Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3660(2)

  • Part of a set : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3660(1-2)
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3660(2)
    • Paris. BnF, Latin 3660(2)
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Author : Nikolaus Ellenbog (1481-1543)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Papier ; filigrane : tête de boeuf ; cf. Briquet, Les Filigranes, n° 15265 et 15353.
  • Composition :
    • 135 ff., précédés et suivis de 3 ff. de garde papier.
  • Format :
    • 210 × 145 mm. (justification 150 × 100 mm.).
  • Codicological details :
    • Ms. pour la plus grande partie autographe, écrit à l'abbaye d'Ottobeuren (diocèse d'Augsbourg) ; cf. Ch. Samaran et R. Marichal, Catal. des mss. en écriture latine, II, 191. — Initiales rubriquées et titres rubriqués ou soulignés de rouge des ff. 1 à 46 et 99v à 135. Initiales réservées et titres noirs aux ff. 52v-99v. Quelques pieds-demouche rubriqués et citations soulignées de rouge. — 17 cahiers de 8 ff., sauf le 5e de 7 ff. (33-39), signés de e à t des ff. 33 à 135. Les ff. 32v et 135v sont blancs. — Manchettes et corrections marginales. Au f. 1, vers dédiés à Luther : « In laudem M. Lutheri... Pax bona, non mala mens... — ... ubi liber et Deus sunt ». — A fait partie de la bibliothèque de Colbert. 135 ff., précédés et suivis de 3 ff. de garde papier. 210 × 145 mm. (justification 150 × 100 mm.).
  • Binding :
    • Reliure maroquin rouge aux armes et chiffre de Colbert. Titre doré au dos : « ELLENBOGII OPUSCULA TOM. I. [sic pro II] ». Tranches jaspées.

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 2-11 [NICOLAUS ELLENBOG] « De fraternitate seu navicula sanctae Ursulae, ad fratrem Michaëlem Agricolam conventualem in Irsin. Fraternitatem navicule sancte Ursule... — ... ex hac vita excedamus prestante Domino... » ; cf. Geiger, art. cit., 94-95 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., LXXXVI, XCIV, 317.

    F. 11v-32 NICOLAUS ELLENBOG. « De benedictione mense enarratio fratris Nicolai Ellenbog. Prologus. Etsi tot tantaque sint munificentissimi erga nos Dei beneficia... — ... refici et cibari. Amen » (11v-13) ; — « Benedicite. Presidens dicit... — ... et compleatur a nobis, praestet Deus... Finis 1538, dominica Judica. Laus Deo » (13-32) ; cf. Geiger, art. cit., 101-102 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCIII.

    F. 33-52 [NICOLAUS ELLENBOG] Sermones. « Sermo in die sancto Paschae de resurrectione Domini, 1539. Hec est dies quam fecit Dominus... (Ps. CXVII, 24). Quia gaudiosa letissimaque dies... » (33-40) ; — « Sermo super evangelium Matthei [XII, 46]. Adhuc eo loquente ad turbas... Circa hoc evangelium primo sciendum... » (40v-46) ; — « Sermo de sancta Ursula et sodalibus. Preciosa in conspectu Domini... (Ps. CXV, 15). Etsi omnium sanctorum mors preciosa... — ... gaudeamus, prestante sancta Trinitate. Amen » (46-52) ; cf. Geiger, art. cit., 100 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCII.

    F. 52v-54v [NICOLAUS ELLENBOG] « De sepultura. Fuit apud majores nostros... — ... idem sapiamus omnes. Amen » ; cf. Geiger, art. cit., 108-109 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCIV.

    F. 55-62v [NICOLAUS ELLENBOG] « Colloquia pro juvenibus. Colloquium primum. Interlocutores Plebanus, Albertus puer. Albertus. Felicem prorsus... — ... orate Deum pro me » ; cf. Geiger, art. cit., 109 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCI.

    F. 62v-68 [NICOLAUS ELLENBOG] « Sermo in solennitate [sic] dedicationis ecclesie. [S]criptum est : Domus mea, domus orationis... (Mt. XXI, 13). Verba sunt Salvatoris nostri... — ... et individua Trinitas. Amen » ; cf. Geiger, art. cit., 100 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCII.

