An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q60349
IIIF Manifest
Digitisation:
Data Source: BnF Archives et manuscrits
Recueil à usage scolaire de textes poétiques, contenant 6 des 8 textes privilégiés d'un regroupement très fréquemment copié à partir du XIIIe siècle et connu sous le nom de "Auctores octo morales" ; cf. Y-F. Riou, "Quelques aspects de la tradition manuscrite des Carmina d'Eugène de Tolède : du "Liber Catonianus" aux "Auctores octo morales", dans Revue d'histoire des textes, II, 1972, 38-40. Le manuscrit est décrit brièvement par F. Munari, dans Mathei Vindocinensis opera, I, Catal. dei manoscritti, Rome, 1977, nº 82, p. 92.
F. 1-9. Cato, Disticha. F. 1r-1v. Préface : "Cum animadvertem quantum plurimos homines ... - ... justum est libenter ferto amorem". - F. 1v-3v. Livre I : "Si Deus est animus, ut nobis carmina dicunt ... - ... semper tibi proximus esto". - F. 3v-5. Livre II : "Telluris si forte velis cognoscere vultus... - ... per somnum cernit id ipsum". - F. 5-6v. Livre III : "Hoc quicumque cupis carmen cognoscere lector... - ... dum vis bonus esse parenti". - F. 6v-9. Livre IV : "Securam quicumque cupis ... - ...hec brevitas sensus fecit quisque (?) binos". (A. Baehrens, Poetae latini minores, Leipzig, 1882, III, 214-235).
F. 9-18. Theodulus, Ecloga, v. 1-344. F. 9-10 : "Etiopum terras jam fervida torruit estas ... - ... augeat obsecro tempus". - F. 10-18 : "Primis Cretheis Saturnus venit ab oris ...- ... desine quod restat ne desperaco ledat." (Éd. J. Osternacher, Theoduli eclogam recensuit ..., Ripariae prope Lentiam, 1902). Cf. J. Osternacher, "Die Uberlieferung der Ecloga Teoduli", dans Neues Archiv, nº 40, 1976, 331-376 (liste des éditions anciennes et des ms. ; ce ms. n'est pas répertorié).
F. 18-27v. De contemptu mundi, ou Chartula I : "Cartula nostra tibi portat, dilecte, salutes ... - ... Hec tibi det munus qui regnat trinus et unus". (P. L., 184, 1307-1314 ; éd. crit. E. Schröder, "Ein niederrheinischer "Contemptus mundi" und seine Quelle", dans Nachrichten von der Kgl. Gesellschaft ... zu Göttingen, 1910, 346-354). Cf. H. Walther, Initia carminum..., Göttingen, 1959, nº 2521 (bibliographie) ; R. Bultot, "La Chartula et l'enseignement du mépris du monde dans les écoles et les universités médiévales", dans Studi medievali, 8, 3e série (1967), 802-809.
F. 27v-40v. Chartula II : "In re terrena nicil est aliud nisi pena ... - ... gaudebunt que gaudia fine carebunt." (éd. Auctores octo morales, Lyon, 1538, 48-65). Cf. H. Walther, ibid., nº 9079. Dans cette compilation d'environ 500 vers formée d'une quarantaine de pièces, on peut identifier plusieurs poèmes : F. 33v-34v. MARBODUS REDONENSIS, Carmina Varia, XXXIV, Oratio poenitentis saepe lapsi : "Me miserum quid agam ... - ... Dominum prece cogite flecti". (P. L., 171, 1669) - F. 34v-36v : "Questio magna diu multis ... - ... Deus in mundo condidit omnem quod est". (éd. ms. A. Wilmart, "Un poème élégiaque sur le plan de la rédemption", dans Revue du Moyen Age latin, 5 (1949), 1-14) - F. 36v. Eugenius Toletanus, Opusculorum pars prima miscellanea, II, Commonitio mortalitatis humanae : "O mortalis homo ... - ... quod recte feceris ipse". (P. L., 87, 359).
F. 40v-66v. WALTHERUS ANGLICUS, Esopus. F. 40v-41r. Préface :"Ut juvet et prosit, conatur pagina presens ... - ... verborum levitas morum fert pondus honestum". - F. 41r-66v. 60 fables : "Fabula de gallo et jaspide. Dum rigido ... - ... Fabula de cane et eque ... fabulam declaratur datque quod intus habetur". (éd. L. Hervieux, Les fabulistes latins ..., Paris, 1894, II, 316-351). Cf. Walther, ibid., nº 19812.
F. 67-122v. MATTHAEUS VINDOCINENSIS, Tobias. F. 67r-68r. Préface : "Ex agro veteri virtutum semina morum ... - ... reprobat livor, amicus habet". - F. 68r-72v. Livre I. : "Tobie natale solum Galilea ... - ... Emergit, Domino, restituuntur opes". - F. 72v-75v. Livre II : "Instat festa dies Thobias ... - ... quid valeat visus perditione patit". - F. 75v-79r. [Livre III] : "Thobias geminat gemitus ... - ... amborum redimit probra, propinat opem". - F. 79r-122v. Livre IV : "Tobias Domino grates ... - Thobiam merito religione sequi". (P.L., 205, 933-980 ; F. Munari, Mathei Vindocinensis Opera, Rome, 1977, II).
Le manuscrit a appartenu à un moine de Saint-Germain-des-Prés, Jean Le Coigneux, qui y a laissé 2 ex-libris, aux f. 66v : "Le Coigneux", et 122v : "Iste liber pertinet Johanni Le Coigneux, monachus Sancti Germani de Pratis". Il est resté à la bibliothèque de Saint-Germain : ex-libris au f. 1r : "Sancti Germani a Pratis". Au f. 1r, mention de bibliothécaire sur le contenu du ms (écriture XVIIe s.). Le ms. est entré à la BibliothËque nationale à la Révolution.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index