Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3132

  • Attested title :
    • Nicolaus de Clamengiis
  • Other label of the document :
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3132
    • Paris. BnF, Latin 3132
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Nicolas de Clamanges (1355?-1437) | Gontier Col (1350-1418)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Papier.
  • Composition :
    • IV ff. et 581 pp. à 2 colonnes.
  • Format :
    • 290 × 205 mm.
  • Codicological details :
    • Initiales en couleur à filigranes. Rubriques. — Réclames à chaque cahier. — A la p. 1, initiale et demi-encadrement aux armes et chiffre de Jean II Budé. — A la p. 581, ex-libris, caviardé, puis gratté : « Johannes Budé, consiliarius regis... Francieque audienciarius hunc librum scribere fecit et sibi pertinet. Actum quarta Decembris anno M°CCCC°IIIIXXVI. Budé ». IV ff. et 581 pp. à 2 colonnes. 290 × 205 mm.
  • Binding :
    • Reliure parchemin souple avec traces de lanières. Tranches peintes.

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. I-IV « Tabula epistularum contentarum in libro sequenti, edito a magistro Nicholao de Clemengiis quondam cantore Bajocensi. Una ad regem Francorum exhortatoria... — ... Item due epistole ad Symonem de Bergeriis. Explicit ».

    P. 1-560 (Ed. Lydius, 1613, avec quelques var. ; Coville, Recherches sur quelques écrivains du XIVe et du XVe s.). « Incipiunt epistole Nicholai de Clamengiis cantoris Bajocensis. »

    P. 1-88 (Lydius, n° 1-17) ;

    P. 88-123 « Sequitur de ruina et reparacione ecclesie. Cum hesterno die... — ... ad consumpmacionem seculi. Explicit liber de ruina et reparacione ecclesie » (Lydius, I, 4-28 ; Coville, Le Traité de la ruine de l'église..., Paris, 1936, 111-156) ;

    P. 123-254 Partie du recueil analogue au ms. Latin 3129, f. 45v-100v ;

    P. 254-267 (Lydius, n° 61-63) ;

    P. 267-295 « Incipit epistula preambula ad librum de lapsu et reparacione justicie ad serenissimum principem ac illustrem Philippum ducem Burgundie. Fama tue virtutis... — ... presidium ferre accelera. Explicit epistola preambula ad librum de lapsu et reparacione justicie regni Francorum » (Lydius, I, 37-40) (267-270) ; — « Incipit epistola de lapsu et reparacione justicie ad serenissimum principem ac illustrem Philippum ducem Burgundie. Jamdudum, princeps illustris... — ... medulam norunt elicere. Explicit liber de lapsu et reparacione justicie hujus regni » (ibid., I, 41-59).

    P. 295-318 (Lydius, n° 64-69) ;

    P. 318-374 (ibid. , n° 71-81) ;

    P. 374-581 Partie du recueil analogue au ms. Latin 3129, f. 138-317, av. var. — « Expliciunt epistole magistri Nicholai de Clamengiis cantoris Bajocensis. Deo gracias ».

    Semble de la main de l'un des copistes habituels de Jean II Budé ; cf. ms. Latin 2982.

    Consulter la Table des incipit pour le détail des lettres et traités de Nicolas de Clamanges. Sur ses oeuvres, cf. P. Glorieux, dans Mélanges offerts à M. D. Chenu, Paris, 1967, 291-310. P. 310, Glorieux dit sujette à caution l'attribution à Nicolas des traités De Antichristo ; cf. mss. Latin 3127, f. 107-108 ; 3128, f. 251v-253 ; 3129, f. 202v-203v ; 3130, f. 201-202 ; 3131, f. 35-37 ; 3132, p. 569-573, et Exhortatio ad resistendum contra Machometicos ; cf. mss. Latin 3129, f. 203v-204v et 3132, p. 573-576.

    La lettre (éd. Lydius, n° 7) est une lettre de Gonthier Col rédigée par Nicolas de Clamanges ; cf. mss. Latin 3127, f. 13-14 ; 3128, f. 21-22v ; 3129, f. 20-22 ; 3130, f. 20-21v ; 3131, f. 61v-63v ; 3132, p. 37-41 ; 3625, f. 176v.

