Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3416

  • Attested titles :
    • Ars demonstrandi
    • Boetius de Dacia
    • Notulae
    • Problemata super quatuor libros Sententiarum Bonaventurae
    • Sophisma
  • Other label of the document :
    • France, Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 3416
    • Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 3416
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 3416
    • Paris. BnF, Latin 3416
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Boèce de Dacie (12..-1284?) | Aristote (0384-0322 av. J.-C.) | Thomas d'Aquin (saint, 1225?-1274)
  • Date of Origin :
  • Support Material : Papier iporté d'Espagne ?
  • Composition :
    • 46 ff. à 2 colonnes (19-34, 44-46) et à longues lignes.
  • Format :
    • 175 × 130 mm.
  • Codicological details :
    • Écriture cursive, du nord-est de la France. Quelques initiales rubriquées, titres et explicit soulignés de rouge. Pieds-de-mouche rubriqués jusqu'au f. 24. — Au f. 2, titre du XVIIe s. : « S. Thomae Aquinatis liber de concordia fidei christianae et philosophiae in quaestione. I°. De eternitate mundi. II°. De variis praedicationum formis. III°. De demonstrandi arte. IIII°. Index in materias theologicas. V°. Collectanea miscellanea ». — Au f. 3, titre contemporain, effacé et mutilé. — Les ff. 1, 34v-35, 37v-40v, 44v-45, 46v, un demi-feuillet non numéroté entre les ff. 35 et 36, sont blancs. — Taches d'humidité. 46 ff. à 2 colonnes (19-34, 44-46) et à longues lignes. 175 × 130 mm.
  • Binding :
    • Reliure maroquin rouge aux armes et au chiffre de Colbert. Titre au dos : « Opuscul. s. Thomae de Aquin. ».

Digitisations

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • F. 3-11 [BOETIUS DE DACIA] De aeternitate mundi. « Quia sicut in hiis que ex lege credi debent... — ... ut possis intelligere sermones eorum. Explicit liber de concordia fidei christiane et philosophie, de eternitate mundi a Toma de Aquino [sic]. Amen » (G. Sajó, Un traité récemment découvert de Boèce de Dacie, Budapest, 1954, 83-119, avec variantes ; la fin du texte a été transposée) ; cf. M. T. d'Alverny, dans Arch. d'hist. doctr. et litt. du M. A., XXI (1955), 101-109.

    F. 11v-14v Sophisma : « Homo est animal. Cum animal hic predicetur sicut genus de specie, queritur quid significet animal... — ... dat esse accidentale. Ista ultima conclusio (?) est falsa sicut diabolus » ; cf. M. T. d'Alverny, ibid., 110.

    F. 15-18v « Incipit Ars Posteriorum Aristo[te]lis. Amen ». Prologue : « Rogasti me, karisime, ut artem demonstrandi sub brevitate posses intelligere... — ... noticiam tibi scribam » (M. T. d'Alverny, ibid., 111) (15) ; — texte, incomplet : « Quoniam finis imponit necessitatem... — ... propter quod passiones insunt (insunt) », au bas du f. : « Hic defficit » (15-18v) ; au sujet de l'attribution possible de ce traité à Boèce de Dacie, cf. Hauréau, dans Hist. litt., XXX, 279 ; M. T. d'Alverny, op. cit., 109-112.

    F. 19-31v Table alphabétique des matières contenues dans le commentaire des Sentences de s. Bonaventure. « Tabula valde utilis ad multa. Angelus... — ... Ydea... Expliciunt probleumata super 4or libros Sententiarum a fratre Bonaventura edita et secundum alfabetum ordinata, finita in Clarom[onti] in vigilia s. Silvestri pape... » ;

    F. 31v « Nota quod octo sunt articuli in libro Sententiarum in quibus non sustinetur Magister a doctoribus communiter », liste conforme à celle donnée par s. Bonaventure, In Sent. II, dist. 44 ; cf. Petri Lombardi Libri IV Sententiarum, Quarrachi, 1916, I, LX-LXI, LXXVIII.

    F. 32-33 « Hec sunt loca in quibus discordant ffrater Thomas et frater Bonaventura in 1°, 2°, 3°, 4° Sententiarum... Utrum theologia sit scientia practica... — ...baptismus et eucharistia. Expliciunt articuli in quibus Bonaventura et Thomas discordant... » ; cf. A. Dondaine, dans Rech. théol. anc. méd., X (1938), 374-394.

