An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q65791
Some IIIF Manifests are enriched and may contain an index, full-text search or annotations. These are indicated below by an asterisk on the IIIF logo. What is a IIIF Manifest? open_in_new
IIIF collection
IIIF Manifests in this collection
Digitization type not specified
Full digitisation
Digitisation:
Papier, 193 f., plusieurs mains soignées. Astronomie, dont Campanus de Novare, Theorica planetarum (1r-32v) ; Ps.-Messahallah, De compositione astrolabii (49r-62r) ; tables alphonsines avec canons (99ra-193v, incluant les sections astrologiques)
Data Source: BnF Archives et manuscrits
F. 1r-32v. [CAMPANUS DE NOVARE, Theorica planetarum], avec figures : « Primus phylosophie magister…-… de Mercurio supra diximusque. Explicit. » (cf. F. S. Benjamin, G. J. Toomer, Campanus of Novara and medieval planetary theory, 1971, 83). F. 35r-40v.PROFATIUS JUDAEUS, De armillis : « De Sole. Solis instrumentum sic faciemus... - ... tantum filum equantis per successionem signorum. Et sic completum est opus nostrum ad preces venerabilis magistri B. de Gordonio doctoris excellentissime in arte medicine in Montepessulano. Explicit de armillis Profacy. » (cf. L. Thorndike, « Date of Peter of St Omer's revision of the New Quadrant of Profatius Judaeus », Isis, 51/2 (1960), p. 204-206, p. 206 n. 12 ; E. Poulle, Équatoires et horlogerie planétaire, 1980, 66). F. 41r-42r. [De horologiis in trunco faciendis], avec figures : « Notandum pro horalogys in trunco faciendis…-… verificatorium ad omnes practicas horalogy trunci etc. Et sic est finis trunci. » (cf. L. Thorndike, P. Kibre, A Catalogue of Incipits of Mediaeval Scientific Writings in Latin, 1963, 949). F. 42v-45r.Arithmetica de rerum ac numerorum proportionibus : « Incipit arithmetica de rerum ac numerorum proprietationibus. Secuntur regule artificiales quibus fere totum factum...-... in principio tanto prescisius invenies et magis quam etc. » (cf. Thorndike, Kibre, op. cit., 1437). F. 49r. [De quantitate cujuslibet lineae sive partibus proportionalibus ] : « Si vis scire quantitatem cuiuslibet linee sive partes proportionales...-... aliarum quantitatum mensurabilium in longum, latum et profundum. » F. 49r-64r. PS.-MESSAHALA, De astrolabio, avec figures : « Incipit astrolabium Messahale phylosophi. Scito quod astrolabium est nomen grecum...-... et nota illa est polus zodiaci ut patet in hac figura etc. Explicit compositio astrolabii. » (cf. E. Poulle, « L’astrolabe médiéval d’après les manuscrits de la Bibliothèque nationale », Bibliothèque de l’Ecole des chartes, 112 (1954), p. 81-103, 101 ; F. J. Carmody, Arabic astronomical and astrological sciences in Latin translation : a critical bibliography, Berkeley : University of California press, 1956, 25). F. 64v-92r.Sex alarum (texte en allemand accompagné de tables astronomiques) : « Hie wil ich anfachen bescheiden den sechs fettich…-…die 24 mol 47 minutis die dosint etc. Explicit sex alarum magister. » F. 92v-93r.De proportionibus : « Notandum quod habendo aliquid de modo proferendi…-…secundus termynus secundi numeri ad suum tertium ut 8, 4, 2 - 4, 2, 1. Et sic est finis de proportionibus. Finis Deo gratias. » F. 99, 114r. [Canon planetarum] : « Ad intelligendum tabulas astronomie necessario opportet scire Quid sit radix planete… [F. 114r :] Latitudo civitatis alicuius vel loci...-…super quam Ptholomeus composuit almagestam suam. » (cf. Thorndike, Kibre, op. cit., 48). F. 101r-111v. JOHANNES DE SAXONIA, Canones super Tabulas Alfonsi : « Canones super tabulas Alfoncii olim regis Castelle. Tempus est mensura motus ut vult Aristoteles...-... et non errabis Deo gracias. Expliciunt canones super tabulas Alfoncii. » (cf. Thorndike, Kibre, op. cit., 1561). F. 112r-113v. [Fragment de tables toledanes] : « Ascensiones ad 48 graduum latitudinem…-…Residua pars tabule ascensionum signorum sexti climatis. » (cf. G. J. Toomer, « A Survey of the Toledan Tables. », Osiris, 15 (1968), p. 5-174, 41). F. 115r-144r. Tabulae astronomicae Alphonsi Regis Castellae : « Incipiunt tabule Alfoncii olym regis Castelle illustris... » F. 145r-152r. Tables astronomiques sur le modèle du méridien d’Oxford : « Prima tabula continens veram latitudinem Saturni ab orbe signorum pro omni loco et tempore in Oxonia constituta. » F. 155r-171v.JEAN DE LIGNIERES, Tabulae astronomicae : « Incipiunt tabule magistri Johannis de Lineriis... » (cf. Thorndike, Kibre, op. cit., 1553, 8). F. 174r-180v.JEAN DE LIGNIERES, Canones : « Priores astrologi motus corporum celestium...