Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3255

  • Attested title :
    • Astesanus Astensis, Summa de Casibus conscientiae cum tabulis.
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3255
    • Paris. BnF, Latin 3255
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Astesanus (12..-1330?)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Parchemin.
  • Composition :
    • 427 ff. à 2 colonnes.
  • Format :
    • 405 × 295 mm.
  • Codicological details :
    • Au début de chaque livre une grande initiale d'or sur fond peint la première peinte et ornée d'entrelacs et de feuillages sur fond d'or. Initiales bleues et rouges à filigranes. Pieds-de-mouches. Rubriques. Titres en bleu et rouge. Au f. 1 encadrement peint orné de fleurs et de feuillages et rehaussé d'or. Les indications pour le rubricateur, transcrites au bas des feuillets, n'ont pas toujours été rognées. — 43 cahiers de 10 ff., sauf le 1er et le 40e de 8 ff., numérotés a à z, 7, 9, et aa à ss ; réclames à chaque cahier. — Le dernier f. (427) a été réglé mais ne porte pas de texte.427 ff. à 2 colonnes.405 × 295 mm.
  • Binding :
    • Reliure XVIIIe s. maroquin rouge aux armes royales.

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-397v « Incipit Summa fratris Astexani [sic] de Casibus, ad ... diligentem exhortationem domini Johannis Gaietani, diaconi cardinalis Sancti Theodori, compilata. Premittuntur in primis littere fratris Astexani, in quibus precibus Domini Cardinalis obtemperari pollicetur ; subnectuntur littere Domini Cardinalis in quibus fratri Astexano... regraciatur. Venerando in Christo Patri,... Cum jam elapso multo tempore... — ... Data Jan., anno Domini millesimo CCC XVII ». « Incipiunt littere predicti domini Cardinalis ad ipsum fratrem. Venerabili et religioso viro... Librum vestrum, opus quippe laudabile... » (1) ; « Incipit prohemium presentis Summe de Casibus. Bonorum laborum gloriosus est fructus, Sap. III. Nullus autem labor est... — ... ubi est signatus in exemplari » (1-1v) ; — « Isti sunt tituli primi libri qui est de preceptis » (1v) ; « Incipit Liber primus. De lege divina titulus primus. Dicturi ergo in hoc primo libro de decem preceptis moralibus... — ... reducitur ad concordiam per interpretationem extra. ea. Cum dilectus. Explicit liber primus de preceptis » (1v-56v) ; — « Isti sunt tituli secundi libri qui est de virtutibus et viciis » (56v) ; « Incipit secundus liber de voluntario et involuntario. Titulus primus. Expeditis, per Dei gratiam, in libro precedenti hiis que pertinent ad divinorum preceptorum considerationem... — ... quos omitto quia eos alibi posui in aliis locis » (56v-101) ; le rubricateur n'a pas transcrit la rubrique et le numéro du tit. XXII (68v) ; la fin du tit. LIV depuis : « ... superflua et curiosa [inde dicit Chrysostomus super Mattheum]... manque (80v) ; le rubricateur n'a pas transcrit la rubrique et le numéro du tit. LVIII (85v) ; — « Isti sunt tituli tercii libri » (101) ; « Incipit liber tercius. De appropriacione rerum, titulus primus. Finitis per Dei gratiam duabus partibus hujus Summe... — ... in sua necessitate cum devocione recurrit » (101-155v) ; — « Isti sunt tituli quarti libri » (155v) ; « Incipit liber quartus de sacramentis in communi. Titulus primus. Expeditis per Dei gratiam ... tribus partibus hujus Summe... — ... et ideo multiplicatur effectus sacrificii. Hec Tho. Explicit liber quartus » (155v-181) ; — « Incipiunt tituli libri quinti » (181-181v) ; « Incipit liber quintus Summe Astexani qui tractat de sacramento penitencie. Ti. primus. Finita quarta parte hujus libri que est de sacramentis in communi et de tribus primis... — ... et in predictis concordant doctores. Et sic est finis hujus libri quinti » (181v-226v) ; le rubricateur n'a pas transcrit les rubriques et les numéros des tit. XXVI (204v) et XXVII (207) ; — « Incipiunt tituli libri sexti » (226v) ; « Incipit liber sextus de sacramento ordinis et primo de clericatu et tonsura, ti. Ius. Expeditis per Dei gratiam his que pertinent ad sacramentum penitencie et unctionis extreme... — ... appellabitur juste, ut extra. de appell. interposita » (226v-308v) ; — « Incipiunt tituli septimi libri » (308v) ; « Incipit liber septimus tractans de excommunicatione et speciebus ejus. Titulus primus. Cum in libro immediate precedenti habitum sit de prelatis ecclesiasticis... — ... et idem et in similibus observandum » (308v-351v) ; — « Isti sunt tituli octavi libri qui tractat de matrimonio » (41 titres) (351v-352) ; « Incipit titulus primus octavi libri, scilicet quid sunt sponsalia et unde dicuntur. Finitis, auxiliante Deo, ... septem partibus hujus operis... — ... nisi virum indignum elegerit. Deo gratias » (352-397v).

