Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3556

  • Titres attestés :
    • 2 ¶ Recueil de sermons divers dont un grand nombre sont de Nicolas de Byard.
    • Sermones.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3556
    • Paris. BnF, Latin 3556
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Guibert de Tournai (12..-1284?) | Guillaume de Mailly (12..?-12..?) | Jean de La Rochelle (11..?-1245) | Nicolas de Byart
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • Sept fragments de manuscrits. I-121 ff. précédés et suivis d'1 f. garde parchemin, à 2 colonnes, sauf f. 1, 118v-121v.
  • Format :
    • 185 × 125 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Sept fragments de manuscrits. I-121 ff. précédés et suivis d'1 f. garde parchemin, à 2 colonnes, sauf f. 1, 118v-121v. 185 × 125 mm.
  • Reliure :
    • Reliure XVIIIe s. maroquin rouge aux armes et chiffre royaux. Titre doré au dos : « SERMON. PER ANNUM ».

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 19v-20v. Attribué à GUILLELMUS DE MALLIACO par Schneyer, Repert. lat. Serm., II, 491, n° 113.

    F. 37-38. [GUILLELMUS PERALDUS] ; cf. ibid., II, 543-551, n° 173.

    F. 52-52v. [GUILLELMUS PERALDUS] ; cf. ibid., n° 186.


    F. 1-4v Tables. Table alphabétique des mots typiques (1-2v, 4-4v) ; — table des thèmes bibliques (2v-3) ; — brouillon cancellé d'une table (3v).


    Cette attribution est donnée d'après les mss. lat. 13579 et 12419 étudiés par Hauréau, Notices, II, 84-99 et 275-292; cf. J. B. Schneyer, dans Arch. francisc. hist., LX (1967), 3-41 et Id., Repert. lat. Serm., IV, 228-250

    F. 5-10v [NICOLAUS DE BYARD]. Schneyer, Repert. lat. Serm., loc. cit., n° 1 (5-6) ; — Schneyer, n° 5 (6-6v) ; — « Sermo in Adventu. Ecce rex tuus venit... (Mt. XXI, 5). Dicitur et verum est que ne doit este escondite... » ; cf. Schneyer, n° 8, var. ; J. Leclercq, dans Arch. d'hist. doctr. et litt. du M.A., XIV (1943-1945), 150, 153 et 170 (6v-8) ; — « Levate capita vestra... (Lc. XXI, 28). Au semblant connoist l'on l'omme... » ; cf. Schneyer, n° 11, var. (8-8v) ; — Schneyer, n° 19 (8v-9) ; — Schneyer, n° 17 (9-9v) ; — « In natali Domini. Evangelizo vobis gaudium... (Lc. II, 10). Dicitur vulgariter : Nimis cito venit... » ; cf. Schneyer, n° 20, var. (9v-10v).

    F. 10v-15v Sermons divers. « Transeamus usque Bethleem... (Lc. II, 15). Hic instruuntur prelati Ecclesie qui significantur per pastores... », attribué d'après ce ms. à Nicolas de Byard, par Schneyer, art. cit., 14 et op. cit., loc. cit., n° 22 (10v-11) ; — « Magi venerunt ab Oriente... (Mt. II, 1). In hujus verbi expositione morali primo ostendamus qui venerunt... » ; cf. ms. Latin 3562, f. 75-76 (11-12v) ; — « Apparuit gratia Dei salvatoris... (Tit. II, 11). Pridie celebravimus temporalem Filii Dei nativitatem... » [GUILLELMUS DE MALLIACO] ; cf. Hauréau, op. cit., IV, 11, 177 et V, 28 ; Schneyer, op. cit., II, 484 n° 14 (13-13v) ; — « Parvulus natus est nobis... (Is. IX, 6). Verba ista scripta sunt in Ysa. in quibus circa Filii Dei nativitatem... » ; cf. Hauréau, op. cit., IV, 177 (13v-14) ; — « Tibi offerent reges munera... (Ps. LXVII, 30). Previdens propheta David exaltacionem Ecclesie... » [GUIBERTUS DE TORNACO], plus court que dans le ms. Latin 15933, f. 194v-195v ; cf. Schneyer, op. cit., II, 290, n° 99 (14v) ; — « Vidimus stellam ejus... (Mt. II, 2). Eccli. XX (32) scribitur : Sapientia abcondita [sic]... Karissimi, nuper transmiserat nobis Deus Pater sapientiam suam... » ; cf. ms. Latin 16508, f. 28-29v, plus court (15-15v) ; — « Maria optimam partem elegit... (Lc. X, 42). Sic legitur in evangelio Luc. X... » (15v).

    F. 16-16v [NICOLAUS DE BYARD]. « In purificacione b. Marie. Suscepimus, Deus, misericordiam tuam... (Ps. XLVII, 10). A tel saint tele offrende et quia Dominus Pater... » ; cf. Schneyer, op. cit., IV, loc. cit., n° 167 var. (16) ; — « Item sermo in purificatione b. Marie » ; cf. Schneyer, n° 168 (16-16v).

    F. 16v-19 [GUILLELMUS DE MALLIACO] « In purif[ic]acione b. Marie » ; cf. Hauréau, op. cit., IV, 11, 177-178 ; Schneyer, op. cit., II, 490, n° 96 (16v-17) ; — « In Purificatione » ; cf. Hauréau, op. cit., V, 54 ; Schneyer, ibid., n° 97 (17-18) ; — [In Annuntiatione] ; cf. ms. Latin 16475, f. 307, plus court ; Schneyer, ibid., 491 n° 105 (18-19).

    F. 19v-20v Sermons divers. « Orietur stella ex Jacob... (Num. XXIV, 17). Sicut enim a principio mundi ad corporum illuminationem... » ; cf. Hauréau, op. cit., IV, 179 (19v-20v) ; — « Si quis loquitur quasi sermones Dei... (I Petr. IV, 11). In his verbis notantur duo... » (20v).

    F. 20v-30v [NICOLAUS DE BYARD]. Schneyer, op. cit., IV, loc. cit., n° 225 (20v-21) ; — « De s. Nicholao episcopo », Schneyer, n° 159 (21-21v) ; — « In nativitate b. Marie », Schneyer, n° 188 (21v-22) ; — « In purificacione b. Marie », Schneyer, n° 169 (22-22v) ; — Schneyer, n° 77 (22v-24) ; — « In assumptione s. Marie », Schneyer, n° 185 (24-25) ; — « Congregate illi sanctos ejus... (Ps. XLIX, 5). Volens petere orationes alicujus religionis... » ; cf. Schneyer, art. cit., 34 (25-25v) ; — Schneyer, op. cit., IV, loc. cit., n° 192 (25v-26) ; — Schneyer, n° 212 (26-26v) ; — Schneyer, n° 229 (26v-27) ; — Schneyer, n° 233 (27-27v) ; — Schneyer, n° 228, var. (27v-28) ; — Schneyer, n° 234, var. (28) ; — Schneyer, n° 230 (28-28v) ; — Schneyer, n° 232 (28v-29) ; — Schneyer, n° 231 (29) ; — Schneyer, n° 236 (29-29v) ; — « Devoravit virga Aaron... (Ex. VII, 12). Vulgariter dicitur : A cui Dex veut aidier... » ; cf. Schneyer, n° 203, var. (29v-30) ; — « In dedi[catione] », même incipit, mais plus développé que Schneyer, n° 237 (30-30v).

    F. 30v-32 Sermons divers. « Sanctificavi domum quam edificasti... (III Reg. IX, 3). Verba sunt Domini ad Salomonem et videntur satis competere... » ; cf. Hauréau, op. cit., IV, 179 (30v-32) ; — « Aqua frigida anime sicienti... (Prov. XXV, 25). Verba ultimo p[ro]posita sumpta sunt de Prov. XXV, in quibus tria notantur... », incomplet de la fin (32).