    Voir t. IV, 490.

    Lire P. 374-576. Partie du recueil analogue au ms. Latin 3129, f. 138-204v. — P. 576-579. « Lamentatio super... morte Jacobi de Noviano... », suivie de 2 épitaphes ; cf. ms. Latin 3127, f. 112v-114. — P. 579-581. « Ad Symonem de Bergeriis » ; cf. ms. Latin 3129, f. 204v-205.

    Avant 1486 ; cf. Ch. Samaran et R. Marichal, Catal. des mss. en écriture latine, II, 480 ; M. C. Garand, dans Bull. d'inf. I.R.H.T., XV (1967-1968), 306-307.

Participants

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • OUY, Gilbert (1967), "Le songe et les ambitions d'un jeune humaniste parisien vers 1395. (Une épître latine inconnue de Jean Lebègue à Pierre Lorfèvre, chancelier de Louis d'Orléans, lui demandant la main de sa fille Catherine. — Ms. Paris, B.N. lat. 10400, f. 30-35)", dans SIMONE, Franco (éd.), Miscellanea di studi e ricerche sul Quattrocento francese, Torino, Giappichelli, p. 357-407, ici p. 364 (note n° 15)

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • A Babylone fugiendum esse secundum utriusque Testamenti admonitionem...

    f. 408

    Abiisse te gratia legationis in Germaniam...

    f. 146

    Accepi non sine magna animi jucunditate...

    f. 318

    Ad te necdum mense emenso de mea convalescentia...

    f. 429

    Ad vos nunc mihi, o clarissimi Galliarum principes...

    f. 169 et 170

    Adsentior existimationi tui, amicorum optime...

    f. 440

    Audieram jam Petrum Colli germanum tuum Constanciae esse...

    f. 456

    Audio te cum Martha actuosa...

    f. 509

    Audio te summopere laborare supramodumque niti...

    f. 198

    Audivi adversa quae pertulisti...

    f. 427

    Belgica me genuit, docuit Parisea tellus//...

    f. 579

    Bene admones de generalibus Patrum Synodis...

    f. 465

    Bene mecum quamvis non mea ex voluntate Deus agit...

    f. 214

    Bene vim summamque accepis meae petitionis...

    f. 396

    Christe, graves sponsae semper miseratae labores//...

    f. 560

    Cogor, principes orthodoxi catholicique pontifices, vosque christianae religionis ceteri cultores...

    f. 569

    Cogunt me, o principes incluti et viri militares...

    f. 573

    Conditur hic Jacobus Noviani ruris alumnus//...

    f. 579

    Congratulor plurimum tuis fructuosis occupationibus...

    f. 296

    Consolatae me sunt vehementer tuae litterae...

    f. 258

    Conturbavit mirum in modum animum meum...

    f. 521

    Crebras me occupatum litteras postulas...

    f. 140

    Credebam te Eutrapelum esse meliorem...

    f. 496

    Cum hesterno die sacrorum eloquiorum codicem...

    f. 117

    Cum omnibus in terris omnes qui ingenio...

    f. 209

    Cupio tibi aliquid scribere. Id enim magnopere a me exegisti...

    f. 434

    De morte optimi Jacobi nobis ambobus amicissimi...

    f. 316

    De nova rursus inter nostros optimates pacis conciliatione...

    f. 418

    De tua et Radulphi concertatione jam fama...

    f. 399

    Delectatus sum vehementer, princeps illustris...

    f. 219

    Delectavit me vehementer tuus stilus...

    f. 295

    Desideras aliquid tibi per me scribi...

    f. 448

    Desideratissimi adventus tui meus longa exspectatione exhilaratus animus...

    f. 520

    Dici satis non posset quantum ista postrema vernalia...

    f. 458

    Ecce me iterum reducam, fons meus accepit...

    f. 391

    Epistolam meam quam te saepius lectitasse ais...

    f. 540

    Est vir omnium linguis ac laudibus...

    f. 492

    Etsi te multae occupationes in diversa rapiunt...

    f. 213

    Exiit tempus indutiarum quas a te ante aliquot dies...

