Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Ott.lat.1410

Digitisations

Codicological aspects

  • Parch., XIIe s.-XIIIe s., 198 ff. (f. 48 blanc), 245 X 150 mm. Nombreuses gloses marginales prenant parfois l’aspect d’un commentaire et gloses interlinéaires d’une main contemporaine, tirées ou inspirées de Servius.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1 v° (marge supér.): Vita Vergilii Bernensis I.

    inc. mutilé: «// primum se contulit Rome studuit apud Epidium oratorem...».

    expl.: «... Augusti et aliorum uirorum probatissimorum» (éd. I. Brummer, Vitae Vergilianae, Teubner, 1933, p. 67, l. 6-18; K. Bayer, Vergil-Viten, dans Vergil Landleben, Würzburg, 1970, p. 248, l. 3-16).

    f. 1-13 v°: Vergilivs, Eclogae seu Bucolica (cum argumento Ps. Ovidii et glossis ex Servio).

    titre f. 1 v°: «Publii ViRGiLii MaRONis BucoLicoN INcipit».

    (gloses) inc. marge de gauche: «Hic inducitur quidam pastor securus dans operam cantilene et alter qui pellitur de finibus» (cf. Servivs, éd. G. Thilo, Teubner, 3, 1927, p. 4).

    expl. f. 13 v° marge de gauche: «... debuit dici bonum sed Vitam arrogantiam ultimum se esse uoluit principem in scribendis bucolicis» (cf. Servivs, éd. Thilo, 3, p. 127).

    f. 13 v°-46: Vergilivs, Georgica (cum argumentis Ps. Ovidii, I-IV et glossis ex Servio).

    titre f. 14: «INCIPIT LIBER PRIMVS GEORGICORVM».

    (accessus) inc. f. 14 marge de droite: «Esiodum qui fuit de Ascra insula in georgicis imitatur Virgilius. Terra quadrifariam diuiditur. Aruum id est ager...».

    expl.: «... agri culture precepta precipue ad situm Italie et Venitie pertinent» (abrégé du prologue de Servivs - éd. Thilo, 3, p. 128-129).

    (glose) inc. en interligne et marge de droite: «Stoici dicunt non esse nisi unum deum et eadem potestas pro diuersitate officiorum diuersis uocatur... (cf. Servivs, I, 5 - éd. Thilo, 3, p. 130).

    expl. f. 46 marge de droite: «... Audacem se dicit quia de Cesare locutus est iuuenis» (IV, 564).

    f. 46 v°: Epitaphium Vergilii.

    titre: «Incipiunt Epitaphia Virgilii quae Scripta sunt A XII Sapientibus Palladio, Asclepiado, Eustenio, Pampiliano, Maximiano, Vitali, Basilio, Asmenio, Vomanio, Euphorbio, Iuliano, Vitalio».

    inc.: «Mantua me genuit...» (éd. cf. supra, Chigi H. V. 162, f. 1 v°).

    f. 46 v°-47: Anthol. lat. 507-518.

    f. 47-47 v°: Anthol. lat. 555-566.

    titre: «Tetrastica Eorundem de Virgilio».

    f. 48 v°: Anthol. lat. 634.

    pas de titre.

    f. 48 v°-196: Vergilivs, Aeneis (cum argumentis Ps. Ovidii, I-XII et glossis ex Servio).

    titre f. 49: «INcipit Liber PRIMVS eNe‹i›DARVM».

    (accessus) inc. marge supér. et marge de gauche: «Ortis bellis ciuilibus inter Antonium et Augustum Cesarem Augustus uictor Cremonensium agros...».

    expl.: «... Intentio uero est Homerum imitari et Augustum laudare» (abrégé du prologue de Servivs - éd. Thilo, 1, p. 1-4).

    (glose) inc. marge de droite: «Hec ciuitas tria habuit nomina. Nam primum dictum est Lauinum a Lauino fratre Latini...» (Servivs, I, 2 - éd. Thilo, 1, p. 8, l. 25-27).

    expl. f. 196, marge de droite: «... a corpore cum quo adhuc nature legibus habitare poterat» (Servivs, XII, 952- éd. Thilo, 2, p. 650).

    f. 196 v°: Anthol. lat. 256.

    titre: «VERSVS VIRGILII AD IMPERATOREM».

    — Anthol. lat. 257.

    pas de titre.

    expl.: «... Sic uos non uobis uellera fertis oues» (3 v.).

    — Anthol. lat. 674 a.

    titre: «Virgilius De Se».

    — Anthol. lat. 160 (4 v.).

    pas de titre.

    — Martialis, Epigrammata (extrait).

    pas de titre.

    inc.: «Si memini fuerunt tibi quattuor...» (I, 19).

    f. 196 v°-197: Ps. Ovidivs, Argumenta Aeneidos (praefatio).

    pas de titre.

    inc.: «Virgilius magno...».

    f. 197-197 v°: Anthol. lat. 672.

    titre: «Carmen Octauiani C. De Virgilio».

    f. 197 v°: Ps. Ovidivs, Argumentum Bucolicon.

    pas de titre.

    inc.: «Titirus agresti modulatus carmine ruris...».

    expl.: «... Pastorum sonos faciles duxere cicute» (4 v., déjà copiés au f. 1 avec les mêmes variantes.)

Former owners

Formerly part of

Origin

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: le titre inscrit au f. 1 d’une grosse écriture irrégulière: «Virgilius cum commentis» semble indiquer que le manuscrit a fait partie de la bibliothèque inconnue du XVIe s. étudiée par G. Mercati, Codici latini Pico Grimani..., p. 245-263, qui ne cite pas ce manuscrit; le cardinal Marcello Cervini (cotes 400 et 129 au f. 1); le cardinal Sirleto (cote 1 au f. 1); le cardinal P. Ottoboni.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, FOHLEN, Jeannine, JEUDY, Colette, RIOU, Yves-François, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI (1975), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome I, Fonds Archivio San Pietro à Ottoboni, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 550 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1975_cat_21_1)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

  • P. O. Kristeller, Iter italicum, 2, 1967, p. 417 (simple mention).

Life cycle of this document

Data source