Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3673A

  • Titre attesté :
    • Huldreich Zwingli, Christianae fidei expositio ad Franciscum I, Francorum regem.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3673A
    • Paris. BnF, Latin 3673A
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Ulrich Zwingli (1484-1531)
  • Date de fabrication :
  • Support : Papier ; filigrane : ours ; cf. Briquet, Les Filigranes, n° 12270.
  • Composition :
    • 45 ff., précédés et suivis de 2 ff. de garde papier.
  • Format :
    • 220 × 155 mm. (justification 180 à 200 × 110 mm.).
  • Aspects codicologiques :
    • Serait l'exemplaire envoyé à François Ier par Zwingli en juillet 1531 ; cf. O. Farner, op. cit., IV, 450 et W. Köhler, Huldrych Zwingli, Stuttgart, 1952, 233. A noter toutefois la numérotation marginale 3 à 9 et 11-12 correspondant à celle des articles de l'édition, de la même main que le ms. — 3 cahiers de 16 ff. (1-16), 17 ff. (17-33) et 12 ff. (34-45). Réclame à chaque page. Foliotation contemporaine en chiffres arabes de 1 à 33, puis en chiffres romains de I à X. Les ff. 33v et Xv-XIIv sont blancs. — De la même main que le texte : manchettes et numérotation marginale 3 à 9 et 11. — Aurait fait partie de la bibliothèque de Mazarin ; cf. Cat. cod. mss. Bibl. regiae, IV, 510. 45 ff., précédés et suivis de 2 ff. de garde papier. 220 × 155 mm. (justification 180 à 200 × 110 mm.).
  • Reliure :
    • Demi-reliure chagrin rouge au chiffre de Louis-Philippe. Filets et titre dorés au dos : « HULDR. ZWINGLII PROFESSIO FIDEI. ».

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • L'ouvrage dans un ordre différent fut édité pour la première fois en 1536 : Christianae fidei a Huldrycho Zwinglio praedicatae, brevis et clara expositio, ab ipso Zwinglio paulo ante mortem ejus ad regem christianum scripta, Tiguri, 1536 et réédité dans Huldrich Zvinglii opera... curantibus M. Schulero et J. Schulthessio, IV, Turici, 1841, 42-78 ; cf. O. Farner, Huldrych Zwingli. IV. Reformatorische Erneuerung von Kirche und Volk, 1525-1531, Zürich, 1960, 557, n.

    F. 1-33 et I-X Prologue : « Christianissimo Francorum regi Francisco hujus nominis primo... Omnium que tumultuoso isthoc seculo nascuntur... — ... sentimus » (éd. 1841, 44) (1-2) ; — [De Deo et cultu ejus, De Christo, Purgatorium] « Universa que sunt aut creata sunt... — ... est et ficta » (ibid., 45-50, art. 1-9, 1e partie) (2-8) ; — [De Eucharistia... ] « Alterum vero quod me expositurum recepi hoc est : quod papiste a veritate decidunt... — ... indocte adseverant » (ibid., 68-74) (8v-16) ; — « Sequitur actio qua Tiguri, Berne, Basilee reliquisque christiane civitatis urbibus quantum ad substantiam pertinet... — ... pergimus » (ibid., 74-78) (16-22) ; — [Ecclesia, Remissio peccatorum, Vita aeterna] « Credimus et unam sanctam esse ecclesiam catholicam... — ... Res enim sic postulavit. Tiguri. Christianissime majestatis tue deditissimus Huldrychus Zwinglius » (ibid., 58-67, art. 10-12) (22-33). — [Praesentia Corporis Christi in Coena] « Pro augusta Navarre regina christianissimi Francorum regis christianissima sorore. Ex nono articulo. Altero vero quod me hic expositurum recepi hoc est : quod in Cena Domini... — ... leberide sunt nudiores, etc. » (ibid., 51-58, art. 9, 2e partie) (I-X).

Intervenant

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • A bien appartenu à Mazarin, n° 1352 du catalogue de Carcavy ; cf. Omont, Anciens inventaires, IV, 334. — (Mazarin 1352 ; Regius 10333).

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Alterum vero quod me expositurum recepi, hoc est quod papistae a veritate decidunt...

    f. 8v

    Alterum vero quod me hic expositurum recepi hoc est : quod in Cena Domini...

    f. I

    Credimus et unam sanctam esse Ecclesiam catholicam, hoc est universalem...

    f. 22

    Omnium quae tumultuoso istoc saeculo nascuntur, nihil solitius provenit...

    f. 1

    Primo praedicatur satis longo sermone beneficium Dei quod nobis...

    f. 16

    Universa quae sunt aut creata sunt, aut increata. Increatus unus ac solus Deus est...

    f. 2

    FILIGRANES -- Ours
    FRANÇOIS Ier, roi de FRANCE -- Exemplaires de dédicace
    FRANÇOIS Ier, roi de FRANCE -- Lettres de dédicace à lui adressées
    FRANÇOIS Ier, roi de FRANCE -- Possesseur
    MAZARIN (Jules, card.) -- Possesseur
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis-Philippe
    ZWINGLI (Huldreich) -- Christianae fidei expositio ad Franciscum primum Francorum regem

Source des données