    F. 32v-36v [NICOLAUS DE BYARD]. Schneyer, n° 73 (32v-33) ; — Schneyer, n° 75 (33-33v) ; — Schneyer, n° 68 ((33v-34v) ; — Schneyer, n° 72 (34v-35) ; — Schneyer, n° 79 (35) ; — « Et sic Deus dilexit mundum... (Joh. III, 16), et in hoc commendatur Dei dilectio... », lié au sermon précédent ; cf. Schneyer, n° 107 (35-35v) ; — Schneyer, n° 85 (35v-36v) ; — « Surrexit Dominus vere... (Lc. XXIV, 34). Libenter auditur qui bonos rumores portat... » ; cf. Schneyer, art. cit., 21 (36v) ; — « Hec est dies quam fecit... (Ps. CXVII, 24). Dominus omnem diem fecit... » ; cf. Schneyer, op. cit., IV, loc. cit., n° 82 (36v).

    F. 36v-43v Sermons divers. « Expurgate vetus fermentum... (I Cor. V, 7). Conspersio dicitur farina cum aqua... », attribué d'après ce ms. à Nicolas de Byard, par Schneyer, art. cit., 21 et op. cit., IV, loc. cit., n° 84 (36v-37) ; — « Pascha nostrum immolatus est... (I Cor. V, 7). Hoc verbo ostendit Ecclesia fidelibus... » ; cf. ms. Latin 16504, f. 102v-105v (37-38) ; — « Pascha nostrum immolatus est... (I Cor. V, 7). Videns Apostolus quod hodierna die per Dei gratiam... » ; cf. mss. Latin 3731, f. 61-61v ; 16507, f. 392v-394 ; 18183, f. 163-164v (38-38v) ; — « Jhesum queritis Nazarenum... (Mc. XVI, 6). Sicut gallice dicitur : Por noient lieve prode fame matin... » ; cf. ms. Latin 18183, f. 164v-166 (39-39v) ; — « Ascendet pandens iter... (Mich. II, 13). Verba ista, karissimi, verba sunt Michee prophete... » (39v-41) ; — « Sicut aquila provocans... (Deut. XXXII, 11). Hic tria consideranda sunt, primo quis ascendit... » ; cf. ms. Latin 3574, f. 81-82 (41-41v) ; — « Ascendit Heliseus in Bethel... (IV Reg. II, 23). In hiis verbis notatur Christi ascensio... » ; cf. ibid., f. 82-82v (41v-42) ; — « Quis putas, puer iste... (Lc. I, 66). Verba ista sunt admirantium beati Jo[hannis] nati[vitatem]... » ; cf. Hauréau, op. cit., IV, 13 (43-43v).

    F. 43v-44v [NICOLAUS DE BYARD] « Hic est de quo scriptum est ...(Mt. XI, 10). A sage seignieur masnie duite... » ; cf. Schneyer, op. cit, IV, loc. cit., n° 12, var.

    F. 44v-45v Sermon. « Fortes facti sunt in bello... (Hebr. XI, 34). Canite tuba... (Joel II, 1). Vos nescitis quod bucina sive tuba... », attribué d'après ce ms. à Nicolas de Byard par Schneyer, art. cit., 37 et op. cit., IV, loc. cit., n° 218 ; cf. ms. Latin 16498, f. 9, incomplet.

    F. 45v-52 [NICOLAUS DE BYARD]. « In nativitate unius apostoli » ; cf. Schneyer, op. cit., IV, loc. cit., n° 207 (45v-46) ; — Schneyer, n° 101 a (46-46v) ; — « De apostolis », Schneyer, n° 213 (46v-47v) ; — Schneyer, n° 95 (47v) ; — Schneyer, n° 210 (47v) ; — Schneyer, n° 211 (47v-48v) ; — « Philippi et Jacobi », Schneyer, n° 174 (48v-49) ; — Schneyer, n° 190 (49) ; — « Beati Benedicti vel Ber. », Schneyer, n° 191 ; attribué aussi à Jean de La Rochelle dans le ms. Latin 15939, f. 213v-215 (49-50) ; — Schneyer, n° 196, var. (50-50v) ; — Schneyer, n° 224 (50v) ; — Schneyer, n° 225, incomplet ; cf. texte complet, supra f. 20v (50v) ; — Schneyer, n° 106 (51-52).

    F. 52-66v Sermons divers. « Apparuerunt apostolis dispertite lingue... (Act. II, 3). Circa quod verbum tria nobis attendenda sunt... », attribué à « GUILLELMUS » dans le ms. de Bourges, Bibl. mun., 116, f. 52v (52-52v) ; — « Repleti sunt omnes Spiritu sancto... (Act. II, 4). Sicut gallice dicitur : prometre sans doner est a fol conforter ... » ; cf. mss. Latin 14923, f. 88-88v et 18183, f. 202-203v (52v-53) ; — « Quis putas puer iste... (Lc. I, 66). Quinque enim fuerunt motiva proposite questionis... » ; cf. mss. Latin 3574, f. 80-80v et 16488, f. 275-275v, plus courts (54-54v) ; — « Apostolorum Petri et Pauli. Misit Josue filius Nun... (Jos. II, 1). Verba ista allegorice intelligi possunt... » (54v-55) ; — « Fac tibi duas tubas... (Num. X, 2). Corona senum... (Prov. XVII, 6). Senes sunt isti apostoli non etate... » (55) ; — « Unius apostoli. Duo ubera tua... (Cant. IV, 5). Verba sunt sponsi ad sponsam, Christi ad Ecclesiam... » ; cf. ms. Latin 3574, f. 87-87v (55-55v) ; — « Ego mater pulcre dilectionis... (Eccli. XXIV, 24). Clamat Ecclesia in himno ad beatam Virginem... » (55v) ; — « Transite ad me omnes... (Eccli. XXIV, 26). Si amor illicitus cum multis periculis... » ; cf. ms. Latin 3574, f. 85 (55v-56) ; — « Aufer rubiginem de argento... (Prov. XXV, 4). Argentum : Maria. Job XXVIII : Habet argentum... » (56) ; — « Vidi Dominum sedentem... (Is. VI, 1). Solium : beata Virgo. Ysa. XVI. Preparabitur in misericordia... » (56-56v) ; — « Beati Bernardi. Quasi thus effulgens [sic] in diebus... (Eccli. L, 8). Dicuntur hec verba ad literam [sic] de Simeone... » (56v-57) ; — « Si quis est Domini... (Ex. XXXII, 26). Verba sunt Domini volentis placare... » (57-57v) ; — « Fratres tuos visitabis... (I Reg. XVII, 18). David tipum visitatoris gerit... » ; cf. ms. Latin 3574, f. 83v-85 (57v-58v) ; — « Pax vobis, ego sum... (Lc. XXIV, 36). Hec sunt verba Christi resurgentis... » (58v-59v) ; — « Crucifixi sunt cum eo... (Mt. XXVII, 38). Hoc significat in nobis quod debemus crucifigere... » (59v) ; — « Stetit Jhesus in medio discipulorum... (Lc. XXIV 36). Sicut lignum vite in medio paradisi ut omnes gustantes vivificet... » (59v-60) ; — « Infer digitum tuum... (Joh. XX, 27). In hiis verbis commendatur Christi humilitas... » (60) ; — « In ascensione Domini. Surge aquilo ... (Cant. IV, 5). Verba ista possunt exponi de missione Spiritus... » ; cf. ms. Latin 3574, f. 85v-86v (60-60v) ; — « Laudate Dominum in sanctis... (Ps. CL, 1). Psalmista considerans quod nec palmites... » ; cf. ibid., f. 82v-83v (60v-61v) ; — « Unius apostoli. Neptalim, cervus emissus... (Gen. XLIX, 21). Neptalim dilatans eos, vel dilationes... » ; cf. ms. NAL 338, f. 205v-207v (61v) ; — « Nota. Debet anima purgari sicut granum per excussionem... » (61v-62) ; — « Siccine separat amara mors... (I Reg. XV, 32). Septem sunt separationes que non possunt... » (62-62v) ; — « Tollite jugum meum... (Mt. XI, 29). Qui tenet aratrum... (Eccli. XXXVIII, 26). Dominus ad excolendam terram Ecclesie... » (62v-63) ; — « Nota. Fulgebunt justi sicut sol... (Mt. XIII, 43). Secundum triplicem statum incipi... » (63-63v) ; — « Capilli capitis vestri... (Mt. X, 30). Sacrum hodierne lectionis collegium... » (63v-64) ; — « [S]tabant juxta crucem... (Joh. XIX, 25). Quattuor cruces malorum legimus specialiter... » ; cf. P. Boeren, La vie et les oeuvres de Guiard de Laon, La Haye, 1956, 126 (64) ; — « Petrus quidem servabatur... (Act. XII, 5). Tria possumus considerare in verbis propositis... » (64v) ; — « Josias directus est... (Eccli. XLIX, 3). Verba ista duobus modis considerandum [sic] sunt... » (64v-65) ; — « Sex generibus hominum preparavit Deus vitam... » (65-65v) ; — « Quasi modo geniti infantes... (I Petr. II, 2). Dominus noster Jhesus Christus apostolis apparens... » (65v) ; — « Quasi modo geniti... (I Petr. II, 2). Triplex est generatio : mundi, Dei et diaboli... » (65v-66) ; — « Vas electionis michi... (Act. IX, 15). Vas electionis fuit Paulus in tribus... » (66) ; — « In de[di]catione ecclesie. Ornaverunt faciem templi... (I Mach. IV, 57). Templum : anima. Sanctum est templum... », incomplet de la fin par lacune matérielle (66-66v).


