Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.2930

Digitisations

Codicological aspects

  • Papier (filigranes f. 1-20: filigrane invisible; f. 21-30 et 81-112: Briquet 7313, Palerme-Rome, 1485-1494; f. 31-62: Briquet 13882, Rome, 1490-1498; f. 63-80: Briquet 13874, Rome, 1487-1490; f. 155-173: Briquet 772, Rome, 1490), XVe s. (fin) et XVIe s. (début), 173 ff. (f. 62v°, 111v°-112v°, 154v°, 155v°, 170v°-172 et 173v° blancs), f. 1-20: 210 x 145 mm et f. 21-173: 217 x 145 mm.

    Recueil de trois (?) parties: 1) f. 1-112, quelques gloses et sommaires marginaux et interlinéaires contemporains, parfois en rouge, surtout aux f. 63-111, quelques gloses en grec ou en italien (f. 78); 2) f. 113-154: incunable, Rome, Eucharius Silber,1490 [IGI 2981]; 3) f. 155-173.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //contumeliosi facti

    1 - ~ f. 1-15v°: Palaephatvs, Fragmenta: de historiis incredibilibus.

    ~ f. 16-21: Constantinvs Lascaris, «De quibusdam antiquis Graecis Siculis collectis a Suida Vocabulario greco... » (transl. lat.).

    f. 21v°: Cornelivs Severvs, Carmen de morte Ciceronis

    titre: «COR. SEVERVS DE MORTE CICERONIS »

    inc.: «Oraque magnanimum spirantia pene uirorum... ».

    expl.: «... Membra tamen Stygias tulit inuiolata sub umbras » (25 v. - éd. dans les Suasoriae de Seneca rhetor, VI, 26: A. Kiessling, Annaei Senecae Oratorum et Rhetorum Sententiae diuisiones colores, Leipzig, Teubner, 1935, p. 47-48; W. Morel, Fragmenta poetarum latinorum..., Leipzig, Teubner, 1927, p. 118-119).

    f. 22: Albinovanvs Pedo, Carmen de Germanico nauigante per oceanum

    titre: «CARMINA PEDONIS DE GERMANICO NAVIGANTE PE [sic] OCEANVM »

    inc.: «IAM pridem post terga diem solemque relictum... ».

    expl.: «... Et sacras uiolamus aquas diuumque quietas / Turbamus sedes / Finis » (23 v. - éd. W. Morel, op. cit. supra, p. 115-116; éd. dans les Suasoriae de Seneca Rhetor, I, 15: A. Kiessling, op. cit. supra, p. 10; éd. crit. avec corrections: H. W. Benario, The text of Albinouanus Pedo (Latomus, 32, 1973, p. 166-167); éd. (avec commentaire): H. Dahlmann, Cornelius Severus, Wiesbaden, 1975 (Akad. d. Wiss. und der Lit. Mainz, Abhandl. der Geistes-und sozialwiss. Klasse, 1975, 6), p. 137.

    ~ f. 22v°-30v°: Dion Cassivs, Oratio M. Antonii in Caesaris funere (transl. lat. Baptistae Guarini).

    ~ f. 31-32v°: Isaac Tzetzes, «Genera Poetarum ex Ceci in Lycophronem ».

    ~ f. 32v°-61: Isaac Tzetzes, Scholia in Lycophronis Alexandram.

    f. 61v°: Gellivs, Noctes Atticae (extraits: XII, 2, 3).

    1) titre: «In Aulo Gellio in libro XI [sic] cap. II».

    texte: «Q. Ennius libro Annalium VIIII: Additur orator Cornelius suauiloquenti. Ore Cethegus» (= Ennivs, Annales, IX, 303 - éd. J. Vahlen, Teubner, 1903, p. 53 - en réalité, cette citation manque dans Gellius).

    - «Veturio collega Philoni. Is dictus ollis auris popularibus olim... Suadȩque medulla» (Ennivs, Annales, IX, 306-308, éd. J. Vahlen, op. cit., p. 54; éd. de tout l’extrait: E. M. Stevart, The Annals of Quintus Ennius, Cambridge, 1925, p. 42, IX, fr. 1. Ces deux extraits d’Ennius sont cités aussi par Cicero, Brutus, 15, 58).

    2) (glose?) texte: «Πειδω dea est leporis ac suauitatis. Suda [sic] dicitur ab Ennio a Cicerone in III de oratore intemptatus lepor » (non identifié).