    f. 235

    Fama tuae virtutis, celeberrime, quae te ubique...

    f. 109

    Famam vulgatissimam volitare omniumque jam ora...

    f. 374

    Fidem tibi habeo, amice fidissime, meae consolationis...

    f. 371

    Frater Reginaldus, tua mihi non dico munuscula...

    f. 225

    Fronde super viridi locus est in gramine amoeno //...

    f. 566

    Gaudeo quod studio et eruditioni sedulam te dare operam...

    f. 182

    Geminas a te parvo temporis spatio litteras...

    f. 188

    Grandis, pater beatissime, et forsitan multorum existimatione...

    f. 151v

    Gravem esse pestilentiam Parisius accepi...

    f. 154

    Heri primum ex ea legatione in quam a multis jam temporibus...

    f. 150

    Heu dilecte mi, heu dilecte votorum meorum...

    f. 528

    Hodie redditae sunt tuae litterae...

    f. 354

    Ignosci per te mihi postulo si hoc tempore...

    f. 234

    ingentes utrique vestrum gratias ago...

    f. 162

    Jam suspensa ferant salices laeta organa nostra //...

    f. 576

    Jamdudum, princeps illustris, ante annos...

    f. 95

    Janua quam perhibent Jano condente locatam //...

    f. 563

    Jocos iterum fabulasque proponis...

    f. 186

    Justum erat, Ambrosi, si saperes aut boni in te viri imaginem...

    f. 176v

    Laetificaverunt me litterae tuae per hunc tuum Jacobum ad me perlatae...

    f. 521

    Laetificavit me tua brevis chartula per notarium...

    f. 444

    Laetus admodum nuper accepi quodam nostro amico...

    f. 384

    Legi gaudens Jacobi nostri transmissam ad me de Bononia epistolam...

    f. 254

    Libet ex ea re has ordiri litteras...

    f. 341

    Litteras tuas suavissimas et tui in me sincerissimi atque benivolentissimi adfectus...

    f. 504

    Litteris tuis perspectis animus meus ingenti gaudio exsultavit...

    f. 180

    Locus iste valde amoenus est...

    f. 187

    Magnam mihi tua visitatio consolationem adtulit...

    f. 512

    Magnam, Stephane dilectissime, ex tuis litteris cepi voluptatem...

    f. 174

    Magno ante tuas litteras novissimas...

    f. 498

    Magno et incredibili tremore meum animum...

    f. 423

    Magnum mihi horrorem terribilis ac repentinus obitus...

    f. 170

    Mallem tibi laetiora scribere, sed nunc...

    f. 192v

    Meas frequenter exigis litteras...

    f. 191

    Memini me ante aliquot menses...

    f. 404

    Mirabar admodum unde tibi in mentem venisset...

    f. 547

    Mirabar quaenam illae essent occupationes...

    f. 495

    Miraris, amice dilectissime, dolenterque...

    f. 41

    Miraris, dilectissime Gonthere, et humanum aliquid passus...

    f. 151

    Miratus sum inter tantam laborum adsiduitatem...

    f. 517

    Mirum est inter urbanos tumultus...

    f. 366

    Missa per me tenuissima munuscula...

    f. 500

    Multa jam de speculatorum neglegentia...

    f. 331

    Multa, pater beatissime, super hujus exsecrandi schismatis sedatione...

    f. 194

    Multi evoluti sunt dies ex quo incommoda valitudine...

    f. 430

    Nescio quo referente accepisse te dicis...

    f. 209v

    Nescio si umquam quiescent mei aemulatores...

    f. 529

    Nihil jam mihi superesse videtur...

    f. 579

    Nisi me, patres in Christo venerandissimi, ardor maximus...

    f. 485

    Non cassae aut futilis fidei tua deputanda esse...

    f. 514

    Non egent responso tuae litterae...

    f. 442

    Non egent tua scripta ex doctrinae pariter ac eloquentiae uberi...

    f. 414

    Non meum, princeps christianissime, fugit animum...

    f. 148v

    Nosse multum cupio quae circa te aguntur...

    f. 169

    Nosti suas Ciceronem epistolas hoc more ordiri...