    F. 67-82v Sermones. « Posui vos ut eatis... (Joh. XV, 16). Hoc dixit Dominus discipulis... » [PETRUS REMENSIS] (éd. sous le nom de s. Antoine de Padoue, Paris, 1521, f. XI-XIVv) ; cf. notice du ms. Latin 3498, f. 107-108 ; Schneyer, op. cit., IV, 753, n° 465 (67-68) ; — « De ewangelistis. Animal primum simile leoni... (Apoc. IV, 7). Nota quomodo quattuor ewangeliste... » [IDEM] (éd. cit., f. XXV-XXVIv) ; cf. ms. cit., f. 113-114 ; Schneyer, op. cit., n° 473 (68-68v) ; — « Tolle tecum unum de pueris... (I Reg. IX, 3). Quantum moveor ad loquendum... » ; cf. ms. Latin 3562, f. 30-32v (68v-71) ; — « Vos amici mei... (Joh. XV, 14). Nota tria in quibus perfecta consistit dilectio... » [PETRUS REMENSIS] (éd. cit., f. XIX-XIXv) ; cf. ms. Latin 3498, f. 110 ; Schneyer, op. cit., n° 468 (71) ; — « Homo quidam nobilis abiit... (Lc. XIX, 12). Ad expositionem verbi hujus moralem... » ; cf. ms. Latin 3562, f. 46v-47 ; J. Leclercq, dans Studia Anselmiana, LIV (1965), 144 (71v-72) ; — « In Ramis palmarum. Cum apropinquasset [sic] Jhesus Jherosolimis... (Mt. XXI, 1). Omissa hujus verbi allegoria... » ; cf. ms. cit., f. 78 (72v-73) ; — « Sermo in Pasca Domini. Pasca nostrum immolatus est... (I Cor. V, 7). Primo notandum quod hoc nomen... » ; cf. ibid., f. 62-62v (73-73v) ; — « Oritur sol et occidit... (Eccl. I, 5). De ortu solis locuturi occasum ejus... » ; cf. ibid., f. 19v (73v-75) ; — « Sermo in conceptione b. Marie. Ecce concipies in utero... (Lc. I, 31). De gloriosa et ineffabili conceptione... » (75-78) ; — « Hiens [sic] transiit, imber abiit... (Cant. II, 11). Hiens tempus pluviosum et tempestuosum... » (78-78v) ; — « Quid existis in desertum... (Lc. VII, 24). In hoc verbo loquitur Dominus ad nos... » ; cf. ms. Latin 3562, f. 65 (78v-79v) ; — « Sermo in Purificacione... Sint lumbi vestri precinti [sic]... (Lc. XII, 35). Hodierna festivitas duplici vulgariter nomine nuncupatur... » ; cf. ibid., f. 201 (79v-81v) ; — « Sermo de Sancto Spiritu. Invenit gratiam in deserto... (Jer. XXXI, 2). Primo videndum est qui sit populus... », incomplet de la fin par lacune matérielle ; cf. ibid., f. 200 (81v-82v).


    F. 83-85 [De poenitentia] incomplet du début. « ... quod autem perfecte humilitatis sit remissio peccatorum... Sequitur videre quare in Adventu debeant preparare se ad sollemnitatem Natalis scilicet confitendo peccata sua... — ... facere propriam confessionem immo ».

    F. 85-90v [JOHANNES DE RUPELLA], Sermones. « In nativitate b. Marie virginis. Ferculum fecit rex... (Cant. III, 9). In primis considerandum est quod ferculum... », sans le prothème ; cf. Schneyer, Repert. lat. Serm., III, 714, n° 152 (85-86) ; — [In Omnibus sanctis] ; cf. ibid., 715, n° 168 (86-87v) ; — « Sermo Omnium sanctorum » ; cf. ibid., n° 169 (87v-90v) ; — [De eodem], incomplet par lacune matérielle ; cf. ibid., n° 170 (90v). Cf. K. F. Lynch, dans Rech. théol. anc. méd., XXXI (1964), 311 et 313.


    F. 91-96 [JOHANNES DE RUPELLA], Sermones. « In nativitate b. gloriose virginis Marie » ; cf. Schneyer, op. cit., III, 714, n° 151 (91-94) ; — « In nativitate Marie » ; cf. ibid., n° 153 (94-96). Cf. K.F. Lynch, art. cit., 310-311.

    F. 96-99v Sermones varii. « Egredietur virga de radice... (Is. XI, 1). Tria tangit hic propheta de Virgine... » (96-97) ; — « Petite et accipietis... (Joh. XVI, 24). In hoc verbo notatur largitas... » (97-99v).

    F. 99v-100v [PETRUS DE SANCTO BENEDICTO], Sermo. « Constitues eos principes... (Ps. XLIV, 17). Vulgo dicitur quod non est servitium... », incomplet par lacune matérielle ; cf. Reims, Bibl. mun., ms. 585, f. 205v-207 ; Schneyer, op. cit., IV, 795, n° 185. En réclame : « quomodo filii Israel ».


