Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3176

  • Titres attestés :
    • Petrus Thomae, O.F.M.
    • Psalterium B. Mariae Virginis.
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3176
    • Paris. BnF, Latin 3176
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Pierre Thomas (1280?-1340?)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 134 ff.
  • Format :
    • 300 × 195 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Écriture méridionale. Lettrines peintes sur fond d'or, encadrements de feuillages et de rinceaux peints et dorés (ff. 1, partiellement détérioré, 19v, 30v, 39, 61, 73, 111v, 112v) ; ailleurs initiales alternativement rouges et bleues à filigranes et à antennes. — Rubriques ; pieds-de-mouches. — Cahiers signés de a à l. Réclames à chaque cahier. — Restes d'une foliotation erronée du XVe s. — Quelques notes et corrections marginales contemporaines, plus nombreuses vers la fin du volume.134 ff.300 × 195 mm.
  • Reliure :
    • Reliure XVIIe s. veau fauve, dos refait ; titre au dos : « De conceptione B. Virginis ».

Numérisations

Manifeste IIIF

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-111 [PETRUS THOMAE] « Tractus [sic] de concepcione Beatissime Marie Virginis, editus tempore Domini Pape Johannis vicesimi secundi, ut patet in ultimo capitulo hujus operis, et cetera », en trois livres, avec prol. et table. Prol. : « Ave, gracia plena... In hoc benedicibili, ut ait Augustinus... — odio deterrebor » (1-1v) ; — L. I : « Ad persuadendum immaculatam Virginem originalis peccati contraxisse maculam... — ... innocencie veritatem » (1v-19v) ; — L. II : « Ad tuam, itaque, Domina mea, dulcedini tue... — ... puritatem Virginis non adequat » (19v-80v) ; — L. III : « Et zelatoribus originalis innocencie... — ... si autem ut non debui, ignosce tu et tui, qui cum Deo Patre et S. S. vivis... » (Alva y Astorga, Monum. ant. seraphica, Louvain, 1665, 212-274) (80v-108) ; table des chapitres des 3 livres (108-111)

    F. 111v-134v Psalterium B. Mariae Virginis, 144 psaumes, le dernier incomplet, avec prologue : « Incipit prologus sive epistola ad illum cujus contemplacione hoc Beatissime Virginis Marie Dei genitricis psalterium editum fuit. Eripe illam et exaltabit te. Glorificaberis... — ... vestro capiti superponens. Amen » (111v-112v) ; — « Incipit psalterium ad laudem ejusdem Beatissime Dei genitricis florigere editum, ex scripturarum sacrarum et autenticarum floribus procreatum, continens psalmos eodem numero hiisdem iniciis quibus Daviticum psalterium, etc. Beatus vir qui diligit nomen tuum, Virgo Maria... — ... Habundanciam dulcoris tui... » (112v-134v) ; mentionné par J. Leclercq dans Etudes de pastorale liturgique, Paris (1944), 151, n. 1.

    F. 111v-134v. Psalterium majus b. Mariae ; cf. bibliographie du ms. Latin 3637 ; B. Distelbrink, Bonaventurae scripta, Roma, 1975, 172, n° 185.

Intervenant

Historique de la conservation

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Provient de la bibliothèque de Charles de Montchal, archevêque de Toulouse, dont l'anc. cote : « Cod. LXIX » figure au f. 1.

    Est passé dans la bibliothèque de Fouquet entre Montchal et Le Tellier ; cf. Delisle, Cab. des mss., I, 271-272 et 302-306.

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Ad persuadendum immaculatam Virginem originalis peccati contraxisse maculam...

    f. 1v

    Ad tuam itaque, Domina mea, dulcedini tuae devotis innocentiam...

    f. 19v

    Incipit du lemme biblique

    Arripe illam et exaltabit te... (Prov. IV, 8)

    Incipit

    Gloria in excelsis Deo et gratiarum actio et vox laudis...

    f. 111v

    Incipit du lemme biblique

    Ave gratia plena... (Lc. I, 28).

    Incipit

    In hoc benedicibili, ut ait Augustinus, praesagio qualis et quanta sit Virgo...

    f. 1

    Beatus vir qui diligit nomen tuum Maria Virgo : gratia tua ejus confortabit...

    f. 112v

    Eripe illam et exaltabit te. Glorificaberis...

    f. 111v

    Et relatoribus originalis innocentiae Virginis ad sanum intellectum...

    f. 80v

    [...] Gloria in excelsis Deo et gratiarum actio et vox laudis...

    f. 111v

    [...] In hoc benedicibili, ut ait Augustinus, praesagio qualis et quanta sit virgo...

    f. 1

    DÉCORATION -- Décoration française (XVe s.)
    DÉCORATION -- Encadrement peint et or (XVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIVe et XVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales peintes et or (XVe s.)
    FOUQUET (Nicolas) -- Possesseur
    LE TELLIER (Charles-Maurice), archev. de Reims -- Possesseur
    MARIA (b. Virgo) -- Psalterium majus b. Mariae Virginis
    MONTCHAL (Charles de), archev. de Toulouse -- Possesseur
    PETRUS THOMAE, O.F.M. -- De Conceptione b. Mariae Virginis
    PSALTERIUM MAJUS B. MARIAE VIRGINIS
    RELIURE -- Reliures XVIIe s.
    RELIURE -- Reliure Veau brun ou fauve

Source des données