Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.3238

Digitisations

Codicological aspects

  • Parch. XVe s. (début), 205 ff. (f. 44v° et 204v°-205v° blancs), 285 x 195 mm. Au f. 1 initiale d’or à «bianchi girari » ornée en marge d’un papillon, en bas angelot aux ailes vertes et mauves dessiné à la plume tenant un écu, laissé en blanc, entouré de rinceaux circulaires à fleurs et petites pastilles d’or (même décoration autour du blason dans les mss Barb. lat. 55 et 97, Ottob. lat. 2039, Vat. lat. 1711 et 1863); autres initiales d’or à «bianchi girari ». Quelques gloses marginales de la grosse écriture de Pomponio Leto aux premiers feuillets, et quelques gloses éparses de deux écritures du XVe s. Aux f. 1 et 45 titres en partie rubriqués, en partie corrigés à l’encre d’une écriture cursive.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //sapientie laude

    f. 1-204: Cicero, Opera.

    f. 1-44: Brutus.

    titre: «M. Tullii Ciceronis » puis corrigé sur grattage: «de claris oratoribus qui dicitur Brutus ».

    (glose de P. Leto) en marge (texte: «augurum »): «Qui cooptabatur in Sacerdocium ab aliquo illum habebat loco patris et uenerabatur ».

    f. 2, en bas (note de P. Leto): Cornelivs Nepos, Liber de latinis historicis: Atticus (extrait)

    titre: «In uita Pomponii Attici ».

    inc.: «Moris etiam maiorum summus imitator fuit antiquitatisque amator... ».

    expl.: «... ut ex eo clarorum uirorum propagines possimus cognoscere» (add. d'une autre encre: «hunc librum ad Ciceronem misit ») (5 lignes -18, 1-2).

    f. 45-76v°: Orator (famille des integri).

    titre: «M. Tullii Ciceronis » puis corrigé sur grattage: «ad Marcum Brutum orator ».

    f. 77-188: De oratore (famille des integri).

    titre: «M. Tullii Ciceronis de oratore liber primus incipit ».

    f. 188-204: Orator (famille des mutili).

    pas de titre, suit sans séparation le texte précédent, ligne 9, inc. précédé d'une interpolation: «Tertium quod restat huius partitionis ingenium est Quinte frater multo sublimius multoque robustius quam hoc... » (26, 91).

Former owners

Formerly part of

Origin

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Pomponio Leto († 1498) qui a annoté le manuscrit (cf. G. Muzzioli, op. cit. infra); Fulvio Orsini († 1600).

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 141 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • P. de Nolhac, La bibliothèque..., Paris, 1887, p. 207 et 366 n° 109
    • A. Barriera, Il De oratore nel Codice Todino n. 21 e nei Vaticani 1720, 3238 (Athenaeum, 10, 1922, p. 89-111 notamment p. 89 et 109)
    • G. Muzzioli, Due nuovi codici autografi di Pomponio Leto (Contributo allo studio della scrittura umanistica) (Ital. med. e uman., 2, 1959, p. 338 n. 5 et 6, simples mentions)
    • Réf.: BMBV (1994) 10951, (2005) p. 644.

Life cycle of this document

Data source