    F. 101-110v Sermons et thèmes de sermons : « Quis poterit cogitare diem... (Mal. III, 2). In carnem, in mentem, in altare... » (101-102) ; — « Preparare in occursum Dei... (Am. IV, 12). Nota : multos nuntios habuimus... » (102-102v) ; — « Emitte agnum... (Is. XVI, 1). Quere alibi de agno... » (102v) ; — « Veniet desideratus... (Agg. II, 8). Nota septem ad que Christus... » (102v-103) ; — « Ortus est sol... (Ps. CIII, 22). Quibus et ad quid... » (103) ; — « Fluvius egrediebatur... (Gen. II, 10). Locus voluptatis : beata Virgo... » (103-103v) ; — « Parvulus natus est... (Is. IX, 6). Hic tria notantur... » (103v) ; — « Verbum caro factum est... (Joh. I, 14). Nota quia Adam appetiit... » (103v-104) ; — « Nota : tres nativitates in Ecclesia celebrantur... » (104) ; — « Apparuit benignitas... (Tit. III, 4). Apparuit benignitas in tribus... » (104) ; — « Apparuit gratia Dei... (Tit. II, 11). Nota quid docuit... » (104) ; — « Terra nostra dabit fructum... (Ps. LXXXIV, 13). Nota quinque de Virgine... » (104-104v) ; — « Ne timeas Maria... (Lc. I, 30). Virginis est timere... » (104v) ; — « Suscitabo tabernaculum... (Am. IX, 11). Verba sunt Dei Patris... » (105-105v) ; — « Trahe me post te... (Cant. I, 3). Filius ascendit ; Ecclesia autem... » (105v) ; — « Dum complerentur dies Paenthecostes [sic]... (Act. II, 1). Novus rex, nova lex... » (105v-106) ; — « De excelso misit... (Thren. I, 13). Hec tria tanguntur... » (106) ; — « Aspiciebam in visione... (Dan. VII, 13). In quibus verbis circa visionem... » (106-107) ; — « Vado ad eum... (Joh. XVI, 5). Primo notatur hic (hic) Filii dignitas... » (107v-108) ; — « Expedit vobis ut ego vadam... (Joh. XVI, 7). Expediens erat apostolis... » (108) ; — « Expedit ut ego vadam... (Joh. XVI, 7). Discipuli Domini in nimio amore... » (108-108v) ; — « Nisi ego abiero... (Joh. XVI, 7). Propter quattuor rationes... » (108v) ; — « Estote factores verbi... (Jac. I, 22). Ascensurus Dominus monet... » (108v-109) ; — « Si quis putat... (Jac. I, 26). In precedenti dominica nos monuit... » (109-109v) ; — « Amen dico vobis... (Joh. XVI, 23). Dominus Jhesus recessurus... » (109v) ; — « Sic Deus dilexit mundum... (Joh. III, 16). Est tempus odii... (Eccl. III, 8). De tempore dilectionis agitur... » (110-110v) ; — « Estote prudentes... (I Petr. IV, 7). In hac epistola invitamur ad tria... — ... vigilate in orationibus » (110v).


    F. 111-115v Sermons. « Statuit Judas et fratres... (I Mach. IV, 59). Verba ista conveniunt hodierne festivitati... » ; cf. ms. Latin 16500, f. 14-20v (111-114) ; — « Exaltavi lignum humile... (Ez. XVII, 24). Id est lignum crucis... » (114-115v) ; — « [J]udas elegit sacerdotes... (I Mach. IV, 42). In hoc verbo tria considederanda sunt... » (115v) ; — « Ego mater pulcre dilectionis... (Eccli. XXIV, 24). De quattuor jactat se in verbis istis... », début seul ; cf. ms. Latin 16498, f. 6 (115v).

    F. 116 [GAUTIER DE COINCY, Prière à Notre-Dame] « Dame resplendissans, roine glorieuse||... — ... a bonne fin me... Amen » (Gautier de Coincy, Les Miracles de Notre-Dame, éd. V. Fr. Koenig, IV, Genève, 1970, 580-584) ; cf. Långfors, Les Incipit des poèmes français, I, 78.

    F. 116v-118 [La Grant Bible Nostre Dame] « Encor ne soit loenge de pecheour pas bele||... — ... Nos cuers et qu'il vuelle estre a [nostre definner] » (éd. partielle par P. Meyer, dans Bulletin de la Soc. des anciens textes français, IV, 1878, 43-46) ; cf. Långfors, op. cit., 121.

    F. 118v-121 Ff. mutilés, portant trace de sermons, notamment : « [Stipate me malis] quia amore langueo... (Cant. II, 5). Hic duo notantur : sollempnitas hodierne... » (118v-119v).

Intervenants

Autres intervenants

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Ces sept fragments ont été réunis dès le XIVe s., époque où les feuillets ont été numérotés au verso de I à CXIII et les colonnes de a à d. Aux ff. Iv, 2v, 4v, 32v, 42-42v notes diverses par plusieurs mains du XIVe s. Au f. 120 une note du XIVe s. mutilée et en partie effacée : « Anno ab incarnatione Domini mill [...] tertio fuit... — ... Deo dati ... ». — Provient de la bibliothèque de Colbert. —

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • DUYS, Kathryn A. (2006), "Gautier de Coinci's Miracles de Nostre Dame : Manuscripts List", dans KRAUSE, Kathy M. (éd.), STONES, Alison (éd.), Gautier de Coinci. Miracles, Music, and Manuscripts, Turnhout, Brepols (Medieval Texts and Cultures of Northern Europe, 13), p. 345-366, ici p. 348, 352, 355 (https://doi.org/10.1484/M.TCNE-EB.3.4043)
  • STONES, Alison (2006), "Illustrated Miracles de Nostre Dame Manuscripts Listed by Stylistic Attribution and Attributable Manuscripts Whose MND Selection is Unillustrated", dans KRAUSE, Kathy M. (éd.), STONES, Alison (éd.), Gautier de Coinci. Miracles, Music, and Manuscripts, Turnhout, Brepols (Medieval Texts and Cultures of Northern Europe, 13), p. 373-396, ici p. 378 (https://doi.org/10.1484/M.TCNE-EB.3.4046)
  • STONES, Alison (2006), "Owners of Miracles of Nostre Dame Manuscripts", dans KRAUSE, Kathy M. (éd.), STONES, Alison (éd.), Gautier de Coinci. Miracles, Music, and Manuscripts, Turnhout, Brepols (Medieval Texts and Cultures of Northern Europe, 13), p. 407-442, ici p. 427, 434 (https://doi.org/10.1484/M.TCNE-EB.3.4048)
  • STONES, Alison (2006), "The Prayer of Theophilus, II Prière 37", dans KRAUSE, Kathy M. (éd.), STONES, Alison (éd.), Gautier de Coinci. Miracles, Music, and Manuscripts, Turnhout, Brepols (Medieval Texts and Cultures of Northern Europe, 13), p. 397-406, ici p. 401 (https://doi.org/10.1484/M.TCNE-EB.3.4047)

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Incipit du lemme biblique

    Adducentur regi virgines post eam... (Ps. XLIV, 15).

    Incipit

    Consuetudo est quod homines quando volunt intrare ad festum...

    f. 29

    Incipit du lemme biblique

    Amen, amen dico vobis : Si quid petieritis... (Joh. XVI, 23).

    Incipit

    Dominus Jesus recessurus a discipulis ut bonus paterfamilias...

    f. 109v

    Incipit du lemme biblique

    Animal primum simile leoni... (Apoc. IV, 7).

    Incipit

    Nota quomodo quattuor evangelistae...

    f. 68

    Incipit du lemme biblique

    Apparuerunt illis dispertitae linguae... (Act. II, 3).

    Incipit

    Id est radioli ignei ad modum linguarum formati... Circa quod verbum tria...

    f. 203

    Incipit du lemme biblique

    Apparuit benignitas... (Tit. III, 4).

    Incipit

    Apparuit benignitas in tribus, primo naturam humanam suscipiendo...

    f. 104

    Incipit du lemme biblique

    Apparuit enim gratia Dei Salvatoris nostri... (Tit. II, 11).

    Incipit

    Nota quid docuit, item ut salvaret...

    f. 104

    Incipit

    Pridie celebravimus temporalem Filii Dei nativitatem...

    f. 26v

    Incipit du lemme biblique

    Aqua frigida animae sitienti... (Prov. XXV, 25).

    Incipit

    Verba ultimo proposita sumpta sunt de Prov. XXV in quibus tria...

    f. 32

    Incipit du lemme biblique

    Ascendet pandens iter ante eos... (Mich. II, 13).

    Incipit

    Verba ista, carissimi, verba sunt Michaeae prophetae dominicam Ascensionem...

    f. 39v

    Incipit du lemme biblique

    Ascendit Eliseus in Bethel... (IV Reg. II, 23)

    Incipit

    In his verbis notatur Christi ascensio. Lex enim...

    f. 82

    Incipit du lemme biblique

    Aspiciebam in visione noctis... (Dan. VII, 13).

