Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3669

  • Attested title :
    • Documenta ad legem et historiam Sarracenorum spectantia, Petri Venerabilis jussu collecta.
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3669
    • Paris. BnF, Latin 3669
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Pierre le Vénérable (1094?-1156) | Robertus Ketenensis (11..?-1157?)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Papier ; filigrane : tête de boeuf à yeux et narines, surmontée d'un trait étoilé ; cf. Briquet, Les Filigranes , n° 15049 ; encadrement à l'encre ou à la mine de plomb.
  • Composition :
    • III-225 ff. précédés et suivis de 2 ff. de garde papier moderne.
  • Format :
    • 210 × 130 mm. (justification 135 × 80 mm.).
  • Codicological details :
    • Initiales rubriquées ornées à la plume. Rubriques. En titres courants, chiffres romains rubriqués correspondant à la numérotation des sourates. Signes rubriqués pour séparer les paragraphes. — Après 2 ff. de garde ajoutés, 20 cahiers de 12 ff., sauf le 1 er de 4 ff. (III, 1-3) et le 20 e de 6 ff. (220-225). Réclame à chaque cahier. Les ff. Iv-IIv, IIIv, 1-3, 11-11v, 221-225 sont blancs. — Manchettes, corrections marginales et quelques notes XV e et XVI e s. Mentions du XVII e s. : « Robertus Retenensis [ sic ] ex Anglosaxonibus Britannicus claruit anno 1114 » (I) et « Contra Alcoranum Mahometis » (III) ; signes symboliques reproduits aux ff. III et 225v. — Au f. 225v, ex-libris du XVI e s. : « Est mei Stephani de Comitibus ill. doc. » ; au f. 3v, signature : « De Comitibus ». Le ms. provient d'Ulrich Obrecht, de Strasbourg ; cf. Omont, Anciens inventaires , IV, 486. III-225 ff. précédés et suivis de 2 ff. de garde papier moderne. 210 × 130 mm. (justification 135 × 80 mm.).
  • Binding :
    • Demi-reliure chagrin rouge au chiffre de Louis-Philippe. Filets et titre dorés au dos : « ALCORANUS ».

Digitisations

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 3v MARTINUS [LE FRANC]. Poème invectif sur le Coran, en 16 hexamètres. « In Alchoran Machometi Martinus prepositus Lausanensis. I, liber, in tenebras dense fumantis abissi|| ... — ... Aut cum gente sua te Machometus edat ». — Addition 2 e moitié du XV e s.

    F. 4-212v Documenta ad legem et historiam Sarracenorum spectantia, Petri Venerabilis jussu collecta. Collection incomplète : cf. M. Th. d'Alverny, dans Arch. d'hist. doctr. et litt. du M.A. , XVI (1947-1948), 69-113 et surtout 112 ; Id ., dans Petrus Venerabilis, Studia anselmiana , XL (1956), 202-206. Cf. pour les incipit et la bibliographie la notice du ms. Latin 3390 et J. Muñoz Sendino dans Miscelánea Comillas , XI-XII (1949), 356-375

    F. 4-8 [PETRUS VENERABILIS, abbas CLUNIACENSIS. Prologus] « Incipit quedam summula brevis contra hereses et sectam dyabolice fraudis Sarracenorum sive Ysmahelitarum » ; cf. ms. cit ., f. 1-4.

    F. 8v-9v PETRUS VENERABILIS. « Epistola domini Petri abbatis ad dominum Bernardum Clarevallis abbatem de translacione sua qua fecit transferri ex arabico in latinum sectam sive heresim Sarracenorum » (Th. Bibliander, Machumetis Sarracenorum principis... Alcoranum , 1543 et 1550, I, 1-2 ; P.L. , CLXXXIX, 649-652).

    F. 10-10v ROBERTUS KETENENSIS, Lettre dédicatoire à la Chronica mendosa . « Prologus Roberti translatoris... ad dominum Petrum Cluniacensem » ; cf. ms. cit ., f. 4-4v.