    f. 142

    Nova dona donis cumulas prioribus...

    f. 503

    Novum me esse scito oeconomum et talem...

    f. 202

    Novum quidem, patres...

    f. 193

    Nuper quod te non latuisse...

    f. 198

    O tandem, dilecte, veni ; tibi floriger annus//...

    f. 499

    Ob eam rem dixi multis posse videri efficacius...

    f. 460

    Perlatum ad me est te placiti...

    f. 516

    Perpulchras, pater reverendissime, litteras tuas multa dicendi copia...

    f. 164

    Placuerunt mihi tuae litterae tui ad eloquentiam apti ingenii...

    f. 506

    Post gravem nimium periculosamque valetudinem...

    f. 200

    Postulas ut inter hos tam copiosos angustiarum aculeos...

    f. 544

    Quaeris a me, pater optime, ut consolatoriam...

    f. 166

    Quamquam abbas et conventus monasterii Sorinensis...

    f. 527

    Quamquam et jam antea regni hujus...

    f. 262

    Quamquam semper haec nostrorum principium certamina...

    f. 305

    Quamvis tanta inter nos ut memoriter tenes...

    f. 508

    Quanta me laetitia adfecerint...

    f. 451

    Quanto zelo quantisque votis pacem Ecclesiae...

    f. 445

    Qui me dudum in curia agentem...

    f. 215

    Quia hesterno die hanc urbem ingressus...

    f. 177

    Quod in superiori epistola, pater venerabilissime, ne nimia...

    f. 26

    Quod me obnixe rogandum putasti...

    f. 321

    Quod postremum in tuis litteris posuisti...

    f. 139

    Quoniam in toto jam prope orbe fide...

    f. 356

    Quoniam, princeps illustris, ego humilis sortis homuncio...

    f. 551

    Quoniam tu creditor avarus et tua metuens...

    f. 505

    Rupis in horrendae scopulis locus altus ad auras //...

    f. 567

    Satis ex quibusdam meis scriptis perspicere...

    f. 513

    Sentire cogor et credere, dilecte praeceptor, tantos hos...

    f. 315

    Si apud Hircanos aut Getas aut barbaras alias agerem nationes...

    f. 203

    Si erga te solito longiores meus stilus ferias habuit...

    f. 523

    Si quemadmodum meae res se habeant...

    f. 71

    Si quibusdam, princeps inclute, ad tuam ante aliquot annos serenitatem...

    f. 73

    Sicut nauta in mediis pelagi fluctibus...

    f. 527

    Suavem dudum tuam sessionem...

    f. 534

    Summo tuae reverendissimae meritoque dilectissimae paternitatis...

    f. 201

    Superiori epistola quam nuper ad te misi...

    f. 381

    Tandem aliquando tuas litteras diu ac multum desideratas...

    f. 549

    Tempus hoc quod praesenti cursu jam volvitur...

    f. 227

    Tuae non immerito congratulor occupationi...

    f. 325

    Tuas lacteo eloquentiae de fonte manantes...

    f. 302

    Tuas pridie litteras accepi quibus incredibilia...

    f. 183

    Tuas simul cum suavissimis aromatibus suavissimas litteras...

    f. 363

    Tuo exhilaratus sum vehementer scripto...

    f. 580

    Turbabare nuper quod malitiam temporum nostrorum nimis exaggerabam...

    f. 141

    Tuum cum Domino Cameracensi ad nos adventum...

    f. 192

    Ut tibi stomachum, Germani loco, dilecte amice...

    f. 156v

    Veniam per tuam dilectissimam caritatem mihi dari...

    f. 515

    Verebar illam ad te ingentem scribens epistolam...

    f. 483

    Verendum mihi non mediocriter esse video...

    f. 368

    Vetus inter nos amicitia quae a junioribus...

    f. 454

    Vidi, Johannes carissime, non epistolam sed hostilem potius accusationem...

    f. 174v

    Volo apud tuam paternitatem praeclarissimam...

    f. 510

    Votis meis tua congruunt...

