Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3156

  • Titres attestés :
    • Odo, Morimundensis abbas
    • Ricardus de Sancto Victore
  • Autre libellé du document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3156
    • Paris. BnF, Latin 3156
  • Conservé à : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Langues : latin
  • Auteur : Odon de Morimond (1116-1161) | Richard de Saint-Victor (1110?-1173)
  • Date de fabrication :
  • Support : Parchemin.
  • Composition :
    • 112 ff.
  • Format :
    • 230 × 145 mm.
  • Aspects codicologiques :
    • Initiales rouges ; rubriques. — Cahiers signés de I à XIIII, les 7 derniers sont, en outre, signés une seconde fois de i à vij. — Quelques corrections marginales contemporaines ; quelques notes du XVe s. — Au f. 112, ex-libris du XIIIe s., partiellement gratté : « Iste liber est magistri Egidii dicti de [Tyl]ia de Gandavo » ; au f. 111v, note d'une main de la fin du XIIIe s. : « Liber qui diciturternarius, XV s. », et, d'une écriture du début du XIVe s. : « Iste liber est pauperum magistrorum de Sorbona, ex legato m. Petri de Lemovicis, quondam socii domus hujus ; in quo continentur liber qui dicitur Ternarius cum Richardo de Trinitate. Pretii XXV s. Cathenabitur. Vus inter origialia [sic] Richardi » ; sur « Egidius de Tylia », cf. Delisle, Cab. des Mss., II, 146 et III, 37.112 ff.230 × 145 mm.
  • Reliure :
    • Demi-reliure maroquin rouge au chiffre de Napoléon III.

Présentation du contenu

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-58 [ODO, MORIMUNDENSIS ABBAS] « Tractatus de analeticis ternarii », divisé en 5 distinctiones précédées chacune d'une table des chapitres. Prima distinctio : « Quid dicendum sit et qualiter. Ad quas quarum rerum et cur significationes in theographia ternarius excipiat excipiendum... » (1-6v) ; Secunda distinctio : « Quod quinque modis S. S. significetur a triade... Unus atque idem spiritus... » (6v-17v) ; Tertia distinctio : « Qualiter theologia mediatorem tripliciter commemoret. Mediatorem tripliciter theologia... » (17v-24) ; Quarta distinctio : « Coaptatio ternarii ad ordines fidelium secundum antiquam distributionem. Statuuntur in triade ordines quoque fidelium... » (24-42???) ; Quinta distinctio : « Triadis ad sapientiam associatio... Sapientiam triadi associatam edocebimus... — ... Ego interim, secedens ad meipsum, reperiendis significationibus quaternarii attentius assistam, vacabo platicius » (42-58). Cet opuscule constitue une partie du traité intitulé : « Analetica numerorum et rerum in theographyam » ; cf. Hist. Litt. Fr. XII, 610-613 ; G. Hüffer, Vorstudien zu einer Darstellung des Lebens und Wirkens des hl. Bernard v. Clairvaux, 1886, 13-26 (comporte l'édition du ch. de la dist. 4 intitulé : « De obitu celebris memorie b. Bernardi Clarevallensis abbatis », qui se trouve aux ff. 33v-35 du présent ms.) ;

    F. 59-111 RICARDUS [DE SANCTO VICTORE], « De Trinitate » libri VI, avec prol. et table des chapitres au début de chaque livre (P. L., CXCVI, 887-992). Au f. 111, addition (erronée) en capitales : « Explicit liber quintus. »

    F. 111 Hymne en l'honneur de N. D. : « Sicut pratum picturatur || Et ver vernis floribus || Mater Dei figuratur || Misticis nominibus ... — ... Natos reconcilia. Amen » (Dreves, Anal. hymnica, XL, 104). — Addition légèrement postérieure.

    Voir t. IV, 491.

    f. 159-11 (éd. Ribaillier, 1958, 179-266, et description du ms., 36).

Intervenants

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.

  • GOY, Rudolf, GOY, E. Hildegard (éd.) (2006), Die Handschriftliche Überlieferung der Werke Richards von St Viktor im Mittelalter, Turnhout, Brepols (Bibliotheca victorina, 18), ici p. 181 (avec notice brève)

Sujets et thèmes

Source des données : BnF Archives et manuscrits

  • Ad quas quarum rerum et cur significationes in theographia ternarius...

    f. 1

    Mediatorem tripliciter theologia commemorat...

    f. 18

    Sapientiam triadi associatam edocebimus a triplici ejus materia...

    f. 43

    Sicut pratum picturatur // Et ver vernis floribus //...

    f. 111

    Statuuntur in triade ordines quoque fidelium, quos in continentes, in conjugatos...

    f. 25

    Unus atque idem spiritus ut septenario pro efficientiarum septiformi differentia subintellegitur...

    f. 7v

    AEGIDIUS dictus DE TYLIA DE GANDAVO (Magister) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIIe s.)
    Hymnes -- Hymnes divers
    Manuscrits -- Prix des manuscrits
    MARIA (b. Virgo) -- Hymnes divers
    MAZARIN (Jules, card.) -- Possesseur
    ODO MORIMUNDENSIS abbas, O. Cist. -- De Analyticis ternarii
    PARIS -- Collège de Sorbonne. Possesseur
    PETRUS LEMOVICENSIS DE CIPERIA -- Possesseur
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Napoléon III
    RICARDUS DE SANCTO VICTORE -- De Trinitate

Source des données