Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2938

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 2v Table du ms.

    F. 3-24v [De gratia et libero arbitrio] depuis c. 2. : « ... [re] liquis duobus vel [miserie]... » ; au f. 24v : « Explicit liber domni Bernardi abbatis Clarevallis de libero arbitrio » (P. L., CLXXXII, 1003-1030).

    F. 25-52v « De precepto et dispensatione », avec épître dédic. (25) (ibid., 859-894) ;

    F. 52v « Soliloquium ipsius de consideratione quadripartita proprie conditionis. Quando exoccupari queo... — ... Non enim judicabit Dominus bis in id ipsum », cf. ms. Latin 14517, f. 167.

    F. 53-120v « Sermones sancti Bernardi abreviati. Quatuor gradibus distinguitur... » (Gsell et Janauschek, 995-998, De diversis n° 103) (53-53v) ; — « Non hic stamus tota die... » (ibid., 756-759, n° 4) (53v-54v) ; — « Hoc mare magnum... » (ibid., 868-872, n° 35) (55-56) ; — « Qui gloriatur... Noverat Apostolus... » (ibid., 765-768, n° 7) (56v-57v) ; — « Mel invenisti... Potest non incongrue... » (ibid., 958, n° 83) (57v) ; — « Solet apostolus Paulus... » (ibid., 808-812, n° 19) (57v-59) ; — « Ammonet nos beatus Benedictus... » (ibid., 853-855, n° 31) (59-59v) ; — « Propensius studium et cura vigilantior... » (ibid., 794-799, n° 16) (59v-61v) ; — « Magister gentium Paulus... » (ibid., 823-827, n° 23) (61v-63) ; — « Tenetis credo quemadmodum... » (ibid., 827-829, n° 24) (63-63v) ; — « Usque hodie in civibus Babilonis... » (P. L., CLXXXIII, 748-749, sent. 4) (63v-64) ; — « Tres sunt quibus reconciliari debemus... » (ibid., 752, sent. 17) (64) ; — « Invisibilia Dei... Et est velut communis... » (Gsell et Janauschek, 774-776. De diversis n° 9) (64-64v) ; — « Magna, dico vobis... » (ibid., 777-779, n° 10) (64v-65v) ; — « Magna est super nos... (ibid., 838-844, n° 27) (65v-68) ; — « Prima gratia est timor Domini... » [De septem donis Spiritus Sancti] (P. L., CLXXXIV, 1113-1118) (68-69) ; — « Eodem ordine quo precessit... » (Gsell et Janauschek, 940-942, De diversis n° 66) (69-70) ; — « Dignum est, fratres karissimi, ... » (ibid., 20-24, In adventu Domini n° 4) (70-71v) ; — « Diximus supra his... » (ibid., 24-26 In adventu Domini n° 5) jusqu'à : « ... sic portemus et imaginem celestis... » (71v) ; — « De nativitate Domini nostri Jesu Christi (titre ajouté au XVe s.) O Juda et Jerusalem... Veros alloquimur... » (ibid., 79-84, In Vigilia Nativitatis Domini n° 2) (72-73v) ; — « Sanctificamini hodie... Celebraturi dominice nativitatis... » (ibid. 100-105, In vigilia Nativitatis Domini n° 5, texte abrégé) (73v-74) ; — « Postquam consummati sunt dies ... Dicendum est quid in hac circumcisione... » ; cf. ms. Latin 14517, f. 188 (74v-75v) ; — « Postquam consummati sunt... Ab inicio Deus modum... » (ibid., 141-143, In circumcisione Domini n° 2) (75v-76v) ; — « Et vocabitur nomen... Admirabilis est in Nativitate... » (ibid., 923-924, De diversis n° 53) (77) ; — « Ave Maria, gratia... Bene plena, quia Deo... » (ibid., 915-916, n° 47) (77-77v) ; — « Mors anime oblivio... » : « Arma virtutis quibus nequitie... » (77v) ; — « Quid est quod dicimus... » (ibid., 920, De diversis n° 51) (77v) ; — « Sermo in ascensione Domini. Hodie sedenti in throno... » (ibid., 385-395, In ascensione Domini n° 5) (78-81v) ; — « In Pentecosten. Celebramus, o dilectissimi, Spiritus Sancti... » (ibid., 395-399, In festo Pentecostes n° 1) (81v-83) ; — « In nativitate S. Johannis