-... Si autem ultra 6 signa in 12 et sic in ortu vespertino et reliqua utraque in canone si compleatur. // Matutino // Hic deficiunt canones quinque scilicet 41us, 42us, 43us, 44us et quadragesimus quintus. » (cf. Thorndike, Kibre, op. cit., 1127). F. 181r.JEAN DE LIGNIERES, Canones primi mobilis : « Cum volueris scire varios colores eclipsis aspice longitudinem...-... inter se equipollentium vel latitudinis equipollentis, etc. Expliciunt canones primi mobilis magistri Johannis de Lineriis finiti Wienensi studio. » (cf. Thorndike, Kibre, op. cit., 357). F. 181r-v. Notes d'astronomie en latin, avec figure : « Nota secundum Alfraganum centrum ecentrici solis distat a centro terre...-... denominatoris dividentis a denominatore divise. Figura eclipsis solaris. » F. 182-193v. [Canones], avec figures : « [A]rabes maxime secundum motum lune tempora distinguentes… [F. 186r :] Ad inveniendum medios motus planetarum in tabulis Tholetanis eadem est operatio quam in tabulis Anphoncii…-… transitum lune ab inicio eclipsis usque ad finem. Et hec omnia patent ni figura sequenti. Figura eclipsis solaris. » (dont quelques passages adaptés des canons « Quoniam cujusque actionis » des Tables toledanes, cf. F. S. Pedersen, The Toledan tables, 2002, Cb 07 et suiv. et p. 157 ; cf. Thorndike, Kibre, op. cit., 124).
Il s'agit d'un manuscrit d’étudiant de l’astrologue et médecin d’origine suisse Conrad Heingarter, dont l'activité universitaire est documentée à partir du milieu des années 1450. Né à Horgen, au Sud du lac de Zurich, il est mentionné comme bénéficiaire du droit de bourgeoisie à Zurich en 1440. Il fut reçu bâchelier ès art à l’Université de Paris en 1454, licencié puis maître l’année suivante. Il compléta plus tard sa formation à la Faculté de médecine, dont il obtint la licence et la maîtrise en 1466 (cf. E. Wickersheimer, Dictionnaire biographique des médecins en France au Moyen Âge, nouv. éd. sous la dir. de Guy Beaujouan, Genève : Droz ; Paris : Champion, 1979, I, 107).
Plusieurs mentions de dates apparaissent dans des annotations et certaines sont citées au passé : « …anno Christi 1462° currente… », « Item anno 1473 currente… », « …anno Christi 1482° currente… » (f. 88r) ; « Nota anno 1461 habuerunt Judei 15 pro aureo numero… » (f. 88v) ; « …anno 1427°… » (f. 100) ; « Anno Christi 1499 » (f. 110v), etc. Les divers filigranes du papier sont attestés à Paris dans le troisième quart du XVe s, entre 1450 et 1465, ce qui correspond aux années où Heingarter étudiait dans la capitale.
Les schémas sont vraisemblablement de la main de Conrad Heingarter, en dépit des divers copistes qui sont intervenus dans ce volume : la plupart des dessins sont homogènes et ne diffèrent pas, sous le rapport de l’exécution ni de l’écriture, de ceux de l’autre manuscrit d’étude de Heingarter conservé au département des Manuscrits de la Bibliothèque nationale de France (ms. Latin 7197).
Data Source: Persée - DER-IRHT, LXXXIV
136v «Tabula fortitudinum septem planetarum » (table des dignités essentielles des planètes : domiciles, exaltations, triplicités, termes et décans
139r Figure horoscopique indiquant le calcul des parts des 12 maisons, avec des notes sur les maisons et les triplicités
139v Tables astrologiques : nature des degrés.
Conrad Heingarter, qui a copié les f. 1-114 et 145-152 (en partie en allemand, f. 64v-92r)
Provient de la bibliothèque du conseiller au Châtelet Claude Hardy, dont Jean-Baptiste Colbert acquit les manuscrits en 1675 (n° 98 sur l’inventaire des manuscrits de Claude Hardy achetés par Colbert, BnF, Manuscrits, ms. Latin 9363, f. 146v : « Liber quidam astrologicus absque nomine auctoris. Fol. »).
Entré à la Bibliothèque du Roi en 1732, en même temps que le ms. Latin 7197, autre manuscrit d'étude de Conrad Heingarter, de même provenance.
Colbert
These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.
These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index