Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Barb.lat.74

Digitisations

Codicological aspects

  • Parch., XIIe s. (fin), V + 138 ff., 240 X 120 mm. Aux f. 1-122 v° gloses marginales et interlinéaires de mains contemporaines et postérieures abondantes surtout jusqu’au f. 10.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • ~ f. V v° (add. contemporaine): ‹Isidorvs Hispalensis, Etymologiae› (extraits: XIV, 3, 18-6, 29 avec variantes).

    f. 1-122 v°: Stativs, Thebais (ms. l de Boussard).

    titre: «STATII THEBAIDOS LIB. I INCIPIT».

    (gloses) inc. f. 1 en marge: «Decertata id est de quibus certamen habitum est et est participium...».

    f. 10 (en marge): «... Perse Apollinem mitram uocant idem inuenitur in Felice Capella. Apud Persas pingitur sol mitratus, luna uero cornuta in criptis templorum... et quia tarditatem solis exuperando nunc soli accedit nunc recedit» (cf. I, 719-720).

    f. 46, les v. 608-610 du liv. V sont accompagnés de neumes.

    f. 92 v°, les v. 112-117 du liv. X manquent.

    ~ f. 122 v°: ‹Nota›.

    inc.: «Tempore Aoth qui occidit Eglon regem Moab et liberauit Israel a seruitute Thebanum bellum factum est...».

    expl.: «... quia adeo erant pulcrȩ ut eximia pulcritudine sua lasciuos quosque aspectores suos mentis inopes efficerint» (15 lignes).

    et 3 brèves gloses marginales:

    1) «Graciȩ tres sunt pedissecȩ Veneris: Pasithea, Egale [sic], Euprosina, que nudę pinguntur, quia amicitia simplex debet esse et non palliata».

    2) «Tres gradus sunt mortis: fatum, casus, genitura. Epicuri fatum, Stoici casum, Pytagorici id est philosophi dicunt genituram».

    3) «Clio cogitatio discendi, Thalia capacitas, Terpsichore delectans instructionem... has sibi mens musas genuit diuina coeuas» (9 lignes).

    f. 122 v°: Vita Statii.

    inc. (les premiers mots manquent): «Statius iste temporibus Vespasiani imperatoris fertur fuisse et usque ad imperium Domiciani...».

    expl.: «... Papinius cognomine, Sursuleus [sic] agnomine quasi sursum canens» (éd. J. P. Getty, The St. Germain ms. of the Thebaid, Paris BN 13046, dans Class. Quart., 27, 1933, p. 129-130 n. et G. Brugnoli, Due note dantesche, dans Studi in onore di Alfredo Schiaffini, Rome, 1965, p. 249).

    f. 122 v°: Argumentum generale in Thebaida.

    titre rubr.: «PRAEFATIO SUPER XII LIBROS STATII».

    inc.: «Associat profugum Tydeo primus Polinicem...» (12 v. - cf. supra, Arch. S. Pietro H. 15, f. 1 v°).

    f. 122 v°-124: Argumenta antiqua Statii Thebaidos (II-V, VII-XII).

    titre: «TITVLVS LIBRI PRIMI VACAT, TITVLVS SECVNDVS» (cf. supra, Arch. S. Pietro, H. 15, f. 14).

    f. 124 v°-138: Stativs, Achilleis.

    titre: «STATII ACHILLEIDOS LIBER INCIPIT».

    titres ajoutés en marge: f. 126 v° (v. 199): «Incipit liber II»; f. 129 (v. 397): «Incipit III liber»; f. 133 v° (v. 742): «Incipit liber IIII».

Former owners

Formerly part of

Origin

  • Origine: française, écriture assez régulière et arrondie; au f. 46 notation neumatique du Nord de la France selon V. M. Lagorio, op. cit. infra.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Alessandro Cherubini, qui le donna en 1635 à Federigo Ubaldini, secrétaire de la Congrégation des cardinaux († 1657), d’après cette note endommagée au revers du plat inférieur: «1635 a di 3 di maggio questo manoscritto fu donato da sig. Alessandro Cherubini a mons. Federico Ubaldini in Roma»; le cardinal Barberini (n° antico 2391).

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, FOHLEN, Jeannine, JEUDY, Colette, RIOU, Yves-François, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI (1975), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome I, Fonds Archivio San Pietro à Ottoboni, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 121 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1975_cat_21_1)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • J. Boussard, Le classement des manuscrits de la Thébaïde de Stace (Rev. Ét. lat., 30, 1952, p. 225, 235 et 247)
    • J. P. Murphy, Barberini latin manuscripts 67-76 (Dissertation Fordham University 1963, University Microfilms Ann Arbor, Michigan, U.S.A., p. 35-40 et p. 61-204 et planches (peu lisibles) des f. V v°, 1-10)
    • P. M. Clogan, Medieval glossed manuscripts of the «Thebaid» (Manuscripta, 11, 1967, p. 110)
    • V. M. Lagorio, Three Vatican manuscripts containing neumes (Manuscripta, 13, 1969, p. 41)
    • R. D. Sweeney, Prolegomena to an edition of Scholia to Statius (Mnemosyne, Suppl. 8), Leyde, 1969, p. 30 et 44.

Life cycle of this document

Data source