Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3029

  • Attested title :
    • Petrus Lombardus, Sententiarum libri I-II.
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3029
    • Paris. BnF, Latin 3029
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Pierre Lombard (1095?-1160?) | Alexandre III (pape, 11..-1181) | Bruno de Segni (saint, 104.-1123)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Parchemin.
  • Composition :
    • 96 ff. à 2 colonnes.
  • Format :
    • 315 × 220 mm.
  • Codicological details :
    • Grandes initiales en couleur et ornées (1, 4). Initiales en couleur (rouges et vertes). Incipit en capitales rouges et vertes (1). Rubriques et manchettes rubriquées. — Cahiers signés I-XI. Signatures à encadrements de couleur. — Quelques corrections contemporaines. — Nos des distinctiones ajoutés en marge au XVe s. Les notulae 18 et 21 de l. I ont été ajoutées sous forme de manchettes rubriquées par le rubricateur. — Au f. 21, mention : « hec opinio magistri communiter non tenetur » [XVe s.] à côté de : « caritas qua diligimus Deum... [L. I, D. XVII]... — Au f. 95v, ex-libris gratté : « Liber beate Marie Mortui maris... » [Abbaye cistercienne de Mortemer en Lyons, diocèse de Rouen] ; — au f. 96 : « Iste liber est de Mortuo mari in Leonibus ». — Au f. 95, ex-libris gratté de Mareste d'Alge ; cf. Delisle, Cab. des mss. I, 455 et 525 et catalogue des mss de Mareste d'Alge, Latin 9363, f. 210.96 ff. à 2 colonnes.315 × 220 mm.
  • Binding :
    • Demi-reliure chagrin rouge au chiffre de Louis-Philippe.

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 1-95 (P. L. CXCII, 521-758 et Quaracchi, 2e éd., 1916, 1-540). Prol. : « Incipit prologus Sentenciarum magistri Petri » (Quaracchi, 1-3) (1) ; — Table des l. I et II (1-4) ; — L. I : « Incipit liber primus de misterio Trinitatis » (éd. cit., 14-294) (4-54) ; au f. 54 : « Hic finitur primus liber de misterio Trinitatis. Incipit secundus de rerum creatione et formatione corporalium et spiritualium et aliis pluribus eis pertinentibus » ; — Prol. du l. II : « Que ad misterium... — ... transeamus » (ibid., 306) (54) ; — L. II (ibid., 306-540) (54-95) ; au f. 95 : « Explicit liber secundus ».

    Aucune notula n'est contenue dans le texte.

    Deux notulae seulement ont été ajoutées en marge : au l. I, les nos 18 (éd. cit., 21) (5) et 21 (ibid., 22) (5v).

    F. 1-20v Gloses marginales et interlinéaires du XVIe s. sur le prologue et le l. I, D. I-XV. Sur le prol. : « Cupientes... Prima ratio ipsum movens ad scribendum est desiderium proficiendi ad ecclesiam... » (1) ; — Sur le l. I (4-20v) ; au f. 4, première glose : « Fruimur cognitis... Patet ex hoc quod frui non convenit nisi habentibus intelligentiam et voluntatem et non convenit brutis » ; au f. 20v, dernière glose : « ad hoc (?) dicit quod plenitudo gratie, non tamen... »

    F. 95v ALEXANDER papa III. Bulle aux archevêques de Reims et de Rouen exemptant les Cisterciens des dîmes novales : « Alexander episcopus... venerabilibus fratribus Remensi et Rothomagensi archiepiscopis... Intimatum est auribus nostris... — ... Ferentini III idus Maii » ; cf. Jaffé-W. n° 14080, s. d. ; — S. HIERONYMUS, [Commentarii in Jeremiam Prophetam, II, 6, fragm.] « Jer. Audi terra. Ecce ego adducam mala... Jeronimus. Quasi frustra mihi... — ... sed proprie divitie ejus » (P. L. XXIV, 754-755).

