Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3589

  • Attested titles :
    • Glossae in Apocalipsim
    • Hugo de Miramari
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3589
    • Paris. BnF, Latin 3589
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Anselme de Laon (1050?-1117) | Pierre le Chantre (112.?-1197)
  • Support Material : Parchemin.
  • Composition :
    • 99 ff. + ff. 16bis et 49bis, précédés et suivis de 3 ff. de garde parchemin.
  • Format :
    • 240 × 165 mm.
  • Codicological details :
    • 99 ff. + ff. 16bis et 49bis, précédés et suivis de 3 ff. de garde parchemin.240 × 165 mm.
  • Binding :
    • Reliure XVIIIe s. maroquin rouge aux armes et chiffre royaux. Titre doré au dos : « HUGONIS MIRAMENS. NOTAE IN APOCALYPS. ».

Digitisations

IIIF Manifest

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Deux manuscrits déjà reliés ensemble au XVIIe s.

    Au f. 1, titre de la main de Peiresc : « Hugonis Miramarensis quondam archidiaconi Magalonensis postea monachi Montis Rivi tractatus de anthonomasia et mysterio numeri quatuor et notae in Apocalypsim », et addition d'une main du XVIIIe s. : « authore Anselmo Laudunensi, f. 52 ». Titres répétés de la main de Peiresc au f. 2, de la main du XVIIIe s. au f. 52.

    F. 1-51. Ajouter ; cf. add. du ms. Latin 3307, f. 1-89v.


    F. 1-1v Table du traité de Hugues de Miramar, incomplète du début : « De concordia evangelistarum... In .VI. particula que est de Resurrectione Domini... — ... De generali confessione capitulum ».

    F. 2-51 HUGO DE MIRAMARI, Tractatus super antonomasia et mysterio hujus numeri quatuor. « Incipit tractatus fratris Hugonis de Miramari super anthonomasia et misterio hujus numeri quatuor » (2). Lettre de dédicace : « Fratri in Christo Guillelmo Montisrivi monacho frater Hugo ejusdem loci monachorum humillimus... Tibi superadmiranti quid est quod ego tot cudo carmina membranas occupancia verborum folia et dulcedine carencia ut asseris medullata, cum multo ut asseris michi esset melius et Deo carius lectioni insistere... — ... doctrina evangeliorum quatuor predicatur » (2-2v) ; — Prol. : « De prohemio et titulis libri. Tractaturi igitur de quaternario et ejus misterio de eodem quantum Deus ministraverit... — ... de suffragiis mortuorum » (2v) ; — Pars I : « Incipit tractatus quaternariorum Dei et prima particula libri. Ab omnipotenti Deo Patre et Filio et Spiritu sancto veniam postulo misericordiamque deposco quia ego vermis... — ... retribuebant michi mala pro bonis » (2v-4v) ; — Pars II : « Incipit secunda particula de quaternariis creaturarum. Postquam de quaternariis ad solum Deum pertinentibus aliquos non omnes exposuerimus, consequens est ut creaturarum suarum quaternarios aliquos componamus... — ... et ultra non invenietur » (4v-8v) ; — Pars III : « .III. particula. De acceptionibus paradisi. Diximus de paradiso terrestri in quo homo positus set per peccatum dejectus... — ... trahunt timor et amor Dei » (9-14v) ; — Pars IV : « De Adventu Filii Dei in carnem .IIIa. particula. Cum nullus alius est inventus dignus aperire januas Paradisi... — ... unitas cordis » (14v-31v) ; — Pars V : « Incipit .V. particula. De cena Domini. Cum mors mortem mundo intulerit... — ... homines surrexisse » (31v-35) ; — Pars VI : « Incipit .VI. particula. Surrexit Dominus, precedet vos in Galilea[m]... (Mt. XXVIII, 7). Glosa super hoc loco... — ... requies que eis optatur vesperam non habet » (35-37) ; — Pars VII : « Incipit .VIIa. particula de Ascencione Domini. Christus sicut voluit et potuit... — ... a constitutione mundi » (37-38) ; — Pars VIII : « Incipit .VIII. particula libri de Ecclesia sancta Dei... Post Domini Ascentionem in celum et sancti Spiritus missionem in Apostolos Dominus per predicationem ipsorum... — ... pueros eciam nutriunt affabilitate » (38-48v) ; — Pars IX : « Incipit .IX. particula de personis [...] ecclesiasticis. Ut ordinatio titulorum presentis operis suis locis conveniat... — ... surgite mortui et venite ad judicium », avec lacune due à la perte d'un ou de plusieurs ff. entre les ff. 48v et 49. Il ne subsiste plus de la 9e partie que le début du 1er chapitre, la fin de l'avant-dernier et le dernier (48v-49) ; — Pars X : « Incipit .X. particula. De penitencia. Expedito pro parte maxima tractatu Ecclesie militantis... — ... tamen causa dilectionis impendimus » (49-51) ; — Conclusio : « In fine operis sit Deo laus. Finem huic operi ponere cupientes Deo auctori non michi presumptori... — ... hunc solum Deum metuant et adorent » (51).

    F. 51 Addition : « Legitur in libro Neemie .VIII°. quod filii Israel in jejunio... Penitens vinee comparatur. Peccator vinee comparatur dum penitere cupit... — ...quarto stercoratur... », la fin est effacée. Sur l'auteur, archidiacre de Maguelonne, ensuite moine puis prieur (1240-1242) de la Chartreuse de Montrieux (arrt. Brignoles, Var) ; cf. Oudin, Script. eccles., III, 50 ; Fabricius, Bibl. med. et inf. aetatis, 2e éd., III, 296 ; Petit-Radel, dans Hist. litt., XVIII (1835), 72-79.