    Incipit

    In quibus verbis circa visionem hanc notantur primo persona videns...

    f. 106

    Incipit du lemme biblique

    Aufer rubiginem de argento... (Prov. XXV, 4).

    Incipit

    Argentum : Maria. Job XXVIII [1] ; Habet argentum venarum... In utero Annae quae fuit ?...

    f. 56

    Incipit du lemme biblique

    Beati sunt servi illi... (Mt. XII, 37).

    Incipit

    Dicitur vulgariter : QUI SEUR ATENT QUI PAR ATENT, et ideo dominus qui non vult electos suos...

    f. 50v

    Incipit

    Vulgariter dicitur QUE SEUR ATENT QUI PAR ATENT, et ideo Dominus qui non vult...

    f. 20v

    Incipit du lemme biblique

    Capilli capitis vestri omnes... (Mt. X, 30)

    Incipit

    Sacrum hodiernae lectionis collegium satis congrue per capillos designari potest...

    f. 63v

    Incipit du lemme biblique

    Congregate illi sanctos ejus... (Ps. XLIX, 5).

    Incipit

    Volens petere orationes alicujus religionis...

    f. 25

    Incipit du lemme biblique

    Constitues eos principes... (Ps. XLIV, 17).

    Incipit

    Vulgo dicitur quod non est...

    f. 99v

    Incipit du lemme biblique

    Crucifixi sunt cum eo duo latrones... (Mt. XXVII, 38)

    Incipit

    Hoc significat in nobis quod debemus crucifigere nobis duos latrones ; mundum...

    f. 59v

    Incipit du lemme biblique

    Cum appropinquasset Jesus Jerosolymis, et venisset Bethphage... (Mt. XXI, 1).

    Incipit

    Omissa hujus verbi allegoria, idem verbum moraliter sicut poterimus...

    f. 72v

    Incipit du lemme biblique

    Cum complerentur dies Pentecostes... (Act. II, 1).

    Incipit

    Novus rex, nova lex. In praecedentibus rex devicta morte triumphavit...

    f. 105v

    DAME RESPLENDISSANTE, ROINE GLORIEUSE // PORTE DE PARADIS, PUCELE PRECIEUSE...

    f. 116

    Incipit du lemme biblique

    De excelso misit ignem... (Thren. I, 13).

    Incipit

    Haec tria tanguntur : primum est ubi missus, quia in apostolos, unde...

    f. 106

    Incipit

    Solent principes castra et terras hostium suorum comburere ut hostes suos...

    f. 51

    Debet anima purgari sicut granum per excussionem...

    f. 61v

    Incipit du lemme biblique

    Despondi enim vos uni viro... (II Cor. XI, 2).

    Incipit

    Consuetudinis approbatae est inter homines ut virgo desponsata...

    f. 27

    Incipit du lemme biblique

    Devoravit virga Aaron virgas eorum... (Ex. VII, 12).

    Incipit

    Vulgariter dicitur : A CUI DEX VEUT AIDIER NUS NE LI PUET NUIRE...

    f. 29v

    Incipit du lemme biblique

    Domine, in voluntate tua praestitisti... (Ps. XXIX, 8).

    Incipit

    Vulgariter dicitur QUI EST BEAUS ET N'EST BON REFUSER LE DOIT L'ON, et ideo Dominus volens electos suos esse tales...

    f. 28

    Incipit du lemme biblique

    Domum tuam, Domine, decet sanctitudo... (Ps. XCII, 5).

    Incipit

    Consuetudo est in saeculo quod decet regem habere pulchriorem domum...

    f. 30

    Incipit du lemme biblique

    Duo ubera tua sicut duo hinnuli... (Cant. IV, 5).

    Incipit

    Verba sunt sponsi ad sponsam, Christi ad Ecclesiam, in quibus commendat Christus istos duos apostolos Petrum et Paulum...

    f. 87

    Incipit du lemme biblique

    Ecce concipies in utero et paries filium... (Lc. I, 31).

    Incipit

    De gloriosa et ineffabili conceptione Salvatoris ad praesens juxta historiam...

    f. 75

    Incipit du lemme biblique

    Ecce rex tuus venit tibi mansuetus... (Mt. XXI, 5).

    Incipit

    Dicitur et verum est QUE NE DOIT ESTE ESCONDITE PAROLE PUIS QUE ROI L'A DITE...

    f. 6v

    Incipit du lemme biblique

    Ecce sponsus venit... (Mt. XXV, 6).

    Incipit

    Vulgariter dicitur : A TOUS SEIGNOURS TOUTES ANORS, quia suum bonum dominum...

    f. 29

    Incipit du lemme biblique

    Ego mater pulchrae dilectionis... (Eccli. XXIV, 24).

    Incipit

    Clamat Ecclesia in hymno ad beatam Virginem : Monstra te esse...

    f. 55v

    Incipit

    De quattuor jactat se in verbis istis beata Virgo...

    f. 115v

    Incipit du lemme biblique

    Egredietur virga de radice Jesse... (Is. XI, 1).

    Incipit

    Tria tangit hic Propheta de Virgine ad ejus commendationem...

    f. 96

    Incipit

    Virgo Dei genetrix virga est et flos filius ejus...

    f. 91

    Incipit du lemme biblique

    Emitte agnum... (Is. XVI, 1).

    Incipit

    Quaere alibi de agno, de petra deserti. Beata Virgo petra...

    f. 102v

    ENCOR NE SOIT LOENGE DE PECHEOUR PAS BELE //...

    f. 116v

    Incipit du lemme biblique

    Enoch placuit Deo... (Eccli. XLIV, 16).

    Incipit

    In verbis istis sub typo Enoch innuuntur tria quae bene conve-??? niunt beato isti...

    f. 49

    Incipit du lemme biblique

    Estote factores verbi... (Jac. I, 22).

    Incipit

    Ascensurus Dominus monet ut eum sequamur per operationem...

    f. 108v

    Incipit du lemme biblique

    Estote itaque prudentes et vigilate... (I Petr. IV, 7).

    Incipit

    In hac epistola invitamur ad tria, primo ad prudentiam...

    f. 110v

    Incipit du lemme biblique

    Estote parati, quia qua hora non putatis... (Lc. XII, 40).

    Incipit

    Vulgariter dicitur : QUI EST GARNIS IL N'EST SOUPRIS. Quia ergo Dominus non vult...

    f. 50v

    Incipit du lemme biblique

    Et sic Deus dilexit mundum... (Joh. III, 16)

    Incipit

    Et in hoc commendatur Dei dilectio erga nos in multis...

    f. 35

    Incipit du lemme biblique

    Evangelizo vobis gaudium magnum... (Lc. II, 10).

    Incipit

    Dicitur vulgariter : Nimis cito venit qui malos rumores apportat...

    f. 9v

    Incipit du lemme biblique

    Exaltavi lignum humile... (Ez. XVII, 24).

    Incipit

    Id est lignum crucis numquid satis fuit exaltatum quod adtingit...

    f. 114

    Incipit du lemme biblique

    Expedit vobis ut ego vadam... (Joh. XVI, 7).

    Incipit

    Discipuli Domini in nimio amore officiebantur circa Christum...

    f. 108

    Incipit

    Expediens erat apostolis recessus Christi ad supplendum omnem defectum eorum...

    f. 108

    Incipit du lemme biblique

    Expurgate vetus fermentum... (I Cor. V, 7).

    Incipit

    Conspersio dicitur farina cum aqua sicut estis azymi facti in baptismo...

    f. 36v

    Incipit du lemme biblique

    Extrema gaudii luctus occupat... (Prov. XIV, 13).

    Incipit

    Verbum propositum competit satis eleganter festo hodierno...

    f. 33

    Incipit du lemme biblique

    Fac tibi arcam de lignis levigatis... (Gen. VI, 14).

    Incipit

    Dominus praecepit fieri arcam ubi lex Dei virga et manna conderentur...

    f. 21v

    Incipit du lemme biblique

    Fac tibi duas tubas argenteas... (Num. X, 2).