    F. 96 S. BRUNO SIGNIENSIS, Expositio in Leviticum, c. XXVII, fragment : « Bruno episcopus. Cum per prophetam dominus dicat : Vovete et reddite Domino deo vestro... Ego quidem non de omni voto... — ... et necessitate utuntur. » (P. L. CLXIV, 459) rédaction plus longue que celle de l'éd. cit. ; — 2 vers mnémotechniques ajoutés au XVe s. : « Sacerque dies, locus, jejunia menstrua tempus ??? Si petis hiis peccat, reddis quandoque licenter. »

    (ms. P ed. Collegii s. Bonaventurae ad Claras Aquas, Grottaferrata, 1971) ; cf. ibid., *134.

    Au f. 95, ajouter armoiries grattées de Mareste d'Alge ; cf. ms. Latin 1916.

Participants

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • BRADY, Ignatius C. (1961), "A new edition of the Book of Sentences of Master Peter Lombard", Pier Lombardo, 5, p. 3-8
  • FALMAGNE, Thomas (1997), "Les Cisterciens et les nouvelles formes d'organisation des florilèges aux 12e et 13e siècles", Archivum latinitatis medii aevi, 55, p. 73-176, ici p. 116 (https://doi.org/10.3406/alma.1997.1715, https://www.persee.fr/doc/alma_0994-8090_1997_num_55_1_1715)
  • Petrus Lombardus (1971-1981), Sententiae in IV libris distinctae, Grottaferrata, Collegio San Bonaventura (Spicilegium Bonaventurianum, 4-5), ici t. I.1, p. 134*

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Ad hoc dicit quod plenitudo gratiae...

    f. 20v

    Incipit du lemme biblique

    Audi, terra. Ecce ego adducam mala... (Jer. VI, 19)

    Incipit

    Hieronymus. Quasi frustra mihi...

    f. 95v

    Incipit du lemme biblique

    Cum per prophetam Dominus dicat : Vovete et reddite Domino... (Ps. LXXV, 12)

    Incipit

    Ego quidem non de omni voto...

    f. 96

    Incipit du lemme biblique

    Cupientes aliquid de penuria... [Petri Lombardi Sent. prol.].

    Incipit

    Prima ratio ipsum movens ad scribendum est...

    f. 1

    [...] Ego quidem non de omni voto...

    f. 96

    Fruimur cognitis... Patet ex hoc quod frui non convenit nisi habentibus intellegentiam...

    f. 4

    Hieronymus : Quasi frustra mihi ad unguenta conficienda...

    f. 95v

    Intimatum est auribus nostris quod quidam maligni interpretes...

    f. 95v

    [...] Patet ex hoc quod frui non convenit nisi habentibus intellegentiam...

    f. 4

    [...] Prima ratio ipsum movens ad scribendum est...

    f. 1

    Quae ad mysterium divinae unitatis...

    f. 54

    [...] Quasi frustra mihi ad unguenta conficienda...

    f. 95v

    Sacerque dies, locus, jejunia menstrua, tempus //...

    f. 96

    ALEXANDER III, papa -- Epistolae
    BRUNO SIGNIENSIS ep. (s.) -- Expositio in Leviticum (excerptum)
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XIIe s.)
    HIERONYMUS (s.) -- Extraits
    Incipit -- De couleurs, rouge et vert, lettres alternées, en capitales (XIIe s.)
    MARESTE D'ALGE (Antoine de) -- Armoiries (grattées)
    MARESTE D'ALGE (Antoine de) -- Possesseur
    MORTEMER (abbaye de), dioc. de Rouen -- Possesseur
    PETRUS LOMBARDUS, Parisiensis ep. -- Sententiae
    PETRUS LOMBARDUS, Parisiensis ep. -- Glossae in opera In Sententiarum libros. (XVIe s.) in librum I
    PETRUS LOMBARDUS, Parisiensis ep. -- Loca in quibus Magister Sententiarum non tenetur Manchettes marginales
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis-Philippe
    Vers anonymes latins -- Divers

Data source