Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 7292

Digitisations

Some IIIF Manifests are enriched and may contain an index, full-text search or annotations. These are indicated below by an asterisk on the IIIF logo. What is a IIIF Manifest? open_in_new

IIIF collection

IIIF Manifests in this collection

Digitization type not specified

Full digitisation

Codicological aspects

  • Papier, 357 f., plusieurs mains (voir aussi BnF, lat. 7287). Astrologie et astronomie surtout : Jean de Lignères, canons des tables alphonsines (1ra-25r), incluant Henricus Selder, table d’étoiles pour 1340 (13r-13v) ; tables astronomiques et canons (25v-26v) ; texte sur les éclipses (28r-28v) ; table d’étoiles fixes des tables alphonsines (30r-41v) ; Thomas d’Aquin, De occultis operationibus naturae (44r-45v) ; Geber, Liber super Almagesti (Prologue, 49r-51r) ; comm. sur Euclide, Elementa (188r-245v) ; Euclide, Elementa, VII-X. 24 (247r-267v) ; Robert Grosseteste, De sphera (276bisva-281ra) ; Sacrobosco, De sphera (281ra-287vb) ; Ps.-Jean de Séville, Practica astrolabii (292va-296vb) ; Ps.-Messahallah, De compositione astrolabii (296vb-300va) ; Jean de Lignères, Algorismus de minutiis (300va-304vb) ; Ptolémée, Almageste (334r-345v, extraits) ; lettre de Pierre d’Ailly à Jean Gerson, 1419 (357r-357v). Blancs : 29r, 42v, 48v, 51v-52v, 68v-73v, 182r-187r, 246r-246v, 305r-305v, 329v

    (Source : Persée - DER-IRHT, LXXXIV)

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • 1.° Problemata astronomica . — 2.° Nomina stellarum fixarum , Tornaci verificatarum per Henricum Selder anno 1340. — 3.° Stellatio formarum tam septentrionalium, quàm meridionalium . — 4.° Determinatio B. Thomae de impressione coelestium corporum ; ad quemdam Militem. — 5.° Scholium de cometis secundùm Magistrum Petrum de Monte Altino . — 6.° Scholium de geometricis theorematibus necessariis ad motus coeli cognoscendos . — 7.° Tractatus de directione et projectione radiorum et aspectuum : per Matthaeum de Gravumbertis , Archidiaconum Parmensem. — 8.° Liber completus de judiciis stellarum , quem composuit Aly, filius Abenragel . — 9.° Euclidis elementorum libri decem priores : nonnulla desiderantur. — 10.° Libellus de varietatibus naturae humanae , ex cursu planetarum et signorum effectibus cognoscendis. — 11.° Libellus de praeservatione ab epidemia ; compilatus per Magistrum Maynum de Maynariis , Mediolanensem Physicum. — 12.° Joannis de Sacroboscotractatus de sphaera . — 13.° Astrologia Magistri Arnaldi de Villanova . — 14.° AstrolabiumJoannis Hispalensis . — 15.° Practica astrolabii : authore anonymo. — 16.° Algorismus de minutiis . — 17.° Liber anaglypharum astronomiae : authore Nicolao de Dacia , Hungaro, ordinis Praedicatorum. — 18.° Fragmentum commentarii in almagestum Ptolemaei . — 19.° Trilogium astrologiae theologizatae , cum commentariolo, epilogo et doctrinis ; à Joanne de Gersono , Cancellario Parisiensi, Lugduni compilatum. — 20.° Ejudem libellus contra superstitiosam dierum observationem , Lugduni compilatus. — 21.° Petri de Alliaco , Episcopi Cameracensis, epistola ad Joannem Gerson, de eodem argumento . Saeculo decimo quinto videtur exaratus.