    F. 12-212v « Prefacio Roberti [Ketenensis] translatoris ad dominum Petrum abbatem Cluniacensem in libro legis Sarracenorum quem Alchoran vocant... » (12-13) ; — Alcoran, divisé en 123 sourates (13-212v) ; « Explicit liber legis dyabolice Sarracenorum qui arabice dicitur Alchoran id est collectio preceptorum sive capitulorum. Illustri gloriosoque viro Petro Cluniacensi abbati percipiente suus angligena Robertus Retenensis [ sic ] librum istum transtulit anno Domini M C° XLIII° , anno Alexandri MCCCCIII°, anno Albigere V C XXXVII, anno Persarum V C XI » (212v) ; cf. ms. cit ., f. 28-152v. Suit une note de chronologie sur l'Hégire.

    F. 213-220v Erreurs extraites du Coran. « Secuntur ex plurimis in ea contentis pauci errores legis Mahumeti excerpti de libro legis ipsius Alchoran nominati [ sic ]. Primus de paradisi felicitate. Quod benefici lucrum maximum... — ... mendax est et pater mendatii ».

Participants

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • JUNG, Marc-René (1995), "Situation de Martin Le Franc", dans ORNATO, Monique (éd.), PONS, Nicole (éd.), Pratiques de la culture écrite en France au XVe siècle. Actes du colloque international du CNRS. Paris, 16-18 mai 1992, Louvain-La-Neuve, Fédération internationale des instituts d'études médiévales (Textes et études du Moyen Age, 2), p. 13-30, ici p. 14 (note n° 3 pt. 5), 16 (note n° 8) (https://doi.org/10.1484/M.TEMA-EB.4.00428)

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Cum jubenti legio [ sic ] parendique votum pariter utrumque concurrunt...

    f. 10

    I, liber, in tenebras dense fumantis abyssi //...

    f. 3v

    Misericordi pioque Deo, universitatis creatori, judicium cujus postrema dies exspectat...

    f. 13

    Quod benefici lucrum maximum valet paradisum, ubi torques aureos...

    f. 213

    Summa totius haeresis ac diabolicae sectae Sarracenorum sive Ismaelitarum, haec est...

    f. 4

    Ubi saepius atque serio percepi qualiter quantumve tuus animus solius et totius boni...

    f. 12

    Chronologie -- Notes de chronologie sur l'Hégire
    CORAN -- Roberto Ketenensi interprete
    CORAN -- Commentarii Errores legis Mahometi excerpti de libro legis ipsius
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (fin XIV e et XV e s.)
    FILIGRANES -- Tête de boeuf à yeux et narines surmontée d'une croix ou d'une étoile
    Hégire -- Note de chronologie sur l'Hégire
    Magie -- Caractères magiques à lunettes
    MARTINUS LE FRANC -- Poème contre le Coran
    OBRECHT (Ulrich), de Strasbourg -- Possesseur
    PETRUS VENERABILIS, abbas Cluniacencis -- Collectio apologetica sive documenta ad legem et historiam Sarracenorum spectantia, Petri Venerabilis jussu collecta
    PETRUS VENERABILIS, abbas Cluniacencis -- Prologus in collectionem apologeticam sive documenta ad legem et historiam Sarracenorum spectantia
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis-Philippe
    ROBERTUS KETENENSIS -- Praefatio in libro legis Sarracenorum quem Alchoran vocant
    ROBERTUS KETENENSIS -- Prologus in translationem collectionis apologeticae sive documentorum ad legem et historiam Sarracenorum spectantium
    ROBERTUS KETENENSIS -- Interpres Alcoran
    Sarrasins -- Collectio apologetica sive documenta ad legem et historiam Sarracenorum spectantia, Petri Venerabilis jussu collecta
    STEPHANUS DE COMITIBUS -- Possesseur

Data source