Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2921

  • Titres attestés :
    • Adam Praemonstratensis
    • Hugo de Sancto Victore
  • Autre libellé du document :
    • France, Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 2921
    • Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 2921
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2921
    • Paris. BnF, Latin 2921
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Hugues de Saint-Victor (1096?-1141) | Adam l'Écossais (115.?-1212) | Bernard de Clairvaux (saint, 1090?-1153)
  • Date de fabrication :
  • Support : Papier. / papier
  • Composition :
    • 132 ff.
  • Format :
    • 205 × 140 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Initiales en couleur ou ornées à la plume. Rubriques. — Nombreux essais de plume du XVe au XVIIe s., avec, au f. 98 le nom : « Dubois » (XVIIe s.) et au f. 131v : « B. 80.000 » (XVIe s.). — Au f. 132v, fragment d'interrogatoire du XVe s., en français. — Ms. exécuté par le frère Lambert prieur, sous le contrôle des religieux de Sainte-Croix de la Bretonnerie à Paris, entre 1429 et 1441, d'après les mentions du f. 1 : « Regula beati Augustini episcopi in hoc volumine existens debite correcta est et sane emendata de verbo ad verbum per patres et fratres hujus conventus ex autentico et originali libro qui est apud Predicatores Parisienses et omnes libri chorales istius domus. Nullus ergo ausu temerario presumat de cetero aliquid innovare vel mutare aut addere seu diminuere in verbis, punctis, mediacionibus sive flexis, sed modo et forma quibus in presenciarum existit permaneat et sic legatur, accentuetur et inviolabiliter punctuetur » ; — du f. 49v : « Fuit autem scriptum Parisius anno Domini millesimo CCCCXXIX° per manus fratris Lamberti » ; — du f. 98 : « Scriptus anno Domini M°CCCC°XLI° per manus fratris Lamberti » ; — et du f. 131 : « Explicit anno XLI per manus fratris Lamberti prioris » ; — et d'après les ex-libris du XVe s., au f. 131v et de 1630, 1654 au f. 2 ; cf. Delisle, Cab. des mss., II. 243.132 ff.205 × 140 mm., 205 × 140 ; 132 f.
  • Reliure :
    • Reliure XVIIe s. maroquin rouge aux armes royales.

Numérisations

Certains Manifestes IIIF sont enrichis et peuvent contenir un index, une recherche plein texte, ou des annotations. Ils sont signalés ci-dessous par un astérisque au niveau du logo IIIF. Qu'est-ce qu'un Manifeste IIIF ? open_in_new

Collection IIIF

Manifestes IIIF dans cette collection

Type de numérisation non spécifié

Numérisation partielle

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1v-49v HUGO DE SANCTO VICTORE [?] « Expositio magistri Hugonis de Sancto Victore super regulam beati Augustini » ; au f. 49v : « Explicit commentum magistri Hugonis super regulam beati Augustini » (P. L., CLXXVI, 881-924) ; l'attribution à Hugues de Saint-Victor est douteuse.

    F. 50-66v [PSEUDO-BERNARDUS] « Incipit bonus tractatus et utilis dictus speculum religiosorum. Et primo quare quis intrat religionem. Carissime cogitare sepe debes et diligente considerare quare ... — ... et quicumque hanc regulam secutus fuerit pax Jhesu Christi in eo vivit », traité composé de l'Opusculum in Verba : Ad quid venisti ... (P. L., CLXXXIV, 1189-1198) (50-61v) augmenté de huit chapitres et un « épylogue », depuis : « ... quomodo se ipsum prebuit exemplum ... » (61v-66v) ; au f. 49v, titre ajouté au XVIIe s. : « Lectio Epistolae Pauli apostoli ad Thessalonisenses ».

    F. 67-69 « Sequuntur documenta sancti Bernardi abbatis » (ibid. , 1173-1174).

    F. 69v-98 ADAM PRAEMONSTRATENSIS : « Soliloquium magistri Ade doct... de S. Victore de instructione anime », avec prologue (69v) (P. L., CXCVIII, 843-872) ; cf. F. Petit, Ad viros religiosos, quatorze sermons d'Adam Scot, 47 ; P. Lejay, dans Rev. d'Hist. et de Litt. religieuses, IV (1899), 163 ; Wilmart, dans Mél. Mandonnet, II, 153.

    F. 99-131 « Liber beati Bernardi vel secundum aliquos magistri Hugonis de Sancto Victore qui dicitur speculum consciencie quomodo scilicet debeat edificari domus consciencie interior » (P. L., CLXXXIV, 507-537, c. 1-28) jusqu'à : « ... per obedientiam magistro... » (99-131) et un chapitre inédit : « Diviti non obsunt opes si eis bene utatur... — ... beatus eris et in presenti per gratiam et in futuro per gloriam prestante Domino ... » (131).

    F. 1v-49v. Probablement authentique ; cf. R. Goy, Die Überlieferung der Werke Hugos von St. Viktor, Stuttgart, 1976, 472, n° 90, 478.

    F. 50-66v. [DAVID AB AUGUSTA, Speculum monachorum seu Formula novitiorum seu De Exterioris et interioris hominis compositione, l. I, pars I] ; cf. notice du ms. Latin 3641, f. 2-16v.

Intervenants

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Carissime, cogitare saepe debes et diligenter considerare quare...

    f. 50

    Diviti non obsunt opes si eis bene utatur...

    f. 131

    ADAM SCOTUS, PRAEMONSTRATENSIS Ordinis canonicus -- Soliloquium de instructione animae
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Documenta pie vivendi
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- De Interiori domo
    DAVID AB AUGUSTA, O.F.M. -- De Exterioris et interioris hominis compositione, seu Speculum monachorum. L. I, pars 1
    DÉCORATION -- Dessins à la plume
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIVe et XVe s.)
    DOCUMENTA PIE VIVENDI
    DUBOIS -- Mention (XVIIe s.)
    Enquêtes -- En français (XVe s.)
    EXPOSITIO SUPER REGULAM B. AUGUSTINI
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- Expositio super regulam b. Augustini
    HUGO DE SANCTO VICTORE -- Speculum conscientiae
    DE INTERIORI DOMO
    LAMBERTUS (frater), prior Sanctae Crucis Parisiensis -- Copiste (XVe s.)
    PARIS -- Bibliothèque royale. Manuscrits achetés (circa 1739, avec mention « inter recens emptos »)
    PARIS -- Prieuré Sainte-Croixde-la-Bretonnerie. Armoiries et emblèmes
    PARIS -- Prieuré Sainte-Croixde-la-Bretonnerie. Possesseur
    RELIURE -- Reliures XVIIe-XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux

Sources des données