    F. 68v-82v [NICOLAUS ELLENBOG] Expositiones in psalmos. « Expositio psalmi centesimi quintidecimi plurimum adversus novos evangelistarios pungnans [sic]. Titulus psalmi : Alleluia... » (68v-71v) ; — « Expositio psalmi 35. Varius est hic psalmus... » (71v-76) ; — « Expositio psalmi 24. Titulus psalmi : psalmus David secundum grecos... — ... intendit et sperat » (76-82v) ; cf. Geiger, art. cit., 102-103 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., LXXII, XCIII.

    F. 82v-85v [NICOLAUS ELLENBOG] « Sermo de Eucharistia factus in die Michaëlis in Ottenburen. Panem angelorum manducavit... (Ps. LXXVII, 25). Charissimi in Domino, quia frequens hac die... — ... cum omnibus angelis. Quod nobis omnibus prestare dignetur sancta Trinitas... » ; cf. Geiger, art. cit., 100 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCII.

    F. 85v-90v ALEXANDER, minister Minorum, Collationes. « Collatio Alexandri ministri Minorum, facta in refectorio. Simile factum est regnum celorum homini qui seminavit... (Mt. XIII, 24). Seminaturo opus est... » (85v-88) ; — « Alia collatio ejusdem patris Alexandri in refectorio habita. Videmus, charissimi patres et fratres, in monasteriis... — ... misericordiam consequamur. Amen » (88v-90v) ; cf. Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCV.

    F. 91-99v [NICOLAUS ELLENBOG] Expositiones in psalmos. « Expositio psalmi duodecimi. Psalmus iste competere videtur in peccatorem... » (91-92v) ; — « Expositio in psalmum LXVI. Titulus hujus psalmi est : Victori in organis... » (92v-95) ; — « Expositio in psalmum 62. Titulus. Psalmus David dum esset... — ... finitus est. Laus sit Deo omnipotenti. Amen » (95-99v) ; cf. Geiger, art. cit., 102-103 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., LXII, XCIII.

    F. 99v-104v NICOLAUS ELLENBOG, Traduction d'un commentaire de Georg Witzel, sur l'Ave Maria. « Enarracio G. Vincelii in angelicam salutationem per fratrem Nicolaum latina reddita ad instantiam fratris Casparis Kindelman. Quia sacratissima illa verba Gabrielis archangeli ad beatam Virginem... — ... Marie filius benedictus in secula » ; cf. Geiger, art. cit., 108 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCI.

    F. 104v-135 [NICOLAUS ELLENBOG] Expositiones in psalmos. « Expositio psalmi XXXVI. Noli emulari in malignantibus... (Ps. XXXVI, 1). Noli imitare... » (104v-116) ; — « Expositio psalmi 144. Psalmi 144 titulus est laudatio David... » (116-123) ; — « Expositio in psalmum 135. Titulus hujus psalmi : Alleluia... » (123v-126v) ; — « Expositio in psalmum secundum. Psalmus iste titulo apud Hebreos caret... » (126v-131) ; — « Expositio in psalmum tertium. Titulus hujus psalmi est : Psalmus David... » (131-132) ; — « Expositio in psalmum quartum. Solet hunc psalmum Ecclesia in completorio... » (132v-134v) ; — « Expositio in psalmum quintum », le texte manque (135) ; cf. Geiger, art. cit., 102 ; Bigelmair et Zoepfl, op. cit., XCIII.

Participant

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Incipit du lemme biblique

    Adhuc eo loquente ad turbas... (Mt. XII, 46)

    Incipit

    Circa hoc evangelium primo sciendum quia qui fratres Domini...

    f. 40v

    Etsi tot tantaque sint munificentissimi erga nos Dei beneficia...

    f. 11v

    Felicem prorsus ac prosperam, domine mi dilectissime, vobis precor diem...

    f. 55

    Fraternitatem naviculae sanctae Ursulae, frater in Domino carissime, quantum ex libello tuo...

    f. 2

    Fuit apud majores nostros ab olim non minima sepulturae observatio...

    f. 52v

    Incipit du lemme biblique

    Haec est dies quam fecit Dominus... (Ps. CXVII, 24).

