An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q101831
IIIF Manifest
Digitisation:
Parch., IXe s. sauf add. du XIe s. aux f. 1-8?, 217 ff. (f. 34 v°, 40 v°, 65 blancs), 311 x 250 mm. Quelques initiales à entrelacs et palmettes; f. 59-64 v° colonnes et arcades ornées d'entrelacs et feuillages; f. 65 v°-67 v°, 199-200 v°, 205 v°-214: croquis astronomiques illustrant le texte; nombreux tableaux de comput ou de cycles lunaires ou pascals. Gloses marginales contemporaines surtout aux f. 8 v°-13 v°, 70-140 (traités de Bède). Le premier feuillet manque.
Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI
~ f. 1-6: ‹Calendarium› (Februarius-December).
chaque mois est précédé du vers correspondant de: Avsonivs, Eclogarum liber. XVII, In quo mense quod signum sit ad cursum solis (Anthol. lat. 640).
inc. incomplet: «Mense Nume in medio solidi stat sidus aquari... » (v. 2, un peu effacé - éd. cf. supra, Pal. lat. 1341, f. 105v°-108).
~ f. 1-6: Ps. Beda Venerabilis, Martyrologium poeticum (extraits, insérés dans le Calendrier).
~ f. 6 v°-8: ‹Dionysivs, De annis›.
~ f. 8 v°-23 v°: Beda Venerabilis, Opera.
~ f. 8 v°-19 v°: De natura rerum.
~ f. 19 v°-23 v°: De temporibus (1-14).
f. 24: Anthol. lat. 680a.
titré: «POESIS VEL CARMEN DE DIEBVS AEGIPTIACIS ».
inc.: «Si tenebrae Egyptus Grayo sermone uocantur... » (v. 5, suivi des v. 6, 1-4, 7-22).
~ — «DE TERNIS ANNI DIEBVS OBSERVANDIS ».
inc.: «Caue multum ne in tribus diebus sanguinem minuas... » (8 lignes ou vers).
~ f. 24 v°-41 v°: ‹Computus› (arguments, tableaux, pièces de vers etc.), parmi lesquels:
~ f. 25 v° et 26 v°: ‹Beda Venerabilis, De ratione temporum› (extraits: 23 et 19).
f. 28 v°: Anthol. lat. 679.
titre: «NOS LEGAT VVLT QVI STELLARVM COGNOSCERE SITYS. VERSVS DE SIGNIS CAELESTIBVS ».
le texte est suivi des 4 vers éd. en note par Riese:
«SET VAGA PRETEREA DICVNTVR LVMINA SEPTEM...».
expl.: «...CELSIOR HIS SATVRNVS TARDIOR OMNIBVS ASTRIS».
SVNT INTER OMNES QVADRAGINTA OCTO » (tout le texte est en grandes capitales - éd. A. Riese, Anthol. latina, I, 2, Teubner, 1906, p. 154-155).
~ f. 42-48 v°: ‹Cyclus Paschalis› (a. 532-1063).
~ f. 49-67: ‹Computus› (tableaux).
parmi lesquels:
f. 52 v°: ‹Ps. Apvleivs, Sphaera seu Ratio sphaerae Pythagorae›.
titre: «Ratio pytagorica de qualicumque re quam Apollogius [sic] scripsit » -(éd. H. E. Sigerist, The sphere of life and death in early medieval manuscripts dans Bull. of Hist. Medicine, 11, 1942, p. 292-293).
~ f. 66: «ORDO LVNARIS IN HORIS ».
~ f. 67 v°-68: ‹Calendarium› (circulaire).
~ f. 68 v°: ‹Isidorvs Hispalensis, Etymologiae› (extrait: III, 1-4).
~ f. 69: ‹Computus ?›.
inc.: «SCEMATIBVS NITIDIS HANC SPERAM RITHMVS ADORNAT... » (17 lignes en grandes capitales).
~ f. 69 v°: ‹Isidorvs Hispalensis, Etymologiae› (extrait: XI, 1, 70-71).
~ — ‹Ps. Beda Venerabilis, Carmen de cyclo paschali›.
titre: «VERSVS CICLI ANNIVERSALIS ».
inc.: «LINEA CHRISTE TVOS PRIMA...» (cf. H. Walther, Initia Carminum, n° 10.329).
~ f. 70-140: Beda Venerabilis, De ratione temporum (1-65).
~ f. 140: ‹Computus› (Formula).
inc.: «‹I›n primo decennouenalis cycli in kalendis ianuarii luna VIIII... » (14 lignes).
~ f. 140 v°-141 v°: Pascasinvs, Epistula ad Leonem papam de ratione paschae.
~ f. 141 v°-145: Proterivs Alexandrinvs, Epistula ad Leonem papam de quaestione paschali.
~ f. 145-146 v°: Ps. Cyrillvs Alexandrinvs, Epistula ad Aurilium Valentinum... de Pascha.
