Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.1707

Digitisations

Codicological aspects

  • Papier (filigrane var. Briquet 14658: Ferrare-Bologne, 1401-1402), XVe s. (début), 40 ff., 2 col., 320 x 220 mm. Assez abondantes gloses marginales de plusieurs mains contemporaines, dont une soignée et régulière donne un sommaire de chaque chapitre.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //rimarum sine

    f. 1-40v°: Cicero, Opera.

    f. 1-34v°: De oratore (famille des mutili).

    titre: «Illustrissimi Marci Tullii Ciceronis romane eloquentie principis Tullius de oratore maiori incipit».

    (gloses marginales), f. 1, marge supér. puis de droite (ligne 1 rognée et illisible) inc. l. 2: «// discipulos. Item Iulium Cesaarem et Catulum [...] quem (?) amicos sup[...]s ad audiendum (?) disputare. Ordo autem (?) huius libri est iste quod in primo libro locuntur omnes (?) et uicissim (?) dicti sapientes de quibusdam quasi prohemialibus...».

    en bas, à gauche, autre main: «Ac mihi repetenda [I, 2, 4] docilitatem Cicero innuit cum nobis aperit que ipse in his de oratore libris acturus sit...».

    f. 9 (texte: «Satis est enim...», I, 28, 127) note en marge: «hoc suplet Gasparinus. Recte inquit Crassus tuus ille Appolonius [sic] Antoni cum dicendi artem...» (18 lignes - cf. supra, Vat. lat. 1697, f. 111v°).

    f. 12v° en bas: «hic assignatur 2us liber secundum magistrum Gasparinum. Tum Catullus» [cf. II, 5, 19 ?], d'une autre main: «prohemii inicium deficit continens discessum Seuole in urbem et Tusculano. Et quo Catullus et Cesar... » (cf. supra, Vat. lat. 1697, f. 116v°).

    f. 14 (texte): «... consolatio obiurgatio mediocris» (II, 12, 50 et 7, 30).

    note en marge: «hic deficit una carta uelut repertum est Florentie in quodam codice ueteri sed Gasparinus non putat esse Ciceronis» (cf. supra, Vat. lat. 1697, f. 119, sans les derniers mots).

    f. 14v° (texte: «quod quidem», II, 10, 39): «Nota hic deficit quod Gasparinus suppleuit: ei dicendum esse de rebus maximis... -... officium statuo» (20 lignes - cf. supra, Vat. lat. 1697, f. 120).

    f. 27v°: liv. III.

    (glose) marge supér. et marge droite: «liber 3us prohemium. Tractatus primus de morte Crassi et apparatu ad reliquam disputationem...».

    f. 34v°-40v°: Orator (famille des mutili).

    inc.: «Multoque robustius quam hoc humile...».

    (glose) marge gauche: «hic defficit principium tertii libri ita continetur in illo magistri Petri (?)».

    à la fin: «Deo gratias. Tullius de Oratore feliciter explicit. g.».

    note d'un autre main: «Liber quartus quaternus IIII. In tucto».

    ~ f. 40v° (add.): Carmen ad laudem pacis Alfonsi.

    inc.: «Dum odimus agros siluestriaque rura uagemus...».

Origin

  • Origine: italienne (du Nord ?), écritures gothico-humanistiques semi-cursives de deux mains, 1) f. 1-13 assez allongée et peu soignée; f. 13v°-40v°: écriture plus petite et plus arrondie. Le «g» gothique qui suit la souscription du f. 40v° est peut-être une initiale de copiste ? Le manuscrit est apparenté aux mss. 1697 et 1706 (cf. supra) qui ont, au De oratore, les mêmes notes citant Gasparino Barzizza, de Bergame.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseur: le manuscrit a été acquis par la Bibliothèque Vaticane entre 1550 et 1590.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI et de Paola SCARCIA PIACENTINI (1991), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 1re partie. Fonds Vatican latin, 224-2900, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 324-325 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1991_cat_21_31)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • W. Friedrich, Zu Ciceros Büchern de oratore (Jahrb. f. class. Philol., 135, 1887, p. 75), brève mention
    • E. Courbaud, Oeuvres de Cicéron. De oratore, Liber primus, Paris, Hachette, 1905, p. LVIII (brève mention).

Life cycle of this document

Data source