    3) texte: «in libro XVI [sic] cap. XIIII. Nimium altercando ueritas amittitur [sic]» (XVII, 14, 4 = Pvblilivs Syrvs, Sententiae 416).

    f. 62: Anthol. lat. 629.

    f. 63-65v°: Marivs Victorinvs, Ars grammatica (extrait remanié: I, 4 - ms. p de Mariotti)

    titre: «VICTORINI OPVSCVLVM ».

    inc.: «Nunc res admonuit ut non absurdum uideretur de Orthographia paucis scribere... ».

    expl.: «... tam in foro quam in naui et torculari qui dicitur ληνος» [sic]» éd. H. Keil, Gramm. lat., 6, Teubner, 1874, p. 7-26; I. Mariotti, op. cit. infra, p. 70-90 - pour d’autres manuscrits de cet extrait, cf. Vat. lat. 1493, f. 66v°-70 (Manuscrits classiques latins..., III, 1, Paris, 1991, p. 80).

    ~ f. 65v°-68: Cassiodorvs, Variae (extraits: III, 30 et 51).

    f. 68-111: Ps. Probvs, Commentarius in Vergilii Bucolica et Georgica (ms. V des éditions)

    titre: «M. VAL. PROBI ».

    inc.: «(Vita) P. VERGILIVS Maro natus eidibus [sic] Octobris Crasso et Pompeio consulibus... » (éd. G. Brugnoli et F. Stok, op. cit. infra, 1997, p. 195-200)

    f. 83v°: «GEORGICA PREDIVISIONE quam Grȩci pro Dieresim uocant... ».

    expl.: «... tauri mugitus et ripȩ flexuosȩ ut cornua sint » (éd. H. Hagen, dans G. Thilo et H. Hagen, op. cit. infra, 1902, p. 323-387; éd. de la vita seule: I. Brummer, op. cit. infra, 1933, p. 73-74 et éd. crit.: L. Lehnus, op. cit. infra, 1980, p. 189-190).

Participant

Origin

  • Origine: italienne, probablement Rome d’après les filigranes et l’écriture, probablement du cercle des disciples de Pomponio Leto, écritures humanistiques cursives penchées avec très rares g de forme onciale, les écritures des f. 31-62 sont plus grosses et moins régulières.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: acquis par la Bibliothèque Vaticane entre 1533 et 1550, le manuscrit est attesté pour la première fois dans l’inventaire de 1550.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 38 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • H. Hagen dans G. Thilo et H. Hagen, Seruii grammatici qui feruntur in Vergilii Bucolica et Georgica, III, 2, Appendix Seruiana, Teubner, 1902, p. 323, brève mention
    • V. Zabughin, Giulio Pomponio Leto, 2, Rome, 1912, p. 48-49, description
    • R. Sabbadini, Del commento di Valerio Probo a Virgilio. I. Codici (Historia, 7, 1933, p. 615, brève mention)
    • I. Brummer, Vitae Vergilianae, Leipzig, Teubner, 1933, p. XVII et 73, brèves mentions
    • F. M. Wheelock, The manuscript tradition of Probus (Harv. stud. class. philol. 46, 1935, p. 88-90 et 98)
    • G. Mercati, A proposito del commentario di Probo a Virgilio; article réimprimé dans Id., Opere minori, Vatican, 1937 (Studi e testi, 79) p. 431 et 433-435
    • I. Mariotti, Marii Victorini Ars Grammatica, Introduzione, testo critico e commento, Florence, 1967, p. 40-42, description détaillée avec bibliographie
    • L. Cassano, Il commento di Probo alle Georgiche di Virgilio nel codice posseduto dal Poliziano (Helikon, 9-10, 1969-1970, p. 526 et 528- 537)
    • L. Lehnus, Verso una nuova edizione del commento virgiliano attribuito a Probo. La «Vita Vergilii » (Stud. philol., 3, 1982, p. 186)
    • M. Dykmans, La vita pomponiana de Virgile (Hum. Lov., 36, 1987, p. 86 et 96, simples mentions)
    • G. Brugnoli et F. Stok, Vitae Vergilianae antiquae, Rome, 1997, p. XXXV
    • Réf.: BMBV (1986) 22677-22683, (1991) 12149-12150, (1994) 10731, (1998) p. 491 (2), (2005) p. 638.

Life cycle of this document

Data source