    Incipit

    Quia gaudiosa beatissimaque dies dominicae Resurrectionis hodie celebratur...

    f. 33

    Incipit du lemme biblique

    Noli aemulari in malignantibus... (Ps. XXXVI, 1).

    Incipit

    Noli imitari malignantes, pravos et malos homines...

    f. 104v

    Incipit du lemme biblique

    Panem angelorum manducavit homo... (Ps. LXXVII, 25).

    Incipit

    Carissimi in Domino, quia frequens hac die fit concursus...

    f. 82v

    Pax bona, non mala mens, pietas, non invida lingua// Carpere sic mores...

    f. 1

    Praesidens dicit totam congregationem ad benedicendum invitans...

    f. 13

    Incipit du lemme biblique

    Pretiosa in conspectu Domini... (Ps. CXV, 15).

    Incipit

    Etsi omnium sanctorum mors pretiosa est...

    f. 46

    Psalmi centesimi quadragesimi quarti titulus est laudatio David, aut ut pressius loquamur...

    f. 116

    Psalmus David dum esset in deserto, judex...

    f. 95

    Psalmus iste competere videtur in peccatorem, qui diu multumque...

    f. 91

    Psalmus iste titulo apud Hebraeos caret. Sunt qui eum primum ponant...

    f. 126v

    Quia sacratissima illa verba Gabrielis Archangeli ad beatam Virginem in Nazareth dicta...

    f. 99v

    Incipit du lemme biblique

    Scriptum est : Domus mea domus orationis... (Mt. XXI, 13)

    Incipit

    Verba sunt Salvatoris nostri indigne ferentis negotia et venditiones exerceri...

    f. 62v

    Incipit du lemme biblique

    Simile est regnum caelorum homini qui seminavit... (Mt. XIII, 24).

    Incipit

    Seminaturo opus est ut non solum seminis cognoscat...

    f. 85v

    Solet hunc psalmum Ecclesia in completorio quotidie frequentare...

    f. 132v

    Titulus hujus psalmi : Alleluia. Apud Hebraeos HALLELU-IA duae dictiones sunt...

    f. 123v

    Titulus hujus psalmi est : Psalmus David cum fugeret a facie Absalom filii sui. Haec historia...

    f. 131

    Titulus hujus psalmi est : Victori in organis psalmus cantici. Praevidit autem in hoc psalmo...

    f. 92v

    Titulus psalmi Alleluia, hoc est laudate Deum, juxta Hebraeos praecedenti psalmo...

    f. 68v

    Titulus psalmi : Psalmus David, secundum Graecos. Hebraei solum legunt...

    f. 76

    Titulus : Psalmus David dum esset in deserto Judaeae. Ferunt hunc psalmum...

    f. 95

    Varius est hic psalmus et plura complectitur. Primo injusti effrenatam peccandi licentiam...

    f. 71v

    Videmus, carissimi patres et fratres, in monasteriis bene institutis capitula celebrari...

    f. 88v

    ALEXANDER, O.F.M. -- Collationes
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XVIe s.)
    ELLENBOG (Nicolaus) -- Manuscrits autographes
    ELLENBOG (Nicolaus) -- Interpres : WITZEL (Georg), Enarratio in angelicam salutationem
    ELLENBOG (Nicolaus) -- Colloquia pro juvenibus
    ELLENBOG (Nicolaus) -- Enarratio de benedictione mensae
    ELLENBOG (Nicolaus) -- Expositiones in psalmos
    ELLENBOG (Nicolaus) -- De Fraternitate seu navicula s. Ursulae
    ELLENBOG (Nicolaus) -- De Sepultura
    ELLENBOG (Nicolaus) -- Sermones
    FILIGRANES -- Tête de boeuf sans yeux
    FILIGRANES -- Tête de boeuf sans yeux, surmontée d'un écu
    KINDELMAN (Caspar) -- Mention (XVIe s.)
    LUTHER (Martin) -- Vers à lui dédicacés
    WITZEL (Georg) -- Enarratio in angelicam salutationem Nicolao Ellenbog interprete

Data source