    Incipit

    Corona senum filii... (Prov. XVII, 6). Senes sunt isti apostoli non aetate sed moribus...

    f. 55

    Incipit du lemme biblique

    Fecit Beseleel arcam de lignis... (Ex. XXXVII, 1).

    Incipit

    Fabrica arcae indicat nativitatem beatae et gloriosae virginis Mariae...

    f. 94

    Incipit du lemme biblique

    Ferculum fecit sibi rex Salomon... (Cant. III, 9).

    Incipit

    In primis considerandum est quod ferculum istud aliquando thronus...

    f. 85

    Incipit du lemme biblique

    Fluvius egrediebatur de loco voluptatis... (Gen. II, 10).

    Incipit

    Locus voluptatis : beata Virgo ; de hoc loco egressus est Filius Dei...

    f. 103

    Incipit du lemme biblique

    Fortes facti sunt in bello... (Hebr. XI, 34).

    Incipit

    Canite tuba in Sion... (Joel II, 1). Vos nescitis quod bucina sive tuba non sonat...

    f. 44v

    Incipit du lemme biblique

    Fortitudo et decor indumentum ejus... (Prov. XXXI, 25).

    Incipit

    Vulgariter dicitur : QUE IL N'EST NUL QUI NE S'ATOURNE... Ornatus...

    f. 27v

    Incipit du lemme biblique

    Fratres tuos visitabis... (I Reg. XVII, 18).

    Incipit

    David typum visitatoris gerit qui visitat domos ex officio visitationis...

    f. 83v

    Incipit du lemme biblique

    Fulgebunt justi, et tamquam scintillae... (Sap. III, 7).

    Incipit

    Secundum triplicem statum incipi...

    f. 63

    Incipit du lemme biblique

    Haec est dies quam fecit Dominus... (Ps. CXVII, 24).

    Incipit

    Dominus omnem diem fecit et ideo quaerendum est quare propheta...

    f. 36v

    Incipit du lemme biblique

    Hic est de quo scriptum est : Ecce ego mitto angelum... (Mt. XI, 10).

    Incipit

    A SAGE SEIGNIEUR MASNIE DUITE...

    f. 43v

    Incipit du lemme biblique

    Hiems transiit, imber abiit... (Cant. II, 11).

    Incipit

    Hiems, tempus pluviosum et tempestuosum statum paenitentis significat...

    f. 78

    Incipit du lemme biblique

    Hoc enim sentite in vobis... (Phil. II, 5).

    Incipit

    Dicitur vulgariter quod nescit sanus quomodo est aegro...

    f. 32v

    Incipit du lemme biblique

    Homo quidam nobilis abiit... (Lc. XIX, 12).

    Incipit

    Ad expositionem verbi hujus moralem, primo videndum est quid sit homo...

    f. 71v

    Incipit du lemme biblique

    In baculo meo transivi Jordanem... (Gen. XXXII, 10).

    Incipit

    Nota historiam de Jacob et post expone de Christo...

    f. 35

    Incipit du lemme biblique

    Indicabo tibi, o homo, quid sit bonum... (Mich. VI, 8).

    Incipit

    Verba ista scripta sunt Mich. VI. Si homo doceret servum de novo...

    f. 21

    Incipit du lemme biblique

    Infer digitum tuum huc... (Joh. XX, 27).

    Incipit

    In his verbis commendatur Christi humilitas in septem...

    f. 60

    Incipit du lemme biblique

    Invenit gratiam in deserto... (Jer. XXXI, 2)

    Incipit

    Primo videndum est quis sit populus ille...

    f. 81v

    Incipit du lemme biblique

    Jesum quaeritis Nazarenum... (Mc. XVI, 6).

    Incipit

    Sicut gallice dicitur : POR NOIENT LIEVE PRODE FAME MATIN...

    f. 39

    Incipit du lemme biblique

    Josias directus est... (Eccli. XLIX, 3)

    Incipit

    Verba ista duobus modis consideranda sunt, mystice et moraliter...

    f. 64v

    Incipit du lemme biblique

    Judas elegit sacerdotes sine macula... (I Mach. IV, 42)

    Incipit

    In hoc verbo tria consideranda sunt, primo qualiter sacerdotes...

    f. 115v

    Incipit du lemme biblique

    Judica me, Deus... (Ps. XLII, 1).

    Incipit

    Consuetum est enim quod cum aliquis trahitur...

    f. 39v

    Incipit du lemme biblique

    Lauda et laetare, filia Sion... (Zach. II, 10).

    Incipit

    Haec verba dupliciter possunt exponi, primo de adventu Filii Dei...

    f. 22v

    Incipit du lemme biblique

    Laudate Dominum in sanctis ejus... (Ps. CL, 1).

    Incipit

    Psalmista considerans quod nec palmites habent fecunditatem...

    f. 82v

    Incipit

    Viellatores gesta proborum militum, utpote Caroli, Rolandi...

    f. 25v

    Incipit du lemme biblique

    Levate capita vestra... (Lc. XXI, 28).

    Incipit

    AU SEMBLANT CONNOIST L'ON L'OMME, quia si tristis fuerit tristatur...

    f. 8

    Incipit du lemme biblique

    Magi venerunt ab Oriente Jerosolymam... (Mt. II, 1).

    Incipit

    In hujus verbi expositione morali primo ostendamus qui venerunt, secundo unde, tertio quomodo...

    f. 11

    Incipit du lemme biblique

    Maria optimam partem elegit... (Lc. X, 42).

    Incipit

    Sic legitur in evangelio Lc. X (42). Quae sit ista pars...

    f. 15v

    Incipit du lemme biblique

    Misit Josue filius Nun duos viros... (Jos. II, 1).

    Incipit

    Verba ista allegorice intellegi possunt de apostolis...

    f. 54v

    Incipit du lemme biblique

    Missus est angelus Gabriel... (Lc. I, 26).

    Incipit

    Haec dies boni nuntii. Si tacuerimus...

    f. 18

    Incipit du lemme biblique

    Mulier gratiosa inveniet gloriam... (Prov. XI, 16).

    Incipit

    Ex his verbis Salomonis possumus duo elicere spectantia ad magnificentiam...

    f. 24

    Incipit du lemme biblique

    Ne timeas, Maria, invenisti gratiam... (Lc. I, 30).

    Incipit

    Virginis est timere ad omnem viri ingressum. Nota multos...

    f. 104v

    Incipit du lemme biblique

    Nephthali cervus emissus... (Gen. XLIX, 21).

    Incipit

    Nephthali dilatans eos vel dilationes eorum significat...

    f. 61v

    Incipit du lemme biblique

    Nescitis quid petatis... (Mt. XX, 22).

    Incipit

    Haec sunt verba Domini dicentis et respondentis Jacobo...

    f. 46

    Incipit

    Vulgariter solet dici : A FOL DEMANDEUR SAGE ESCONDISEUR. Mater istorum...

    f. 46

    Incipit du lemme biblique

    Nisi ego abiero... (cf. Joh. XVI, 7)

    Incipit

    Propter quattuor rationes primum est divina justitia...

    f. 108v

    Incipit du lemme biblique

    Oculi Domini super justos... (Ps. XXXIII, 16)

    Incipit

    Eructavit cor meum... (Ps. XLIV, 2)

    f. 26

    Incipit du lemme biblique

    Orietur stella ex Jacob... (Num. XXIV, 17).

    Incipit

    Sicut enim a principio mundi ad corporum illuminationem fecit Deus...

    f. 19v

    Incipit du lemme biblique

    Oritur sol et occidit... (Eccl. I, 5).

    Incipit

    De ortu solis locuturi occasum ejus ad praesens praetermittentes...

    f. 73v

    Incipit du lemme biblique

    Ornaverunt faciem templi coronis aureis... (I Mach. IV, 57).

    Incipit

    Templum : anima. Sanctum est templum tuum... (Ps. LXIV, 5)...

    f. 66

    Incipit du lemme biblique

    Ortus est sol... (Ps. CIII, 22).

