Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Chig.L.VII.248

Aspects codicologiques

  • Papier (filigranes f. 2-31: Briquet 7514, Gênes, 1383; f. 32-193: Briquet 3174, Pise, 1400; var. Briquet 11674 ou 11678 ?; f. 194-197: var. Briquet 809 ?), XIVe s. (fin), sauf les additions des f. 1 v°, 31, 192 v°-196 et 198 v°: XVe s., 198 ff. (foliotation ancienne aux f. 1-23; foliotation de 1 à 170, puis de 23 à 182 aux f. 32-191; f. 24-30 v°, 31 v°, 197-198 v° blancs), 2 col. aux f. 32-192, 292 x 220 mm. Les f. 1 et 198 sont des feuillets de garde en parchemin.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1 v° (add.): Plinivs maior, Naturalis historia (extraits).

    titre: «Plinius lib. XIX».

    inc.: «Formice efficacissime heliotropio herba necantur. Culices galbano accenso necantur» (XIX, § 178, 180).

    «dicunt ferrarienses quidam fumo camini» (interpolation ?).

    suivi d’extraits des liv. XXIX, XX, § 155 et 158, XV, § 34..., XXIV, § 53, XIX, § 113, XXII, § 49, X, XXX, § 85.

    expl.: «... ubicumque spargatur» (XXX, § 85).

    ~ f. 2-23 v°: Franciscvs Petrarca, De sui ipsius et multorum ignorantia.

    ~ f. 31: Isidorvs Hispalensis, Etymologiae (extraits: I, 40).

    — Cicero, Oratio pro A. Licinio Archia poeta (extrait).

    titre: «Tullius in oratione pro Lucinio Archia».

    inc.: «Summis hominibus...».

    expl.: «... ac diuino quodam spiritu inflammari [sic]» (18).

    ~ -Lactantivs, Institutiones diuinae (extrait).

    ~ f. 32-192: Franciscvs Petrarca, De remediis utriusque fortunae.

    f. 192 v°-194: Plinivs maior, Naturalis historia (extraits).

    titre: «Plinius de naturali historia libro XIIII capitulo ultimo. Rubrica de euitanda ebrietate».

    inc.: «At si quis diligentius reputet...» (XIV, § 137 début).

    suivi des §§ 138-150 du liv. XIV, des §§ 41-42 du liv. XXXI et d’un extrait des §§ 17-18 et 19 du liv. XXIX.

    expl.: «... habemus quam delicias» (XXIX, § 19).

    f. 194-195: recueil d’extraits de divers auteurs, parmi lesquels:

    f. 194: Cicero, Brutus.

    titre: «Cicero de optimo genere dicendi».

    inc.: «Erant in M. L. Philippo ea quae qui sine illorum comparatione...».

    expl.: «... cum aliquo aculeo et maledicto facetus» (173).

    — Livivs, Ab Vrbe condita (Decas III).

    titre: «Initium orationis Minucii ad milites ex Liuio».

    inc.: «Saepe audiui milites eum primum...».

    expl.: «... parere prudenti in animo inducamus» (XXII, 29, 8-10).

    — Cicero, De fato.

    titre: «Tulius in principio sui libri de fato».

    inc.: «Stilphonem Megaricum philosophum...».

    expl.: «... libidinis uestigium uiderit» (10).

    — Evtropivs, Breuiarium ab Vrbe condita.

    titre: «Eutropius de Traiano».

    texte: «Traianus respondit talem se imperatorem esse priuatis quales esse sibi imperatores priuatus optassent» (VIII, 5, 1).

    — Panegyrici latini (I = Plinivs minor, Panegyricus Traiano imperatori dictus) (extrait).

    titre: «Plinius in Panegirico Traiani».

    texte: «O praua et inscia uere maiestatis ambicio concupiscere honorem quem dedigneris dedignari quem concupieris» (63, 4).

    f. 194 v°: Cicero, De natura deorum.

    titre: «Cicero 3° de natura deorum».

    inc.: «Vtinam igitur ut illa anus optat ne...».

    expl.: «... ad bonitatem impertitum esse uideatur» (III, 30, 75).