    F. 33v-34 Questions de physique : « Utrum planum tangat [s]peram in puncto... Utrum tale corpus spericum habens tantum de gravitate in una parte quam in alia... — ...ad punctum ».

    F. 35v-37 Sermon, en latin farci de français, incomplet du début : « [Sermo] de Passione... Primo Maria mortem Lazari... — ...creditis Deum includere, etc. ».

    F. 41-41v Notes sur les éclipses de soleil et de lune calculées suivant le calendrier chrétien et le calendrier arabe, à partir de 1295, et mention de leur visibilité et non visibilité dans la région de Saint-Quentin. « Anno Domini M° CCC°, quinta die septenbris... — ...vel grisia ».

    F. 42-44, 45v-46 Notes et tableaux mnémoniques de logique. « Ars fallaciarum » (42) ; « Super Porphirium » (44).

    Pour le titre calligraphié au XVIIe s. du f. 2 ; cf. add. du ms. Latin 2897 ; ms. Moreau 849, f. 153.

Participants

Provenance

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Donné à Colbert par Charles-Armand de La Porte, duc de Mazarin ; cf. ms. Latin 9363, f. 31v et Delisle, Cab. des mss., I, 444.

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Anno Domini millesimo tricesimo, quinta die Septembris, Nonas Septembris...

    f. 41

    Homo est animal. Cum animal hic praedicetur sicut genus de specie...

    f. 11v

    Nota quod octo sunt articuli in libro Sententiarum in quibus non sustinetur Magister a doctoribus...

    f. 31v

    Quia sicut in his quae ex Lege credi debent...

    f. 3

    Quoniam finis imponit necessitatem eis quae sunt ad finem...

    f. 15

    Rogasti me, carissime, ut artem demonstrandi sub brevitate posses intellegere...

    f. 15

    Utrum planum tangat sphaeram in puncto...

    f. 33v

    Utrum tale corpus sphaericum habens tantum de gravitate in una parte quantum in alia...

    f. 33v

    Utrum theologia sit scientia practica...

    f. 32

    ARISTOTELES -- Ars Posteriorum Aristotelis
    ARS DEMONSTRANDI
    BOETIUS DE DACIA -- De Aeternitate mundi
    BOETIUS DE DACIA -- Ars Posteriorum Pseudo-Aristotelis
    BONAVENTURA (s.), card. O.F.M. -- Tabula : Commentarius in Sentiarum libros I-IV. Table alphabétique des matières
    BONAVENTURA (s.), card. O.F.M. -- Commentarii in opera Loca in quibus discordant fr. Thomas et fr. Bonaventura in Sententiarum libris I-IV
    COLBERT (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    Éclipses -- Notes sur les éclipses de soleil et de lune dans la région de Saint-Quentin
    Écriture -- française (XIIIe s.), du Nord-Est
    GUIDI DI BAGNO (Giovanni Francesco), card. -- Possesseur
    Logique -- Notes et extraits
    Logique -- Sophisme
    Logique -- Tableaux
    MAZARIN (Ch.-A. de La Porte, marquis de La Meilleraye, duc de) -- Possesseur
    PETRUS LOMBARDUS, Parisiensis ep. -- Loca in quibus Magister Sententiarum non tenetur Liste de s. Bonaventure en 8 articles [Comment. in Sent. libros, l. II, d. XLIV,]
    Physique -- Questions
    RELIURE -- Reliures aux armes de Colbert (Jean-Baptiste)
    SAINT-QUENTIN (Aisne) -- Notes sur les éclipses de soleil et de lune dans la région de Saint-Quentin
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Sermones singuli
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Passione
    THOMAS DE AQUINO (s.), O.P. -- De Aeternitate mundi
    THOMAS DE AQUINO (s.), O.P. -- Commentarii in opera Loca in quibus discordant fr. Thomas et fr. Bonaventura in Sententiarum libris I-IV
    Titres -- Pages de titre ajoutées au XVIIe s. d'une main que l'on trouve sur plusieurs manuscrits ayant appartenu au cardinal Giovanni Francesco Guidi di Bagno

Data sources