Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3619

Numérisations

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Manuscrit en deux parties.

    Voir t. VI, 821.

    F. 175v-190. Cf. H. Spilling, Die Visio Tnugdali , München, 1975 ; R. Krebs, dans Mittellateinisches Jahrbuch , XII (1977), 163-198.


    F. 2-96 [NICOLAUS KEMPF, De caritate et vitiis]: « Incipit tractatus de tendere ad perfectionem, hoc est ad unam veram, perfectam et spiritualem erga proximos caritatem ». Ouvrage divisé en 4 traités, subdivisés en chapitres. [De tendentia ad perfectionem ] en 9 chapitres. « Cap. I. Ecce quam bonum et quam jocundum... (Ps. CXXXII, 1). Contraria juxta se posita, dicente Aristotele, clarius se declarant... — ... hic et in futuro, quod nobis concedat Christus dominus, cum Patre et Spiritu sancto unus Deus benedictus. Amen » (2-16) ; — « Tractatus de vera et falsa caritate inter fratres in unum habitantes », en 8 chapitres. « Cap. I. Omnibus nostris virtutibus et bonis, aliqua sunt vicia... — ... magistri discipulus efficiatur, quod nobis concedere dignetur... » (16v-31) ; — « Incipit tractatus 3us de peccatis caritati contrariis, scilicet impatientia, ira, invidia et odio, et suis filiabus et nepotibus », en 42 chapitres. « Cap. I. Visum est aliquantulum de vera proximi amicicia... — ... auctor pacis et caritatis, Christus dominus, qui cum Patre... » (31-74) ; — « Incipit tractatus quartus et optimus de suspitionibus » (titre dans la marge sup.), en 13 chapitres. « Inicium predictorum viciorum est suspitio... Cap. I. In predictorum vitiorum quatuor... — ... et ita decipiam Achab id est fraternitatem quod nobis prestare dignetur etc. Amen. Explicit tractatus bonus et optimus de suspitionibus, a quibus custodiat fratres Carthusienses Altissimus. 1453° » (74-96) (cf. D. Martin, « The writings of Nikolaus Kempf of Strassburg, ca. 1437-1468 », dans Die Kartäuser in Österreich, Salzburg, 1980 [Analecta Cartusiana ; 83, 3], p.127-154).

    F. 2-100 Plusieurs mains germaniques. — Initiales rubriquées. Quelques pieds-de-mouche rubriqués. Capitales rehaussées de rouge. Des ff. 2 à 25, hastes des lettres des premières lignes allongées et ornées de dessins à la plume, parfois rouges et noirs. — 9 cahiers de 12 ff., sauf les 3e et 5e de 10 ff. (26-34 et 47-56) et le 9e de 8 ff. (93-100). Traces de signatures en bas du premier f. des cahiers 2 à 7. Au f. 25v, signature : « 2us sexternus ». Réclames. Il y a 2 ff. 31. Les ff. 96v-100v sont blancs. — 100 ff. (just. variable).


    F. 101-143v [JOHANNES DE ALTA SILVA, Dolopathos sive de rege et septem sapientibus] « Legenda pulcherrima (sancti) Lucinii, utilis pro humilitate, paciencia, obediencia, castitate et silencio. Cum igitur sub divo Augusto Romanorum fortuna... — ... nostra quoque ut recipiant necesse est, et sic est finis hujus opusculi etc. Scriptum 1453 », l'épître dédicatoire et la préface manquent (éd. H. Oesterley, Strassburg-London, 1873, 4-99 ; nouvelle éd. A. Hilka, dans Sammlung mittellateinischer Texte, V, Heidelberg, 1913, 1-108) ; cf. G. Paris, dans Romania, II (1873), 481-503. Même version dans ms. Vienne 4739, décrit par A. Mussafia, dans Sitzungsberichte d.k. Akad. der Wissenschaften [Wien], Philos. hist. Cl., XLVIII (1864), 246-257.

