesimo quinto Urbanus papa secundus constituit concilium generale...
f. IVv
Curam non habeant animarum...
f. 200v
De paenitentia igitur tractaturus primo dicam...
f. 85
Dic ubi tunc esset cum praeter eum nihil esset //...
f. Iv
Dividitur ergo praesens opusculum in tres partes...
f. 2v
Et notandum quod quilibet christianus tenetur audire missam in die dominico...
f. 52v
Fons sapientiae, Dei verbum... (cf. Eccli. I, 5)
Dispositione mirabili...
f. 1
Johannes evangelista incipit Evangelium : In principio erat Verbum...
Levis est consolatio qui in se ipso...
Nota Christus passus est VIII° kal. Aprilis et eadem die...
f. IV
Nota de rebus ecclesiasticis aut domibus religiosis...
Nota : poena contra aleatores posita in canonibus Apostolorum talis est...
f. II
Nota qui bene et fideliter solvit decimam quadrupliciter remuneratur...
f. IIv
Nota qui committit homicidium vel aliud maleficium...
Nota qui possunt communicare excommunicatis et sunt duodecim genera personarum...
f. III
Nota quod papa summus est super omnes, ipse enim habet...
f. 198v
Nota quod propter quattuor possunt res immobiles Ecclesiae alienari...
Nota : Quoto quis gradu distat a stipite toto distat a quolibet descendentium...
f. 199v
Os orare vale communio mensa negatur //...
Primo praecipitur quod sit sine crimine praesul //...
Quantum ad primam partem primo videbuntur aliqua de sacramentis...
Quantum ad sacramenta in generali primo videndum est...
Quinque modis peccat uxore maritus abutens //...
Quoniam magister et Dominus Jesus Christus de mundo ascensurus...
f. 167v
Quoniam, secundum quod dicit propheta Malachias capitulo II (7), immo Dominus per Malachiam : Labia sacerdotis...
f. 1v
Sciendum ergo quod omnia sacramenta novae Legis...
f. 3
[...] Scriptum est nihil horribilius blasphema...
Secundum piissimas leges dilatas defunctorum pias voluntates...
Sententia excommunicationis non suspenditur per appellationem sequentem...
f. Iv???
Sive bis ordo datur sive baptismus repetatur //...
Super. inob. jactan. hypo. praesumptio conten. //...
Superbia, inoboedientia, jactantia, hypocrisis, praesumptio, contentio...
Teste Apostolo, sine fide impossibile est placere Deo...
f. 168
Tu tibi displiceas nec pompam dilige nullum //...
f. 51
Unde Leo papa de commerciis mercatorum dicit in hunc modum : Difficile est inter ementis... Nota quinque sunt hujusmodi...
Utile, lex, humile, res ignorata, necesse //...
Uxor, villa, boves, cenam clausere vocatis // ...
Verus et pius Samaritanus, dulcis Jesus, qui vinum et oleum...
f. 83v
Vidi : praelatus reus, inquit publica fama //...
Exports RDF à venir…
Vous pouvez visualiser et manipuler ce document directement sur ce site, le comparer à d'autres grâce au visualiseur Mirador, ou glisser-déposer cette icône dans le visualiseur IIIF de votre choix. En savoir plus sur IIIF Ce Manifeste est enrichi et inclut : - des annotations - une recherche plein texte - un index