Baptiste. Sit procul ab his conventibus... » (ibid., 532-540, In nativitate S. Johannis Baptistae) (83-86) ; — « In natale apostolorum Petri et Pauli. Sancti isti quorum solempnis... » (ibid., 546-551, In festo ss. Apost. Petri et Pauli, n° 2) (86-88) ; — « Merito, fratres, apostolis... » (ibid., 552-555, n° 3) (88-89) ; — « Sicut hac nocte vidistis, dilectissimi, Humbertus... » (ibid., 686-692, In obitu domini Humberti monachi Claraevallensis) (89-91v) ; — « Sicut portavimus... Duo homines sunt... » (ibid., 943-944, De diversis n° 69) (91v) ; — « Tria sunt que nos restringunt... » (91v) ; — « Ligna sunt omnes justi... » (92) ; — « Misereor super turbam... Evangelium, fratres, ob hoc... » (ibid., 414-416, Dominica VI post Pentecoten n° 1) (92-93) ; — « Misericordias Domini... Ut quid enim... » (ibid., 417-419, n° 2) (93-94) ; — « Scitis, quid fecerim septem... » (ibid., 420-424, n° 3) (94-95v) ; — « Quod diversis nominibus... » (ibid., 768-774, De diversis n° 8) (95v-97v) ; — « Predicante aliquando Salvatore... » (ibid., 759-762, n° 5 avec variantes) (97v-99) ; — « Pauperes quidem videmur... » (ibid., 881-883, n° 38) (99-99v) ; — « Labor iste, fratres... » (ibid., 883-885, n° 39) (99v-100). — « De eo quod nuperrime... » (ibid., 873-875, n° 36) (100v-101) ; — « Audivimus ex libro Regum... (ibid., 410-413, Dominica IV post Pentecosten) (101-102v) ; — « Rogo vos, dilectissimi... » (ibid., 193-195, In quadragesima n° 3) (102v-103v) ; — « Quia jejunii quadragesimalis... » (ibid., 196-198, n° 4) (103v-104v) ; — « Caritas qua pro vobis... » (ibid., 198-203, n° 5) (104v-106) ; — « Quatuor mihi videntur orandi... » (ibid., 830-835, De diversis n° 25) (106-108) ; — « Sicut eger ad medicum... » (ibid., 1002-1003, n° 107) (108-108v) ; — « Spiritus Domini replevit... Per orbem terrarum intelligitur... » (Hauréau, Notices, III, 331-333) (109-109v) ; — « Quatuor sunt qui impediunt... » (Gsell et Janauschek, 998-999, De diversis n° 104) (109v-110) ; — « Sermo de Trinitate (titre ajouté au XVe). Beata illa et sempiterna Trinitas... » (ibid., 911-914, n° 45) (110-111) ; — « Que est ista que ascendit... Vobis loqui erubesco... » ; cf. Hauréau, op. cit., 333 (111-112) ; — « Emissiones tue paradisus. Vox illius celestis... » (Gsell et Janauschek, 972-976, De diversis n° 91) (112-114) ; — « Tres sunt status anime... » (ibid., 1000-1001, n° 106) (114) ; — « Dentes tui sicut... Spiritus Sanctus de cujus... » (ibid., 978-980, n° 93) (114-115) ; — « Egredimini filie Syon... Non dicit Ecclesiasten... » (ibid., 918-920, n° 50) (115-115v) ; — « Quomodo sapientia vincit maliciam. Sapientia vincit maliciam dum Sathanam... » (ibid. 787-790, n° 14) (115v-117) ; — « Hoc sentite in vobis... Omne quod processit... » (Hauréau, op. cit., 335-338, d'après ce ms.) (117-118) ; — « Minuendi sanguinis duplex est causa... » (Gsell et Janauschek, 1004. De diversis n° 108) (118-118v) ; — « Quis ascendet in montem... Ascendit quidem semel Christus... » (ibid., 935-936, n° 61) (118v) ; — « Beatus David in psalmo... ». (ibid., 763-765, n° 6) (118v-119v) ; — « Factus est in pace... Est pax ficta... » (ibid., 991, n° 98) (119v-120) ; — « Paratum cor meum.. » Via regia, fratres... » (ibid., 954-955, n° 79) (120) ; — « Simile est regnum... Triplicem nobis commendat... » (ibid., 939-940, n° 65) (120-120v) ; — « Quatuor sunt genera hominum... » (ibid., 992, n° 99) (120v) ; — « Tria sunt que nobis in sanctis... » (120v).