Data Source: Persée - DER-IRHT, LXXXIV

  • 29v (ajouté par l’anonyme lyonnais) Notes sur la nature des planètes et des étoiles fixes

    43r-43v «Nota rem occultam et secretam de proprietatibus stellarum fixarum et respiciendum est ad eas in errectione figurarum, et sunt rimodi. Fortissimus occultus iuvans — stellis fixis in eodem minuto nature sue contrarius » (avec notes sur les planètes de la même main, marge inférieure du f. 43v et continuées au f. 42r) [TK, 568]

    45v Thomas d’Aquin, De iudiciis astrorum [Boudet 1997-1999, II, 97 n. 43]

    46r-48r Petrus de Monte Alcino, Questio de significationibus cometarum [TK, 1634 ; Boudet 1997-1999, I, 480 n. 37, 531 n. 4 et II, 152]

    53r-68r Matheus de Guarimbertis, De directione et proiectione radiorum et aspectuum [HMES, III, 768 ; TK, 1031 et 1032 ; Boudet 1997-1999, I, 474 n. 26 et II, 151]

    74r-74v (ajouté par l’anonyme lyonnais) Notes sur les interrogations, les nativités, les noms d’anges, etc.

    75r-179v Haly Abenragel, De iudiciis astrorum (Livres I-III) [Boudet 1997-1999, I, 403 n. 41a]

    187v (ajouté par l’anonyme lyonnais) Deux horoscopes de révolution pour 1472

    268ra-272vb Liber Albandini [TK, 339]

    273ra-276rb Maynus de Mayneriis, De preservatione ab epidemia [TK, 1506 ; Boudet 1992, 264 et n. 37 ; Boudet 1997-1999, I, 502 n. 76 et II, 151]

    276va-276bisva «Intitulatur eo quod destructionem factam a maiori — omnem dolorem tollit ut cruorem deterit (?) probatum est » (texte sur les plantes planétaires, raturé)

    287va-289bisra Astronomia Ypocratis (trad. Guillaume de Moerbeke) [TK, 1379 ; Kibre, 103 ; Boudet 1997-1999, I, 172 n. 44a ; Giralt 2006, 16]

    289bisva-290ra Alkindi, De radiis (fragment) [Giralt 2006, 16]

    290va-292va Arnaud de Villeneuve, Introductorium ad iudicia astrologie quantum pertinet ad medicinam [Boudet 1997-1999, I, 466 n. 11a, 521 n. 107 et II, 147 ; Giralt 2006, 16]

    300va «Nota quod almicantarath sunt circuli ymaginati — inter puncta veri orientis et occidentis sublata medietate » (pour retrouver un objet perdu au moyen de l’astrolabe)

    306r-328v Nicolas de Dacie, Liber anaglipharum astronomie (Livre I) [HMES, IV, 680 ; Boudet 1997-1999, I, 312 n. 140, 314 n. 146, 465 n. 9 et 571 n. 65]

    346r-353v Jean Gerson, Tricelogium astrologie theologizate [Glorieux, X, xii ; Boudet 1997-1999, I, 548 n. 33a et II, 97 n. 43, 146 et 149]

    354r-356r Jean Gerson, Contra superstitiosam dierum observantiam [TK, 277 ; Glorieux, X, xiii ; Boudet 1997-1999, I, 547 n. 29d et 548 n. 33a]

    356r-357r Jean Gerson, Contra superstitionem sculpture Leonis [TK, 276 ; Glorieux, X, xiii ; Boudet 1997-1999, I, 548 n. 33a, 549 n. 33b et II, 149].

Texts in this manuscript

Data Source: Manuscripta medica

Matthaeus de Guarimbertis (13..-14..) : De directionibus et de aspectibus et de radiis [latin].

  • Related work : De directionibus et de aspectibus et de radiis
  • Folios : 53r-68r
  • Auteur du texte : Matthaeus de Guarimbertis (13..-14..)
  • Incipit : Per radios et aspectus planetarum et stellarum...
  • Explicit : ... supérius in quarto capitulo. Deo gratias. Explicit tractatus de directione et proiectione radiorum et aspectum per magistrum de Guarimbertis de Parma archidiaconum partonensem zartium et médicine docorem compositus.

Maynus de Maynis (129.-1368?) : De preservatione ab epidemia [latin].

