Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Pal.lat.1521

Numérisations

Aspects codicologiques

  • Papier: f. 1-76 et 103-126 (filigranes f. 1-40 et 103-126: var. Briquet 8348, Pistoie, 1412; f. 41-76: var. Briquet 8351, Pistoie, 1403) et parch.: f. 77-102 et 127-142, XVe s., 142 ff. (f. 34 v°-40 v°, 76 v°, 102, 126-127 v° et 142-142 v° blancs).

    Recueil de cinq manuscrits: 1) f. 1-40 (foliotation ancienne 24-63): 218 x 149 mm.; 2) f. 41-76: 218 x 145 mm.; 3) f. 77-102: 215 x 140 mm.; 4) f. 103-126 (foliotation ancienne 1-23): 218 x 149 mm.; 5) f. 127-142: 215x155 mm. La quatrième et la première partie formaient, antérieurement à leur achat par U. Fugger, un seul volume de 63 ff. Gloses marginales et interlinéaires, notamment aux f. 41-76 et 128-141.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Présentation du contenu

Source des données : Heidelberger historische Bestände – digital

  • Langue(s) des textes dans le manuscrit : latin

    Titre(s) :
    1r-34r - Teil I; Cicero: De legibus
    41r-76r - Teil II; Cicero: De amicitia
    77r-101v - Teil III; Cicero: De amicitia
    103r-125v - Teil IV
    103r-120v - Cicero: Orationes in L. Citlinam (I-IV)
    121r-121v - Ps.-Sallustius: Inuectiua in Ciceronem
    122r-124r - Ps.-Cicero: Inuectiua Sallustium
    128r-141v - Teil V; Cicero: De amicitia

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • 1 - f. 1-34: Cicero, De legibus (ms. Pal. 1 de Schmidt).

    titre: «Marci Tulii Ciceronis de legibus liber primus incipit ».

    expl. inachevé: «...sese enim populi impetum in auspitiis dii immortales» (III, 12, 27).

    2 - f. 41-76: Cicero, De amicitia.

    titre (add.): «M.T. CICERO LOELIUS [sic] ».

    inc.: «Quintus Mutius agur Seuola [sic] multa narrare... ».

    expl.: «...nichil amicitia prestabilius esse putetis. Explicit liber Tulii deo gratias. Amen ».

    3 - f. 77-101 v°: Cicero, De amicitia.

    titre: «M.T.C. De amicitia et senectute incipit».

    inc.: «QVINTVS MVTIVS AVGVR Sceuola multa narrare...».

    expl.: «...nichil amicitia prestantius [sic] putetis. De ueris amicitiis Tulii Ciceronis liber explicit sed secundum quosdam explicit Lelius ».

    ~ f. 102 v° (add.): ‹Carmen›.

    texte: «Omnis et indoctus miser est doctrina, beatum

    Sola honesta facit, ceteraque nihil ».

    4 - f. 103-120 v°: Cicero, Orationes in L. Catilinam (I-IV)

    titre (add.): «Cicero in Catalinam [sic] ».

    f. 121-121 v°: Ps Sallvstivs, Inuectiua in Ciceronem.

    pas de titre.

    ~ f. 122 (add.): ‹Prouerbium ›.

    texte: «Quis amet et quis non, sola procella docet » (cf. H. Walther, Prouerbia, 4, n° 25355b).

    f. 122-124: Ps. Cicero, Inuectiua in Sallustium.

    pas de titre.

    ~ f. 123 v°-125 v°: Ps. Demosthenes (Petrvs Marcellvs?), Oratio ad Alexandrum.

    inc.: «Nihil habet rex Alexandrum...».

    5 - f. 128-141 v°: Cicero, De amicitia.

    titre: «Incipit liber Tullii de amicitia ».

    inc.: «Quintus Mucius Augur Seuola [sic] multa narrare...».

    (gloses) inc. : «Lelius duas habuit filias quarum altera Sceuole altera Fannii uxor fuit... ».

    (texte) expl.: «... nichil amicitia prestabilius putetis».

Intervenants

Anciens possesseurs

Anciennement dans

Origine

  • Origine: italienne, 1 et 4: écritures humanistiques cursives.

    2: écritures gothico-humanistique et humanistique cursive.

    3: écriture humanistique cursive. Le copiste, Virgilio de Ferrare, signe au f. 101 v°: «Virgilius Ferariensis scripsit hoc opus ».

    5: écriture humanistique cursive.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Historique de la conservation

Source des données : Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: 1 -Ulrich Fugger (au f. 1 cote: 316 Hen.); bibliothèque palatine de Heidelberg (au f. 1 note concernant l'édition Gruter: «Pal. IV a Grutero in Ciceronem dictus » (cf. supra, Pal. lat. 1459) et cote du transfert: C. 170/127).

    2 -Ulrich Fugger (au f. 41 cote: 317 Hen., et cote du transfert: p. 13 F. n° 9); bibliothèque palatine de Heidelberg (au f. 41 cote du transfert: C. 73/726).

    3 -Antonio Rodulfi (XVIe s.) dont l’ex-libris se lit au f. 101 v°: «Iste liber est mei Antonii Rodulfi filii ‹condam?› magistri Iacobi de Rodulfis »; Ulrich Fugger (peut-être date de l’achat au f. 102 v°: «anno domini 1538 » et au f. 77 cote: 319 Hen.); bibliothèque palatine de Heidelberg (au f. 77 note concernant l’édition Gruter: «Palatinus quartus sic vocatur Grutero in opere Ciceronis » (cf. supra, Pal. lat. 1459) et cote du transfert: C. 77/198).

    4 -Ulrich Fugger (au f. 103 cote: 326 Hen.); bibliothèque palatine de Heidelberg (au f. 103 cote du transfert: C. 77/108).

    5 -Ulrich Fugger (au f. 127 cote incomplète: 335 ‹Hen.›); bibliothèque palatine de Heidelberg (au f. 127 cote du transfert: C. 77/ 199).

Bibliographie

Ces références bibliographiques ont fait l'objet d'un traitement et disposent le cas échéant de liens vers des versions en ligne.


Ces références bibliographiques ont été récupérées telles quelles des données à la source

    • K. Halm, Ueber die Handschriften des Cicero..., p. 177
    • P. Lehmann, Eine Geschichte..., 2, p. 100, 112 et 514-515
    • P. L. Schmidt, Die Überlieferung von Ciceros Schrift «De legibus » in Mittelalter und Renaissance (Studia et testimonia antiqua, 10), Munich, 1974, p. 262-267 et passim.

Vie du document

Sources des données