    F. 3-24v. (S. Bernardi opera, éd. J. Leclercq, H. M. Rochais, III, Rome, 1963, 168-203) ; cf. ibid., 160.

    F. 25-52v. (éd. cit., 253-294) ; cf. ibid., 246.

    F. 53-120v. (éd. cit., IV-VI2, 1970-1972, passim) ; cf. ibid., IV, 148 ; VI1, 64, ms. Mt ; f. 93-94, De Misericordiis sermo, recensio prima (ms. Mt de l'éd. cit., VI1, 40-43) ; cf. ibid., 5.

Participant

Provenance

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Provient de l'Abbaye de Mortemer, au diocèse de Rouen dont l'ex-libris du XIIe s. se trouve au f. 1v ; cf. Deville, dans Revue cathol. de Normandie, XXIV (1915), 19 : Delisle, Cab. des mss., I, 526.

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Arma virtutis quibus nequitiae expugnantur...

    f. 77v

    Incipit du lemme biblique

    Ave Maria, gratia plena... (cf. Lc. I, 28).

    Incipit

    Bene plena, quia Deo et angelis et hominibus grata...

    f. 77

    Celebramus, o dilectissimi, Spiritus sancti sollemnitatem...

    f. 81v

    Diximus supra his qui deargentaverint pennas suas...

    f. 71v

    Incipit du lemme biblique

    Emissiones tuae paradisus... (Cant. IV, 13).

    Incipit

    Vox illius caelestis...

    f. 112

    Incipit du lemme biblique

    Factus est in pace... (Ps. LXXV, 3).

    Incipit

    Est pax ficta...

    f. 119v

    Haec tria verba fidem non dent tibi...

    f. 1v

    Incipit du lemme biblique

    Hoc enim sentite in vobis... (Phil. II, 5).

    Incipit

    Omne quod processit de ore Jesu...

    f. 117

    Ligna sunt omnes justi qui plantati...

    f. 92

    Magna dico vobis, carissimi, et nimis excusabilis est...

    f. 64v

    Incipit du lemme biblique

    Misericordias Domini in aeternum cantabo... (Ps. LXXXVIII, 2).

    Incipit

    Ut quid enim mihi insipiens nescio...

    f. 93

    Mors animae oblivio ; de qua morte...

    f. 77v

    Incipit du lemme biblique

    Postquam consummati sunt dies octo... (Lc. II, 21).

    Incipit

    Dicendum est quid in hac circumcisione...

    f. 74v

    Praedicante aliquando Salvatore et sub mysterio edendi corporis...

    f. 97v

    Propensius studium et cura vigilantior nostris essent cogitationibus adhibenda...

    f. 59v

    Incipit du lemme biblique

    Quae est ista quae ascendit sicut sol... (cf. Cant. VI, 9)

    Incipit

    Vobis loqui erubesco...

    f. 111

    Quando exoccupari queo quandoque quasi quoddam soliloquium facio...

    f. 52v

    Quattuor sunt quae impediunt confessionem : pudor, timor, spes...

    f. 109v

    Incipit du lemme biblique

    Quis ascendet in montem Domini ?... (Ps. XXIII, 3).

    Incipit

    Ascendit quidem semel Christus corporaliter...

    f. 118v

    Incipit du lemme biblique

    Sapientia vincit malitiam, [adtingit ergo a fine]... (cf. Sap. VIII, 1).

    Incipit

    Dum Sathanam conterit...

    f. 115v

    Sicut hac nocte vidistis, dilectissimi, Humbertus famulus Domini mortuus est...

    f. 89

    Incipit du lemme biblique

    Spiritus Domini replevit orbem... (Sap. I, 7).

    Incipit

    Per orbem terrarum intellegitur...

    f. 109

    Tres sunt quibus reconciliari debemus, homines, angeli, Deus...

    f. 64

    Tria sunt quae nobis in sanctis apponuntur ad edendum : exterior corporis habitudo...

    f. 120v

    Tria sunt quae nos restringunt et cohibent et quasi cinctoria...

    f. 91v

    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sentences et extraits
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- De Gratia et libero arbitrio
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- De Praecepto et dispensatione
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de diversis
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de sanctis
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Sermones de tempore
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Soliloquium de consideratione quadripartita propriae conditionis
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIIe s.)
    MORTEMER (abbaye de), dioc. de Rouen -- Possesseur
    Proverbes
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Charles X
    SOLILOQUIUM DE CONSIDERATIONE QUADRIPARTITA PROPRIAE CONDITIONIS

Data source