    — Cicero, De oratore.

    1) titre: «Cicero de oratore 3° inde facetiis».

    inc.: «Est enim hominibus facetis difficillimum... bona dicta teneat» (II, 54, 221-222).

    2) «Cicero de oratore 2° loquente Antonio de illis qui neque tenent quibus rebus ornetur...»

    expl.: «... esse breuitatem» (II, 12, 53).

    — Gellivs, Noctes Atticae.

    1) titre: «Aulus Gellius in IIII [sic] libro Noctium Athicarum».

    inc.: «Propterea inquit Plutarchus in certaminibus... opprimentibusque non cedat» (III, 6, 3).

    2) «Idem in eadem. Cato in libris originum de Q. Cecidio [sic] tribuno militum scriptum reliquit» (III, 7, 1) «hec uerba consuli dicente alium inquit tribunus neminem...».

    expl.: «... animam do» (III, 7, 9 avec add. au début).

    — De uiris illustribus Vrbis Romae.

    titre: «Plinius de uiris illustribus de Marco Schauro».

    texte: «Censor pontem Miluium [sic] fecit» (72, 8).

    — Terentivs, Adelphoe.

    titre: «Terentius in Adelfos».

    inc.: «Ita uita est hominum...».

    expl.: «... id arte ut corrigas» (v. 739-741).

    f. 195: Svetonivs, Vitae Caesarum.

    1) titre: «Suetonius in Cesaria Tyberii».

    inc.: «Tiberius in oratione latina secutus est Coruinum... prestantior haberetur» (III, Tiberius, 70, 1). «Maxime tamen... ad ineptias atque derisum» (ibid., 70, 3).

    2) titre: «Suethonici in Cesarea Claudii.»

    inc.: «Dixit nichil eque facere ad uipere... arboris succum» (V, Diuus Claudius, 16, 4). «Idem. Omnia impudica sed non impunita matrimonia» (ibid., 43). «Idem. Nero quotiens ad consultandum... pronuntiabat» (Nero, 15).

    ~ f. 195-195 v°: Ps. Hegesippvs, Historiae (extraits).

    ~ f. 195 v°-196: Leonardvs Brvnvs Aretinvs, De bello italico aduersus Gothos (extraits).

    ~ f. 196 v°: ‹Medicamenta›.

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: italienne, écritures cursives ou semi-cursives, les additions sont de plusieurs mains du XVe s.: préhumanistique au f. 1 v°, cursives aux f. 31 et 194-196, humanistique ronde aux f. 192 v°-194.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Antonio Sbedardo (?), d’après le nom inscrit en haut du f. 1: «Anthonius Sbedardus» (XVe s.); le cardinal Fabio Chigi (cotes ancienne 370, moyenne 2064).

Bibliographie

Exporter les données (CSV)

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, FOHLEN, Jeannine, JEUDY, Colette, RIOU, Yves-François, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI (1975), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome I, Fonds Archivio San Pietro à Ottoboni, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 424 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1975_cat_21_1)

Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • E. Narducci, Catalogo dei Codici petrarcheschi delle biblioteche Barberina, Chigiana... e Vaticana..., Rome, 1874, p. 23, n° 48 (brève description)
    • P. O. Kristeller, Iter italicum, 2, 1967, p. 477 (brève mention).
    • N. Mann, The manuscript tradition of Petrarch’s « De remediis fortuitorum » : a check-list (Ital. med. e uman., 14, 1971, p. 75).

Vie du document

Source des données

Citer cette page

Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Chig.L.VII.248, Portail Biblissima. Permalien : https://biblissima.demo.logilab.fr/ark:/43093/mdataceaa1588c1a54d338b4d72f54df61d9d30e7a854 (consulté le 17/10/2026)