    F. 398-408v « De significationibus verborum, tit. 41. [Prologus]. Consequenter quia in aliquibus premissis capitulis sive titulis nonnulla reperiuntur... — ... sumemus a vocabulis incipientibus ab a » (398) ; « Abigeus dicitur proprie qui pecora... — ... Iconomus, supra in vocabulo : curator. Explicit titulus et [sic pro de] verborum significationibus et terminorum cum suis notabilibus in corpore juris tam canonici quam civilis contentorum... » (398-408v).

    F. 408v-409v « In tabula immediate sequenti ostenditur de quibus titulis decretalium... et ubi in precedenti summa tractatur. Et primo primi libri de summa Trinitate et fide catholica, li. I, tit. 55... — ... de regulis juris. »

    F. 409v-417 « Sequitur ordinacio titulorum decretalium et librorum legalium secundum ordinem alphabeti. Postremo quia in precedentibus sepe rubrice... — ... inchoans a rubricis decretalium » (409v) ; « Rubrice primi libri decretalium. De autoritate et usu pallii, li. I, tit. 8... — ... De votis feudorum. Expliciunt rubrice diversorum voluminum juris civilis secundum ordinem alphabeti a fratre Astexano posite sive compilate » (409v-417).

    F. 417-426v [Tabula materiarum] « Cupiens ego frater Astaxanus [sic] compilator hujus Summe... — ... in quo titulo vel articulo debeant requiri » (417) ; « Abbas an possit facere donationem, li. 3, ti. 20, ar. 3... — ... Yronia, de hac li. 2, tit. 28 (417-426v) (Ed. Lyon, 1519) ; cf. Dietterle, Die Summae Confessorum, dans Zeitschrift fur Kirchengeschichte, XXVI (1905), 350-362.

Participant

Other participants

Provenance

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Provient de la bibliothèque de Georges Ier, cardinal d'Amboise, dont les armes sont peintes au bas du f. 1 ; cf. Delisle, Cab. des mss., I, 255.

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Abigeus dicitur proprie quod pecora a pascuis et armentis...

    f. 398

    Incipit du lemme biblique

    Bonorum laborum gloriosus est fructus... (Sap. III, 15)

    Incipit

    Nullus autem labor est illo labore melior...

    f. 1

    Consequenter quia in aliquibus praemissis capitulis sive titulis nonnulla reperiuntur...

    f. 398

    Cum in libro immediate praecedenti habitum sit de praelatis ecclesiasticis...

    f. 308v

    Cum jam elapso multo tempore benignitati vestrae placuerit me ad perficiendum...

    f. 1

    Cupiens ego frater Astasanus, compilator hujus Summae, ad honorem Dei...

    f. 417

    Dicturi ergo in hoc primo libro de decem praeceptis moralibus de divina Lege...

    f. 1v

    Expeditis per Dei gratiam his quae pertinent ad sacramentum paenitentiae et unctionis extremae...

    f. 226v

    Expeditis per Dei gratiam, in hoc praecedenti his quae pertinent ad divinorum praeceptorum considerationem...

    f. 56v

    Expeditis per Dei gratiam pro modulo tenuitatis meae tribus partibus hujus summae...

    f. 155v

    Finita quarta parte hujus libri quae est de sacramentis in communi et de tribus primis...

    f. 181v

    Finitis auxiliante Deo secundum quod potuit exiguitas meae virtutis septem partibus hujus operis...

    f. 352

    Finitis per Dei gratiam duabus partibus hujus summae, scilicet prima de praeceptis et secunda de virtutibus et vitiis...

    f. 101

    Librum vestrum opus quippe laudabile quem nobis vestra sinceritas destinavit...

    f. 1

    [...] Nullus autem labor est illo labore melior...

    f. 1

    Postremo quia in praecedentibus saepe rubricae quae nominantur...

    f. 409v

    AMBOISE (Georges Ier d'), card. -- Armoiries
    AMBOISE (Georges Ier d'), card. -- Possesseur
    ASTESANUS ASTENSIS, O.F.M. -- Lettre à lui adressée
    ASTESANUS ASTENSIS, O.F.M. -- Summa de casibus conscientiae cum tabulis
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Décoration française (XVe s.)
    DÉCORATION -- Encadrement peint et or (XVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIVe et XVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales peintes et or (XVe s.)
    GAILLON (Eure). Bibliothèque du château -- Possesseur
    JOHANNES CAJETANI DE URSINIS, card. diac. Sancti Theodori -- Lettre de dédicace à lui adressée
    JOHANNES CAJETANI DE URSINIS, card. diac. Sancti Theodori -- Epistola
    RELIURE -- Reliures XVIIIe s. aux armes et chiffre royaux
    RELIURE -- Éléments annexes Tranches dorées

Data source