    Incipit

    Quibus et ad quid ? Deum timentibus, mala vobis timentibus...

    f. 103

    Incipit du lemme biblique

    Parvulus enim natus est nobis... (Is. IX, 6).

    Incipit

    Hic tria notantur : Salvatoris venientis humilitas, unde Parvulus...

    f. 103v

    Incipit

    Verba ista scripta sunt in Is. (IX, 6), in quibus circa Filii Dei nativitatem...

    f. 13v

    Incipit du lemme biblique

    Pascha nostrum immolatus est Christus... (I Cor. V, 7).

    Incipit

    Hoc verbo ostendit Ecclesia quod Christus pro sanctificatione...

    f. 37

    Incipit

    Primo notandum quod hoc nomen PASCHA duobus modis accipitur...

    f. 73

    Incipit

    Videns Apostolus quod hodierna die per Dei gratiam...

    f. 38

    Incipit du lemme biblique

    Pax vobis : ego sum, nolite timere... (Lc. XXIV, 36).

    Incipit

    Haec sunt verba Christi resurgentis ad discipulos et possunt esse...

    f. 58v

    Incipit du lemme biblique

    Petite et accipietis, ut gaudium vestrum sit... (Joh. XVI, 24).

    Incipit

    In hoc verbo notatur largitas et misericordia Domini...

    f. 97

    Incipit du lemme biblique

    Petrus quidem servabatur in carcere... (Act. XII, 5).

    Incipit

    Tria possumus considerare in verbis propositis et sequentibus...

    f. 64v

    Incipit du lemme biblique

    Postquam impleti sunt dies purgationis... (Lc. II, 22).

    Incipit

    Ad celebrationem hujus festi tres personas legimus convenisse...

    f. 16v

    Incipit du lemme biblique

    Posui vos ut eatis... (Joh. XV, 16).

    Incipit

    Hoc dicit Christus discipulis mittens eos ad praedicandum...

    f. 67

    Incipit du lemme biblique

    Praeparare in occursum Dei tui, Israel... (Am. IV, 12).

    Incipit

    Nota multos nuntios habuimus per totum Adventum...

    f. 102

    Incipit du lemme biblique

    Praeparate corda vestra Domino... (I Reg. VII, 3).

    Incipit

    Dicitur vulgariter : QUI EST GARNIZ SI N'EST HONIZ...

    f. 5

    Incipit du lemme biblique

    Prudente???s virgines acceperunt oleum... (Mt. XXV, 4).

    Incipit

    Dicitur vulgariter quod qui de longe sibi providet...

    f. 28

    Incipit du lemme biblique

    Quasi thus effulgens in diebus aestatis... (Eccli. L, 8)

    Incipit

    Dicuntur haec verba ad litteram de Simeone filio Oniae...

    f. 56v

    Incipit du lemme biblique

    Quid existis in desertum videre ?... (Mt. XI, 7 ; Lc. VII, 24).

    Incipit

    In hoc verbo loquitur Dominus ad nos qui religionem sumus ingressi...

    f. 78v

    Incipit du lemme biblique

    Quinque ex eis erant fatuae... (Mt. XXV, 2).

    Incipit

    Vulgariter dicitur quod non omnes sunt sapientes...

    f. 26v

    Incipit du lemme biblique

    Quis poterit cogitare diem adventus ejus ?... (Mal. III, 2)

    Incipit

    In carnem, in mentem, in altare, in mortem, ad judicium...

    f. 101

    Incipit du lemme biblique

    Quis, putas, puer iste erit ?... (Lc. I, 66).

    Incipit

    Quinque enim fuerunt motiva propositae quaestionis...

    f. 80

    Incipit

    Verba ista sunt admirantium beati Johannis nativitatem...

    f. 43

    Incipit du lemme biblique

    Redemptionem misit Dominus populo... (Ps. CX, 9).

    Incipit

    Dicitur vulgariter : QUI NE PAIE SI ENCOURT...

    f. 8v

    Incipit du lemme biblique

    Repleti sunt omnes Spiritu sancto... (Act. II, 4).

    Incipit

    Sicut gallice dicitur : PROMETRE SANS DONER EST A FOL CONFORTER...

    f. 52v

    Incipit du lemme biblique

    Sanctificavi domum hanc... (III Reg. IX, 3).

    Incipit

    Verba sunt Domini ad Salomonem et videntur satis competere...

    f. 30v

    Incipit du lemme biblique

    Sanctificavit tabernaculum suum... (Ps. XLV, 5).

    Incipit

    Sicut carpentarius primo dolat ligna...

    f. 22

    Incipit du lemme biblique

    Sapientiam sanctorum narrent populi... (Eccli. XLIV, 15).

    Incipit

    Quae sit ista sapientia et unde Jac. III (17) : Sapientia quae desursum est... Desursum est...

    f. 90v

    Sex generibus hominum praeparavit Deus vitam et tales mereantur...

    f. 65

    Incipit du lemme biblique

    Si consurrexistis cum Christo... (Col. III, 1).

    Incipit

    Eleganter nos docet Apostolus in his verbis Resurrectionis...

    f. 35v

    Incipit du lemme biblique

    Si moram fecerit, exspecta eum... (Hab. II, 3).

    Incipit

    Dicitur vulgariter : MOUT ENNUIE QUI ATENT...

    f. 6

    Incipit du lemme biblique

    Si quis est Domini, jungatur mihi... (Ex. XXXII, 26)

    Incipit

    Verba sunt Domini volentis placare Dominum...

    f. 57

    Incipit du lemme biblique

    Si quis loquitur quasi sermones Dei... (I Petr. IV, 11???).

    Incipit

    In his verbis notantur duo, primo enim tangitur...

    f. 20v

    Incipit du lemme biblique

    Si quis putat se religiosum esse... (Jac. I, 26).

    Incipit

    In praecedenti dominica nos monuit beatus Jacobus ad puritatem...

    f. 109

    Incipit du lemme biblique

    Sic Deus dilexit mundum... (Joh. III, 16).

    Incipit

    Est tempus odii et tempus dilectionis... (Eccl. III, 9). De tempore dilectionis agitur...

    f. 110

    Incipit du lemme biblique

    Siccine separat amara mors... (I Reg. XV, 32)

    Incipit

    Septem sunt separationes quae non possunt fieri...

    f. 62

    Incipit du lemme biblique

    Sicut aquila provocans ad volandum... (Deut. XXXII, 11)

    Incipit

    Hic tria consideranda sunt : primo quis ascendit, quod notatur...

    f. 81

    Incipit du lemme biblique

    Sicut modo geniti infantes... (I Petr. II, 2).

    Incipit

    Dominus noster Jesus Christus apostolis apparens...

    f. 65v

    Incipit

    Triplex est generatio : mundi, Dei et diaboli...

    f. 65v

    Incipit du lemme biblique

    Sint lumbi vestri praecincti... (Lc. XII, 35).

    Incipit

    Hodierna festivitas duplici vulgariter nomine nuncupatur...

    f. 79v

    Incipit du lemme biblique

    Stabant juxta crucem Jesu mater... (Joh. XIX, 25).

    Incipit

    Quattuor cruces malorum legimus specialiter in sacra Scriptura...

    f. 64

    Incipit du lemme biblique

    Statim veniet ad templum... (Mal. III, 1).

    Incipit

    In verbis istis prophetavit nobis Malachias adventum Filii Dei...

    f. 28

    Incipit du lemme biblique

    Statuit Judas et fratres ejus et universa ecclesia... (I Mach. IV, 59).