    F. 144-150 [FRANCISCUS PETRARCHA, Boccacii Griseldis Historia, translatio latina] (Rer. senil. XVII, 3). [Ep. ad Boccacium] « Librum tuum quem nostro materno eloquio... — ... incipio » (éd. Opera omnia, Bâle, 1554, I, 600) (144-144v) ; — « Historia Grisheldis mulieris fidelis. Est ad Ytalie latus occiduum... — ... hec muliercula passa est. Deo gracias », fin incomplète (ibid., 601-606) (144v-150).

    F. 150v-160v « Incipit hystoria infidelis mulieris. Erat olym in Franconie partibus miles quidam nomine Rudolfus de Slusselberg... — ... sub tuo possimus patrocinio dimicare etc. » (A.E. Schönbach, dans Sitzungsberichte d.k. Akad. der Wissenschaften [Wien], Philos. hist. Cl., CXLV (1902), Abh. VI, 2-25, d'après le ms. Vienne 4739) ; cf. A. Mussafia, op. cit., 257-259.

    F. 160v-166v « Hystoria de quodam juvene Cluniacensi pro contemptu hujus seculi valde bona, et de futura vita. Rem aggredior dicere dictam modo michi... — ... nisi quod verum est, erit. Amen » (J. Schwarzer, dans Zeitschrift für Deutsche Philologie, XIII (1882), 338-351, le § 7 manque dans notre ms.) ; cf. ms. Vienne 4739, étudié par A. Mussafia, op. cit., 259-261 ; A.E. Schönbach, op. cit., 66-70.

    F. 167-168v « Hystoria Karolomanni. Paciencia, obedencia, humilitas. Karolomannus et Pipinus, fratres germani, Francorum reges incliti... — ... serviens peregit ; cui est honor et gloria in secula seculorum. Amen » (A.E. Schönbach, op. cit., 71-74, d'après le ms. Vienne 4739) ; cf. A. Mussafia, op. cit., 261-262.

    F. 168v-175v « Incipit quedam pulcherrima narratio de duobus sociis. Sicut semper vinum bibere aut semper aquam... Regem fuisse quemdam, regnum subjectosque pie regentem audivi... — ... in secula seculorum laudabunt te. Amen. Anno 1453 in vigilia s. Andree scriptum. Puff. » (A. E. Schönbach, dans Sitzungsberichte d.k. Akad. der Wissenschaften [Wien], Philos.hist. Cl., CXXXIX (1898), Abh. V, 56-75) ; cf. ms. Vienne 4739, étudié par A. Mussafia, op. cit., 262-264 et A.E. Schönbach, op. cit., CXLV (1902), Abh. VI, 74-78.

    F. 175v-190v Visio Tungdali. « Visio Tungali, Hyberniensis militis. Prologus. Venerabili ac devote domine G., Dei dono abbatisse, frater Marcus... Cum multi sunt vocati... — ... Deo adjuvante properamus » (175v-176) ; — « Sequitur nunc visio predicti militis. Hybernia igitur insula est in ultima occidentali occeano posita... — ... que ante diximus Jhesu Christo Domino nostro, qui [sic] est honor et gloria per infinita secula. Amen. Orate pro scriptore... f... » (éd. A. Wagner, Visio Tungdali, Erlangen, 1882, 3-56) ; cf. A. Mussafia, dans Sitzungsberichte d.k. Akad. der Wissenschaften [Wien], Philos. hist. Cl., LXVII (1871), 157-202 (176-190v).

    F. 191-194 « Visio quam Ulricus sacerdos vidit de Volchenmacht, prepositus et archidiaconus Karinthie, anno Domini 1240. [Q]uia proprium est invidorum que bona audierint... — ... sperantes non deserit. Ipsi laus et gloria una cum nato suo, Domino nostro J.C. per infinita seculorum secula. Amen » ; sur Ulrich de Salzbourg (+ 1268), cf. Allgemeine deutsche Biographie, XXXIX (1895), 233-234.

