Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Chig.I.IV.124

Codicological aspects

  • Papier (filigranes var. Briquet 5221: Ancône, 1460; 11751: Venise, 1420; 5954: Palerme, 1416-1424; 12414: Udine, Florence, 1448-1458 et autres), XVe s., sauf les f. 5-8 et 52-57 refaits au XVIIe s., IV + 162 ff. (+ f. 133 bis; f. 1 v°, 2 v°-4 v°, 56-57 v° et 150 v° blancs), 212 x 142 mm. Les f. I-IV contiennent un acte notarié, daté 1271, du notaire Terrisius de Laureto de Viterbe.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • ~ f. 5-51 v°: Ps. Phalaris, Epistulae (transl. lat. Francisci Aretini ad Malatestam Nouellum).

    ~ f. 52-55 v°: Ps. Phalaris, Epistulae IV (transl. lat. Francisci Aretini ad Alphonsum regem Aragonum).

    f. 58-111 et 112 v°-114 v°: Plinivs minor, Epistulae (I-IV, 20 et V, 6).

    manuscrit de la famille des 100 lettres.

    pas de titre.

    les ep. 4, 11, 16 et 17 du liv. II, 9 et 10 du liv. III, 5, 9 et 21-30 du liv. IV manquent; l'ep. 6 du liv. V est insérée, f. 106 v°-111, après l'ep. 16 du liv. IV; les ep. 17-20 du liv. IV sont copiées aux f. 112 v°-114 v°.

    expl.: «... uim et amaritudinem dolor addidit. Vale. Vale. Vale. Finis» (IV, 20)

    ~ f. 111-111 v°: Ps. Plvtarchvs, Epistula ad Traianum imperatorem.

    f. 111 v°; Gellivs, Noctes Atticae (extrait).

    inc.: «Philippus Macedonum rex Aristoteli philosopho s. d. Filium mihi genitum scito...».

    expl.: «... et nobis et rerum istarum susceptione. Vale» (IX, 3, 5).

    ~ f. 111 v°-112: Ps. Solon, Epistula ad Cresum.

    inc.: «Solon Creso s. d. Amplector mirifice tuam in nos beniuolentiam...» (9 l.).

    ~ f. 112: Ps. Pericles, Epistula ad Thaletem.

    inc.: «Pericles Taleti s. d. Bene mereris cum tibi fatalis dies...» (19 l.)

    ~ f. 112-112 v°: Ps. Anaximenes, Epistulae 2 ad Pythagoram.

    1) inc.: «Anaximenes Picthagore s. d. Tales ab etatis flore ad senectutem...» (12 l.).

    2) inc.: «Anaximenes Picthagore s. d. Consulentibus nobis Egisti ut quietius...» (14 l.).

    f. 115-137: Ps. Cvrtivs Rvfvs, Epistulae (I-IV, 13).

    pas de titre.

    f. 128 v°-129: deux lettres inédites sont intercalées entre les ep. 6 et 7 du liv. III (cf. supra, les mss. Barb. lat. 64, f. 196 v°-194 et 75, f. 47-59 v°).

    f. 132 v°-134, à la place de l'ep. 1 du liv. IV, sont copiées onze lettres inédites (cf. supra, les mss. Barb. lat. 64, f. 200-202 v° et 75, f. 60-61 v°); les ep. 3-8 du liv. IV manquent.

    expl. incomplet: «... Tu autem nisi cito desistas laborabis et consudabis contra te et non parum. Vale» (IV, ep. 13 - éd. J. A. Fabricius, Bibliotheca latina, 2, Hamburg, 1721, p. 799-849).

    ~ f. 137-137 v°: Fabricivs, Epistula ad Marcum Attilium.

    inc.: «‹F›abricius s. d. p. Marco Actilio. Ex me mea semper fefellit opinio...».

    ~ f. 137 v°: Servilivs Nasica, Epistula ad Vmbonicum proconsulem (cf. supra, Barb. lat. 75, f. 45 v°).

    ~ f. 138: Vmbonicvs, Epistula ad Seruilium Nasicam (cf. supra, Barb. lat. 75, f. 45 v°).

    ~ f. 138-138 v°: Marivs Appivs, Epistula ad Latranum (cf. supra, Barb. lat. 75, f. 45 v°-46).

    ~ f. 138 v°: Latranvs, Epistula ad Marium Appium (cf. supra, Barb. lat. 75, f. 46).

    expl. mutilé: «... ueniam postulo cum gratia omnino in reditu //».

    ~ f. 139-150: Basilivs Magnvs, Epistula de utilitate studii in libros gentilium (transl. lat. Leonardi Bruni Aretini).

    ~ f. 151-160 v°: Gasparinvs Barzizivs De compositione.

    f. 161-162 v°: Priscianvs, De accentibus (fragment).

    titre: «Prisciani Grammatici de Accentibus libellus Incipit».

    expl. mutilé: «... sed notandum quod si prior longa sit positione //» (éd. H. Keil, Gramm. lat., 3, 1860, p. 521, l. 14).

Former owner

Formerly part of

Origin

  • Origine: italienne, peut-être de la région de Viterbe d’après les f. I-IV remployés, écritures humanistiques cursives.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseur: le cardinal Fabio Chigi, dont les armes sont dorées au fer sur le dos de la reliure (cotes ancienne 1229, moyenne 2129).

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, FOHLEN, Jeannine, JEUDY, Colette, RIOU, Yves-François, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI (1975), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome I, Fonds Archivio San Pietro à Ottoboni, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 404 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1975_cat_21_1)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • D. Johnson, The manuscripts of Pliny’s Letters (Class. philol., 7, 1912, p. 69)
    • R. A. Mynors, C Plini Caecili Secundi Epistularum libri decem..., Oxford, 1963, p. viii, n. 3 (brève mention)
    • P. O. Kristeller, Iter italicum, 2, 1967, p. 475.

Life cycle of this document

Data source