    Incipit

    Verba ista conveniunt hodiernae festivitati. Tempore isto...

    f. 111

    Incipit du lemme biblique

    Sternam per ordinem lapides tuos... (Is. LIV, 11)

    Incipit

    O quam gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei...

    f. 86

    Incipit du lemme biblique

    Stetit Jesus in medio discipulorum et dicit eis : Pax vobis... (Lc. XXIV, 36)

    Incipit

    Sicut lignum vitae in medio paradisi ut omnes gustantes vivificet...

    f. 59v

    Incipit du lemme biblique

    Stipate me malis quia amore langueo... (Cant. II, 5)

    Incipit

    Hic duo notantur : sollemnitas hodiernas...

    f. 118v

    Incipit du lemme biblique

    Surge, Aquilo, et veni, Auster... (Cant. IV, 16).

    Incipit

    Verba ista possunt exponi de missione Spiritus sancti in quibus...

    f. 85v

    Incipit du lemme biblique

    Surrexit Dominus vere et apparuit Simoni... (Lc. XXIV, 34).

    Incipit

    Libenter auditur qui bonos rumores portat. Beatus Lucas...

    f. 36v

    Incipit du lemme biblique

    Suscepimus, Deus, misericordiam tuam... (Ps. XLVII, 10).

    Incipit

    A TEL SAINT TELE OFFRENDE, et quia Dominus Pater sanctus est...

    f. 16

    Incipit du lemme biblique

    Suscitabo tabernaculum David quod cecidit... (Am. IX, 11)

    Incipit

    Verba sunt Dei Patris promittentis Christi resurrectionem in quibus sunt notanda...

    f. 105

    Incipit du lemme biblique

    Tanto tempore vobiscum sum... (Joh. XIV, 9).

    Incipit

    Sicut habetur in evangelio, oportet quod praedicator...

    f. 48v

    Incipit du lemme biblique

    Terra nostra dabit fructum suum... (Ps. LXXXIV, 13).

    Incipit

    Nota quinque de Virgine. Terra, ecce humilitas. Terra enim est...

    f. 104

    Incipit du lemme biblique

    Tibi offerent reges munera... (Ps. LXVII, 30).

    Incipit

    Praevidens propheta David exaltationem Ecclesiae fiendam...

    f. 14v

    Incipit du lemme biblique

    Tolle tecum unum de pueris... (I Reg. IX, 3)

    Incipit

    Quantum moveor ad loquendum amore et desiderio veritatis...

    f. 68v

    Incipit du lemme biblique

    Tollite jugum meum super vos... (Mt. XI, 29).

    Incipit

    Cum quis nutrivit bovem, non est mirum si jugum...

    f. 46v

    Incipit

    Qui tenet aratrum et qui gloriatur... (Eccli. XXXVIII, 26). Dominus ad excolendam terram Ecclesiae suae...

    f. 62v

    Incipit du lemme biblique

    Trahe me post te... (Cant. I, 3).

    Incipit

    Filius ascendit, Ecclesia autem in medio utriusque sollemnitatis...

    f. 105v

    Incipit du lemme biblique

    Transeamus usque Bethleem... (Lc. II, 15).

    Incipit

    Hic instruuntur praelati Ecclesiae qui significantur per pastores...

    f. 10v

    Incipit du lemme biblique

    Transit ad me omnes... (Eccli. XXIV, 26).

    Incipit

    Si amor illicitus cum multis periculis transire facit...

    f. 55v

    Tres nativitates in Ecclesia celebrantur, videlicet nativitas Johannis Baptistae, beatae Mariae et Christi...

    f. 104

    Incipit du lemme biblique

    Tristitia vestra vertetur in gaudium... (Joh. XVI, 20).

    Incipit

    In hoc verbo duo possunt notari : apostolorum meritum...

    f. 47v

    Incipit du lemme biblique

    Vado ad eum qui misit me... (Joh. XVI, 5).

    Incipit

    Primo notantur hic Filii dignitas, secundo Patris auctoritas...

    f. 107v

    Incipit du lemme biblique

    Vas electionis est mihi iste... (Act. IX, 15).

    Incipit

    Vas electionis fuit Paulus in tribus : in pretiositate...

    f. 66

    Incipit du lemme biblique

    Veniet desideratus cunctis gentibus... (Agg. II, 8).

    Incipit

    Nota septem ad quae Christus venit, propter quae desiderabatur...

    f. 102v

    Incipit du lemme biblique

    Verbum caro factum est... (Joh. I, 14).

    Incipit

    Nota quia Adam appetiit scientiam quando dixit serpens...

    f. 103v

    Incipit du lemme biblique

    Videbit omnis caro salutare Dei... (Lc. III, 6).

    Incipit

    Cum paterfamilias candelam in domo accendit obscura, non eam ponit in camera...

    f. 9

    Incipit du lemme biblique

    Videns Jesus turbas ascendit... (Mt. V, 1).

    Incipit

    Hoc evangelium in festo Omnium Sanctorum legitur...

    f. 87v

    Incipit du lemme biblique

    Vidi Dominum sedentem... (Is. VI, 1)

    Incipit

    Solium : beata Virgo. Praeparabitur in misericordia solium... (Is. XVI, 5), id est ad miserendum...

    f. 56

    Incipit du lemme biblique

    Vidimus stellam ejus in Oriente... (Mt. II, 2).

    Incipit

    Eccli. XX (32) scribitur : Sapientia abscondita... Carissimi, nuper transmiserat nobis...

    f. 15

    Incipit du lemme biblique

    Vos amici mei estis... (Joh. XV, 14).

    Incipit

    Dicitur vulgariter quod melius valet amicus in via...

    f. 45v

    Incipit

    Nota tria in quibus perfecta consistit dilectio...

    f. 71

    Incipit du lemme biblique

    Vos estis lux mundi... (Mt. V, 14).

    Incipit

    Nota quod lux est ita bona, pura et tantae munditiae...

    f. 47v

    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    GAUTIER DE COINCY -- Prière à Notre Dame
    GILBERTUS TORNACENSIS, O.F.M. -- Sermones de tempore
    GUILLELMUS (?) -- Sermo
    GUILLELMUS DE MALLIACO, O.P. -- Sermones de sanctis. Sermones singuli
    GUILLELMUS DE MALLIACO, O.P. -- Sermones de tempore. Sermones singuli
    GUILLELMUS DE MALLIACO, O.P. -- Sermones
    GUILLELMUS PERALDUS, O.P. -- Sermones de epistolis dominicalibus. Sermones singuli
    JOHANNES DE RUPELLA, O.F.M. -- Sermones de sanctis. Sermones singuli
    JOHANNES DE RUPELLA, O.F.M. -- Sermo
    NICOLAUS DE BYARD, O.F.M. -- Sermones de sanctis. Sermones singuli
    NICOLAUS DE BYARD, O.F.M. -- Sermones de tempore. Sermones singuli
    PATER NOSTER -- Commentaires
    Pénitence -- Traités sur la pénitence
    PETRUS REMENSIS, O.P. -- Sermones singuli
    PETRUS DE SANCTO BENEDICTO, O.F.M. -- Sermones communes
    Réclames prouvant la perte d'un ou de plusieurs cahiers -- « quomodo filii Israel »
    RELIURE -- Reliures XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux
    SERMONS ANONYMES -- Sermones inter plurium auctorum collectionem
    Sermones inter unius auctoris collectionem
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Sermones singuli
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Adventu
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In dom. 2a de Adventu
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Nativitate Domini
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Epiphania
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Ramis
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Pascha
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In dom. infra octavam Paschae
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In dom. 4a post Pascham
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In dom. 5a post Pascham
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Ascensione
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Spiritu sancto
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Pentecoste
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Bernardus, abbas Claraevallensis
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Crux (sancta)
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Dominicus
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Johannes Baptista
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis alii sermones
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Conceptio
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Nativitas Mariae
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Purificatio
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Omnium sanctorum festum
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Paulus ap.
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Petrus et Paulus ap.
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Communes de uno apostolo
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Communes De dedicatione ecclesiae
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Communes De martyribus
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De diversis In visitatione praelati
    THOMAS BRITO, O.F.M. -- Sermones singuli
    Vers français

Source des données