~ f. 146 v°-152: Ps. Anatolivs ‹Alexandrinvs, De ratione paschali›.
~ f. 152 v°-217 v°: Sententiae Augustini et Isidori in laude compoti.
compilation de comput, comprenant notamment:
f. 161 v°: Anthol. lat. 488.
pas de titre.
~ f. 173-176: Ps. Alcvinvs, De saltu lunae (cf. C. W. Jones, Bedae opera..., p. 375, 376).
~ f. 176-177 v°: Ps. Beda Venerabilis, ‹Hymnus› de ratione temporum (cf. H. Walther, Initia carminum, n° 1271).
~ f. 177 v°-178 v°: Beda Venerabilis, De ratione temporum (extraits: 23 et 19, déjà copiés supra f. 25 v° et 26 v°).
~ f. 181-183: ‹Beda Venerabilis, De bissexti praeparatione›.
~ f. 183 v°-184 v°: De mensuris et ponderibus.
inc.: «Mensura est iuxta Isidorum quicquid pondere capacitate...».
~ f. 185: ‹Numerus annorum ab initio mundi secundum Eusebium et caeteros usque in presentem diem›.
inc.: «EVSEBIVS CESARIENSIS EPISCOPVS DICIT. Sunt anni ab Adam...».
~ f. 198 v°: ‹Carmen de regularibus feriarum›.
inc.: «Ianus et octimber [sic] binis regulantur...» (6 v. - cf. H. Walther, Initia carminum, n° 9786).
~ — ‹Carmen de regularibus ad lunam inueniendam›.
inc.: «September semper quinisque octimber...» (12 v.).
f. 199-203 v°: Plinivs maior, Naturalis historia (Excerpta Eboracensia - extraits).
pas de titre au début.
inc. (précédé d’une figure astronomique circulaire): «Tres autem quas supra solem diximus esse sitas occultantur... » (II, §59, suivi d’extraits des §§ 60-61, 69-70, 63-64).
f. 199 v°: «...ad centrum necesse est si (?) in rotis radios ut subiecta figura demonstrat» (II, §64).
f. 200: grande figure astronomique circulaire.
— titre: «DE CVRSV EARVM PER ZODIACVM CIRCVLVM ».
inc.: «Cur autem magnitudines suas colores mutent... » (II, § 62, suivi d’extraits des §§66-69, 71, 75, 78, 80, 78-79, 76-77).
f. 201 v°: «... haec sydera Martis maximae inobseruabilis est cursus » (II, § 77)
— «DE PRESAGIIS TEMPESTATVM ».
inc.: «Etenim praedictis difficilioribus transire conuenit ad reliquas...».
expl.: «...relinquentia diras tempestates praenuntiant» (XVIII, §340, 342-365 -mêmes extraits dans le ms. Reg. lat. 309, f. 100-101 v° et 102 v°-104 v°, cf. supra).
~ f. 206-208: ‹Ps. Beda Venerabilis›, Abbreuiatio chronicae.
f. 208 v°-209: Plinivs maior, Naturalis historia (Excerpta Eboracensia -extraits)
1) titre: «DE POSITIONE ET CVRSV PLANETARVM ».
inc.: «INter caelum et terram certis discreta spaciis... ».
expl. f. 209: «... tardissime ac tricesima luce ad easdem exeat » (II, §§ 12, 32, 34-36, 38-44).
2) titre: «DE INTERVALLIS EARVM ».
inc.: «Interualla eorum a terra multi indagare temptarunt...».
expl.: «... CXXV stadiorum collegit ad solem ab ea duplum. Inde ad XII signa triplicatum. Interdum et musicana [sic] auctoritate subsistat » (II, § 83, var. - mêmes extraits dans le ms. Reg. lat. 309, f. 99 v°-100, cf. supra).
suivi d’un passage non identifié: «Adde eodem sepe dicto die VIII... sequencia eodem quo prius ordine cuncta prouenient ».
f. 212 v°-213: Anthol. lat. 484.
titre: «DE VENTIS XII ».
f. 212 v°: rose des vents intercalée entre les v. 4 et 5.
Origine: française, plusieurs écritures, plus petites aux f. 1-8, 24-69 v°; celles des f. 8 v°-23 v°, 52 v°, 70-217 v°, plus grosses avec a semi-onciaux, quelques a en forme de 2 c ou ouverts, des N dans les mots, quelques ligatures archaïques, et le g en forme de z rappellent les écritures du scriptorium de Tours; l’écriture des f. 193-208 v° (2 quaternions) est particulièrement belle et régulière, et emploie pour les vers du f. 198 v° la semi-onciale de Tours. Plusieurs pages: f. 28 v°, 31 v°, 69, 69 v°, sont écrites en grandes capitales de fantaisie.
Possesseurs: peut-être l’abbaye bénédictine Saint-Chaffre du Monastier, diocèse du Puy (arr. du Puy, Haute-Loire) d’après les calendriers, comme le suggère Da Silva Tarouca.
These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.
These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index