    F. 101-195 Une seule main germanique. Au f. 138, mention de scribe : « Ora pro fratre Jeronimo qui hoc scripsit ». — Au début de chaque texte, grandes initiales à filigranes et antennes rouges et bleues. Autres initiales rubriquées, ornée de dessin à la plume au f. 112, réservée au f. 191. Capitales rehaussées de rouge. — 8 cahiers de 12 ff., sauf le 1er de 11 ff. (101-111). Traces de réclames. Les ff. 194v-195v sont blancs. — 95 ff. (just. 160 × 100 mm).

Intervenants

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Carolomannus et Pippinus, fratres germani, Francorum reges incluti...

    f. 167

    [...] Contraria juxta se posita, dicente Aristotele, clarius se declarant...

    f. 2

    Cum igitur sub divo Augusto Romanorum fortuna...

    f. 101

    Cum multi sunt vocati, pauci vero electi, non est magnum argumentum...

    f. 175v

    Incipit du lemme biblique

    Ecce quam bonum et quam jucundum ... (Ps. CXXXII, 1).

    Incipit

    Contraria juxta se posita, dicente Aristotele, clarius se declarant...

    f. 2

    Erat olim in Franconiae partibus miles quidam nomine Rudolfus de Slusselberg...

    f. 150v

    Est ad Italiae latus occiduum nexulus unus...

    f. 144v

    Hibernia igitur insula est in ultimo occidentali oceano posita...

    f. 176

    In praedictorum vitiorum quattuor scilicet impatientiae, irae, invidiae et odii expugnatione...

    f. 74

    Librum tuum quem nostro materno eloquio...

    f. 144

    Omnibus nostris virtutibus et bonis, aliqua sunt vitia...

    f. 16v

    Quia proprium est invidorum quae bona audierint animo tabefacto lacessere...

    f. 191

    Regem fuisse quemdam regnum subjectosque pie regentem audivi...

    f. 168v

    Rem adgredior dicere dictam modo mihi...

    f. 160v

    Sicut semper vinum bibere aut semper aquam contrarium est...

    f. 168v

    Visum est aliquantulum de vera proximi amicitia sive caritate...

    f. 31

    AUBOUYN (Pierre), libraire -- Possesseur
    BALUZE (Étienne) -- Mention d'achat des manuscrits pour la bibliothèque de Colbert (1677)
    BUXHEIM (chartreuse), dioc. d'Augsbourg (Allemagne) -- Possesseur
    CARLOMAN -- Historia Carolomanni
    CHARTREUX (ordre des) -- Tractatus quattuor ad Carthusienses de tendere ad perfectionem
    CLUNY (Ordre) -- Historia de juvene Cluniacensi
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Hastes ornées à la plume
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIV e et XV e s.)
    Écriture -- germanique (XV e s.)
    Femme -- Historia infidelis mulieris
    FILIGRANES -- Monts (3)
    FRANCISCUS PETRARCHA -- Interpres : JOHANNES BOCCACIUS, Griseldis historia
    HISTORIA CAROLOMANNI
    HISTORIA DE DUOBUS SOCIIS
    HISTORIA DE JUVENE CLUNIACENSI
    HISTORIA INFIDELIS MULIERIS
    JOHANNES DE ALTA SILVA -- Dolopathos sive De Rege et septem sapientibus
    JOHANNES BOCCACIUS -- Lettre de dédicace à lui adressée
    JOHANNES BOCCACIUS -- Griseldis historia, translatio latina a Francisco Petrarcha
    MARCUS (frater) -- Prologus Visionis Tungdali
    MAURBACH (chartreuse), dioc. de Vienne, Autriche -- Possesseur
    DE PECCATIS CARITATI CONTRARIIS
    Péché -- De Peccatis caritati contrariis
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Napoléon III
    DE SUSPITIONIBUS TRACTATUS
    DE TENDERE AD PERFECTIONEM TRACTATUS, ad Carthusienses
    DE VERA ET FALSA CARITATE INTER FRATRES IN UNUM HABITANTES TRACTATUS
    VILLERY (Jacques), libraire -- Possesseur
    VISIO QUAM ULRICUS SACERDOS VIDIT DE VOLCHENMACHT (1240)
    VISIO TUNGDALI
    WEBER (J.) -- Reliures signées (XIX e s.)

Sources des données