    f. 504

    AMBROSIUS DE MIGLI -- Lettre à lui adressée
    BUDE (Jean II) -- Armoiries
    BUDE (Jean II) -- Ex-libris autographe
    BUDE (Jean II) -- Possesseur
    CHARLES VI, roi de FRANCE -- Lettres à lui adressées
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    CONCILES -- Constance (1414-1418). Lettre adressée au concile
    DÉCORATION -- Décoration française (XVe s.)
    DÉCORATION -- Encadrement peint et or (XVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales de couleur (XVe s.)
    DÉCORATION -- Initiales historiées (XVe s.)
    GALEOTUS TARLATUS DE PETRAMALA, card. -- Lettres à lui adressées
    GERARDUS MACHETI, card. -- Lettres à lui adressées
    GONTERUS COLLI -- Lettres à lui adressées
    GONTERUS COLLI -- Epistola a Nicolao de Clamengiis redacta
    GUILLELMUS ERARDI -- Lettre à lui adressée
    HENRI V, roi d'ANGLETERRE -- Lettre à lui adressée
    JACOBUS BRANLARDUS -- Lettre à lui adressée
    JACOBUS DE BURREYO -- Lettres à lui adressées
    JACOBUS DE NOVIANO -- Epitaphia
    JACOBUS DE NOVIANO -- Lettres à lui adressées
    JACOBUS DE NOVIANO -- Super morte ejus lamentatio elegiaca
    JOHANNES DE ARCONVALLE -- Lettres à lui adressées
    JOHANNES GERSON -- Lettres à lui adressées
    JOHANNES HERAUDUS -- Lettres à lui adressées
    JOHANNES, cognomento INVENTUS -- Lettres à lui adressées
    JOHANNES LEPORIS -- Lettres à lui adressées
    JOHANNES DE MARSONNO -- Lettres à lui adressées
    JOHANNES DE MONSTEROLIO, praepositus ecclesiae Sancti Petri de Insula -- Lettres à lui adressées
    JOHANNES MURETUS -- Lettres à lui adressées
    JOHANNES DE PEDEMONTIUM -- Lettre à lui adressée
    JOHANNES DE TEMPLIS -- Lettre à lui adressée
    LOUIS Ier, duc de GUYENNE, dauphin -- Lettre à lui adressée
    LUDOVICUS DE BARRO, card. -- Lettre à lui adressée
    MARTINUS DE TALAYO -- Lettres à lui adressées
    Monogramme -- VI (sur mss. de Jean II Budé)
    NICOLAUS DE BAYA -- Lettres à lui adressées
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- De Corrupto Ecclesiae statu
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- Deploratio calamitatis ecclesiasticae per scisma nefandissimum
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- Descriptio et laus urbis Januae
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- Descriptio vitae rusticae
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- Descriptio vitae tyrannicae
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- Disputatio super materia concilii generalis cum quodam scholastico Parisiensi
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- De Egressu a Babylone
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- Epistolae
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- De Lapsu et reparatione justitiae
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- Oratio ad Galliarum principes
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- De Antichristo et ortu ejus
    NICOLAUS DE CLAMENGIIS -- Exhortatio ad resistendum contra Machometicos
    PARIS -- Collège de Navarre. Lettre à lui adressée
    PARIS -- Université Lettre à elle adressée
    PETRUS DE ALLIACO, card. -- Lettres à lui adressées
    PETRUS DE CANTELLA, regius confessor -- Lettre à lui adressée
    PETRUS CAUCHON, Bellovacensis ep. -- Lettre à lui adressée
    PETRUS DE LUNA (Benedictus XIII, antipapa) -- Lettres à lui adressées
    PHILIPPE III, duc de BOURGOGNE, dit Philippe le Bon -- Lettres de dédicace à lui adressées
    RADULPHUS DE PORTA -- Lettres à lui adressées
    REGINALDUS DE FONTANIS, ep. Suessionensis -- Lettres à lui adressées
    RELIURE -- Reliure Parchemin naturel souple à rabats
    RELIURE -- Éléments annexes Tranches peintes en losanges rouges et bleus
    SIMON DE BERGERIIS -- Lettres à lui adressées
    STEPHANUS DE COUBLANCIO, O. Cael -- Lettre à lui adressée

Data source