  • Related work : De preservatione ab epidemia
  • Folios : 273ra-276rb
  • Auteur du texte : Maynus de Maynis (129.-1368?)
  • Incipit : Incipit libellus de preservacione ab epydemia per magistrum Maynum de Maynarium de Mediolano. Simile est opus stellarum in hoc mundo...
  • Explicit : ... et ideo nominatur gloria inestimabilis etc.

Participants

Other participants

Former owners

Formerly part of

Origin

  • sud de la France (J. Lequeur a copié les f. 1-26, 30-48, 53-68, 75-179v et 346-357, et Iacobus Boullenc ou Boulleuc a copié les f. 268-304 à Avignon, cf. f. 304v)

    (Source : Persée - DER-IRHT, LXXXIV)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, LXXXIV

  • anonyme lyonnais dans les années 1470 (qui a annoté le volume en divers endroits et ajouté certains textes, notamment aux f. 29v, 74r-74v et 187v) ; Simon de Phares ; François Ier

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • BOUDET, Jean-Patrice (1994), Lire dans le ciel : la bibliothèque de Simon de Phares, astrologue du XVe siècle, Bruxelles, Centre d'étude des manuscrits (Les Publications de Scriptorium, 10), ici p. 36-52 et planches 7 et 8 (https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t54181115b)
  • BOUDET, Jean-Patrice (1995), "Prévision de l'avenir et connaissance du passé : les relations entre astrologie et histoire à la fin du Moyen Âge", dans ORNATO, Monique (éd.), PONS, Nicole (éd.), Pratiques de la culture écrite en France au XVe siècle. Actes du colloque international du CNRS. Paris, 16-18 mai 1992, Louvain-La-Neuve, Fédération internationale des instituts d'études médiévales (Textes et études du Moyen Age, 2), p. 299-312, ici p. 309 (https://doi.org/10.1484/M.TEMA-EB.4.00443)
  • BUSARD, Hubertus Lambertus Ludovicus (éd.) (1983), The First Latin translation of Euclid's Elements : commonly ascribed to Adelard of Bath, Toronto, Pontifical Institute of Mediaeval Studies (Studies and text, 64), ici p. 8 (ff. 188-267v)
  • DEUFFIC, Jean-Luc (éd.) (2009), Notes de bibliologie. Livres d’heures et manuscrits du Moyen Âge identifiés (XIVe-XVIe s.), Pecia, 7, ici p. 290
  • FOLKERTS, Menso (2006), "Euclid in Medieval Europe", dans FOLKERTS, Menso, The development of mathematics in medieval Europe : the Arabs, Euclid, Regiomontanus, Aldershot, Ashgate (Variorum Collected Studies Series, 811), III p. 1-64, ici p. 44, 47, 56 (https://www.taylorfrancis.com/chapters/mono/10.4324/9781003554172-3)
  • JUSTE, David (2015), Catalogus Codicum Astrologorum Latinorum. II. Les manuscrits astrologiques latins conservés à la Bibliothèque nationale de France à Paris, Paris, CNRS Éditions (Documents, études et répertoires de l'Institut de Recherche et d'Histoire des Textes, 84), ici p. 83-84 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2015_cat_84_1)
  • LAFFITTE, Marie-Pierre (1998), "Premières reliures françaises réalisées pour François Ier sur des manuscrits", dans SORGELOOS, Claude (éd.), Mélanges d'histoire de la reliure offerts à Georges Colin, Bruxelles, Librairie Fl. Tulkens, p. 63-71, ici p. 64 (reliure au nom du médecin lyonnais Simon de Phares)
  • PANTI, Cecilia (2001), Moti, virtù e motori celesti nella cosmologia di Roberto Grossatesta : studio ed edizioni dei trattati de «De sphera», «De cometis», «De motu supercelestium», Firenze, SISMEL, ici p. 213-215, 222, 239-240

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • CCMB IV, p. 336
    • Thorndike 1957, p. 121-125
    • Mss datés, II , p. 514
    • Dondaine/Shooner, III, p. 235
    • Busard/ Folkerts, I, p. 71-72
    • Boudet 1994, p. 36-52 (avec reprod. des f. 309r et 355r, planches VII-VIII).

Life cycle of this document

Data sources