    F. 52-99v [Apocalypsis beati Johannis cum glossis], comportant une partie du prologue et des gloses publiées sous le nom d'ANSELMUS LAUDUNENSIS (P.L., CLXII, 1499-1578) ; avec variantes et interpolations, incomplet de la fin ; cf. A. Landgraf, dans Collectanea franciscana, VIII (1938), 542-543 ; Stegmüller, Repertorium biblicum, nos 832 et 1361. Prol. : « Deus pater previdens tribulationes... — ... non diffidens de remuneracione » (P.L., CLXII, 1499-1501 ; éd. partielle par D. De Bruyne, Préfaces de la Bible latine, Namur, 1920, 263) ; cf. S. Berger, dans Mémoires de l'Académie des Inscriptions et Belles Lettres, 1ere série, XI, 2 (1904), n° 322 (52) ; avec intercalation d'un autre prologue : « Apocalipsis hec inter reliquos Novi Testamenti libros prophetia vocatur... — ... et post me non erit » (De Bruyne, op. cit., 263-264) ; cf. S. Berger, art. cit., n° 319 ; Stegmüller, Repertorium biblicum, n° 6531, sous le nom de PETRUS CANTOR (52) ; — Autre prologue : « Nomen etiam auctoris queritur... Materia : Status Asiane et totius presentis Ecclesie... pacienter ferre omnia » (52-52v) ; — « Apocalipsis : Littera sic : ac si ita commoneret : attendite visionem hanc... — ... Et civitas in quadro (XXI, 16). Quatuor latera fides, spes, caritas, operatio que equalia quia quantum quis credit... Et mensus est muros ejus (XXI, 17)... Id est defensores aliorum... » (P.L., CLXII, 1501-1578), avec variantes, omissions, interpolations (52v-99v).

Participants

Other participants

Provenance

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • A appartenu à Mazarin ; cf. Omont, Anciens Inventaires IV, 333.

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Ab omnipotenti Deo Patre et Eilio et Spiritu sancto veniam postulo misericordiamque deposco quia ego vermis...

    f. 2v

    Apocalypsis haec inter reliquos Novi Testamenti libros prophetia vocatur...

    f. 52

    Apocalypsis. Littera sic : ac sic ita commoneret : adtendite visionem hanc...

    f. 52v

    Christus sicut voluit et potuit in cruce levatus mortuus est...

    f. 37

    Cum mors mortem mundo intulerit, ut ex hoc mors mortem incurrerit...

    f. 31v

    Cum nullus alius est inventus dignus aperire januas Paradisi homini...

    f. 14v

    Deus Pater praevidens tribulationes quas passura erat sancta Ecclesia postquam ab apostolis...

    f. 52

    Diximus de Paradiso terrestri in quo homo positus sed per peccatum dejectus...

    f. 9

    Expedito pro parte maxima tractatu Ecclesiae militantis, ad ea etiam...

    f. 49

    Finem huic operi ponere cupientes Deo auctori non mihi praesumptori...

    f. 51

    Legitur in libro Nehemiae IX (II Esdr. IX, 1) quod filii Israel in jejunio et in saccis...

    f. 51

    [...] Littera sic : ac sic ita commoneret adtendite visionem hanc...

    f. 52v

    Nomen etiam auctoris quaeritur, quod gratia Dei dicitur quod est Johannes...

    f. 52

    Post Domini ascensionem in caelum et sancti Spiritus missionem in apostolos, Dominus...

    f. 38

    Postquam de quaternariis ad solum Deum pertinentibus aliquos, non omnes exposuerimus, consequens est ut creaturarum suarum quaternarios...

    f. 4v

    Incipit du lemme biblique

    Surrexit Dominus, et praecedet vos in Galilaeam... (cf. Mt. XXVIII, 7).

    Incipit

    Glossa super hoc loco quaternarium faciens...

    f. 35

    Tibi superadmiranti quid est quod ego tot cudo carmina membranas occupantia...

    f. 2

    Tractaturi igitur de quaternario et ejus mysterio de eodem quantum Deus ministraverit...

    f. 2v

    Ut ordinatio titulorum praesentis operis suis locis conveniat, loco videtur hic...

    f. 48v

    ANSELMUS LAUDUNENSIS -- Glossae in Apocalypsim
    BIBLIA SACRA -- Novum Testamentum Apocalypsis cum glossis
    BIBLICA -- Novum Testamentum Apocalypsis. Prologus et glossae
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIIIe s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIIe et début XIIIe s.)
    GUILLELMUS MONTISRIVUS, O. Cart. -- Lettre de dédicace à lui adressée
    HUGO DE MIRAMARI, O. Car -- Super antonomasia et mysterio hujus numeri quattuor
    Incipit -- De couleurs alternées, bleu et rouge, lettres ou mots alternés, en capitales (XIIIe s.)
    MAZARIN (Jules, card.) -- Possesseur
    Palimpsestes
    PEIRESC (Nicolas-Claude Fabri de) -- Notes de sa main
    PEIRESC (Nicolas-Claude Fabri de) -- Titre de sa main
    PETRUS CANTOR -- Prologus in Apocalypsim
    Réclames prouvant la perte d'un ou de plusieurs cahiers -- « primo »
    RELIURE -- Reliures XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux

Data source