Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.1845

Digitisations

Codicological aspects

  • Parch., XIVe s. (1ère moitié), sauf f. 56-62 refaits à la fin du XIVe s., 124 ff. (+ f. 21bis), 2 col., 360 x 259 mm. Gloses et variantes marginales du XIVe-XVe s. Quelques espaces blancs ont été ménagés pour les enluminures non exécutées, quelques indications d'une très fine écriture, parfois peu lisible, pour l’enlumineur, f. 1v°: «ponatur hic [...] in sede et alius [...] et occidantur duo [...] et una femina fiat ornata», f. 2: «ponatur rex in sede...» (cf. I, 3, 10 et 11); f. 63v°: «hic uult esse ciuitatem totam destructam excetto [sic] quod debet remanere unam pulcram roccam offessa (?) et pannones (?) sint in circuitu et ad istam roccam ascendant...». Le manuscrit est taché et endommagé par l'humidité, notamment aux f. 1, 16, 32-40 et aux derniers feuillets, surtout le f. 119, qui sont jaunis et parfois troués.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //pulso fratre

    f. 1-124v°: Livivs, Ab Vrbe condita (Decas I).

    titre: «Titi Liuii ab urbe condita incipit liber primus».

    f. 42v°, à la fin du liv. III: «Titi Liuii Nicomachus Dexter hunc emendaui».

    f. 55, à la fin du liv. IV: «Titi Liuii Nicomachus Dexter hunc emendaui ab urbe conditor [sic]. Victorianus hunc emendabam dompnis Simachis».

    f. 56 (partie refaite) (en marge: «perpetua»): «//concordia sit non spondere auxit [sic] maximum...» (V, 3, 10).

    f. 62v°: «... est factum donaque publice data// » (V, 28, 5).

    f. 68v°, à la fin du liv. V: «Titi Liuii Nicomachus Dexterum [sic] emendari [sic] ad exemplum parentis mei Clementiani. ab urbe condita. Victorianus emendabam domnis Simachis».

    f. 79, au début du liv. VII: «hoc anno prim. consul plebeius

    hoc anno primum pretor urbanus

    hoc anno primum edilis curulis» (cf. supra Vat. lat. 1840 f. 61).

    f. 89v° à la fin du liv. VII: «Titi Liuii Nicomachus Fauianus hunc III perfici Vrbes [sic] emendaui Y (?) ab urbe condita. Victorianus hunc emendabam domnis Sy‹mmachis› ».

    à la fin du texte: «Explicit liber decimus Titi Liuii ab urbe condita feliciter habitauit et abiit».

Former owner

Formerly part of

Origin

  • Origine: italienne, du Nord ?, écriture gothique étroite et allongée, f. 56-62v°: écriture gothique arrondie; A la fin, f. 124v°, une souscription en 3 vers d'une écriture cursive de chancellerie indique que le copiste était de Sezze (campagne romaine) et travaillait pour un commanditaire nommé Giordano:

    «Flaminis hac parte Iordanis unda manauit

    Qua creuit similis nomine qui scribere fecit

    Scriptor ille fuit q‹uem› Setia terra tenet» (éd. G. Billanovich, op. cit. infra, p. 225).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: le manuscrit pourrait avoir été écrit pour Giordano Colonna, fils de Stefano, qui fuit chanoine de Langres, chantre à Tours, et succéda à son frère Agapito à l'évêché de Luni (1344-1351) (cf. G. Billanovich, op. cit. infra); le manuscrit a été acquis par la Bibliothèque Vaticane entre 1550 et 1590.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI et de Paola SCARCIA PIACENTINI (1991), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 1re partie. Fonds Vatican latin, 224-2900, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 421-422 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1991_cat_21_31)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

  • G. Billanovich, La tradizione del testo di Livio e le origini dell'umanesimo, 1, (Studi sul Petrarca, 9), Padoue, 1981, p. 225-226.

Life cycle of this document

Data source