Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.3245

Digitisations

Some IIIF Manifests are enriched and may contain an index, full-text search or annotations. These are indicated below by an asterisk on the IIIF logo. What is a IIIF Manifest? open_in_new

Codicological aspects

  • Parch., XVe s. (début), II + 72 ff. (f. I-Iv°, IIv°, 34v°-36v° et 71-72v° blancs), 230 x 160 mm. Corrections, gloses et variantes marginales éparses de plusieurs mains dont celles de Poggio Bracciolini, Bernardo Bembo et Pietro Bembo, parfois en grec. Au f. II, table du contenu, peut-être de la main de B. Bembo: «DE LAV‹DIBVS› PHI‹LOSOPHI› E. DE LEGIBVS», de P. Bembo (écriture cursive): «De Academicis questionibus» et d’une autre main (?): «atque ei‹us› (?) Ortensius ».

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2: //Cum autem

    f. 1-70v°: Cicero, Opera.

    f. 1-34: Lucullus seu Academica priora.

    titre, cf. supra table du contenu.

    f. 37-70v°: De legibus (ms. Vat. 4 de Schmidt).

    titre: «M. TVLLII CICERONIS DE LEGIBVS LIBER PRIMVS INCIPIT FELICITER ».

    expl.: «... et id ipsum que dicis expecto. DEFICIT. FINIS ».

    ~ f. 70v° (add.): Iacobvs Bracciolinvs, Epistula ad Bernardum Bembo.

    inc.: «Quereretur haud iniuria Poggius pater se patriis priuari laribus... ».

    signée à la fin: «Tuus Iacobus Poggius Florentinus » (7 lignes - éd. d’après ce manuscrit: P. de Nolhac, op. cit. infra, p. 193; B. L. Ullman, op. cit. infra, 1960, p. 31-33; lettre autographe d'après A. C. de La Mare, op. cit. infra, 1985, p. 508).

Participant

Former owners

Formerly part of

Origin

  • Origine: italienne, écriture humanistique ronde et soignée. Le copiste est Poggio Bracciolini (1380-1459), qui a pu effectuer son travail soit entre 1410 et 1415 (règne de l’antipape Jean XXIII) d'après la fin de la lettre de Jacopo Bracciolini: «... cum phylosophiam et leges a Cicerone editas a se uero Iohannis XXIII pont. tempore scriptas afferat. Vale», soit peut-être à Constance en 1417 (cf. A. C. de La Mare, op. cit. infra, 1973, p. 78), à partir du ms. Firenze, Bibl. Laurenz., S. Marco 257, qui a appartenu à la cathédrale de Strasbourg (cf. P. L. Schmidt, op. cit. infra, 1966).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: Poggio Bracciolini (n° 13 de son inventaire, cf. E. Walser, op. cit. infra - cf. supra, Origine), puis son fils Jacopo (1442-1478) qui le donna à Bernardo Bembo (1433-1519) en reconnaissance de l'asile offert à son père à Venise; le cardinal Pietro Bembo (1470-1547), puis son fils illégitime Torquato Bembo (1525-1595) qui vendit avant 1584 sa bibliothèque à Fulvio Orsini († 1600).

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 148 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • P. de Nolhac, La bibliothèque..., Paris, 1887, p. 193-194 et 371, n° 152, et fig. II [= f. 63 en partie]
    • E. Walser, Poggius Florentinus, Leben und Werke, Leipzig, 1914, p. 419 n° 13
    • B. L. Ullman, Poggio's manuscripts of Livy and other authors, article de 1933, réimpr. dans Id., Studies in the Italian Renaissance, 2ème éd., Rome, 1973, p. 313, 317, 486 et 489
    • Id., The origin and development of humanistic script, Rome, 1960, p. 31-33 (description), 35-37, 56, 80 et 130, pl. 17 [= f. 61v° en partie]
    • P. L. Schmidt, Eine Cicero-Handschrift des ermländischen Bischofs Johannes Abeczier (Rhein. Mus., N. F., 109, 1966, p. 179; réimp. dans Id., Traditio latinitatis, Stuttgart, 2000, p. 24)
    • C. Questa, Per la storia del testo di Plauto nell’Umanesimo, 1. La «recensio » di Poggio Bracciolini, Rome, 1968 (Quaderni Athena, 6) p. 24, 26, 27, 28, 29 et n. 27, 30 et n. 29, 31 et 37 n. 32, brèves mentions et pl. IV, 1 [= f. 50v°], VI, 1 [= f. 48v°], VII, 4 [= f. 45], VIII, 1 [= f. 51v°] et 4 [= f. 53v°], tous partiels
    • A. C. de La Mare et D. F. S. Thomson, Poggio’s earliest manuscript (Ital. med. e uman., 16, 1973, p. 180 et 190, brèves mentions)
    • A. C. de La Mare, The handwriting of Italian humanists, 1/1, Oxford, 1973, p. 78 n° 15 et passim et pl. XVI c [= f. 37 en partie]
    • P. L. Schmidt, Die Ueberlieferung von Ciceros Schrift «De legibus», Munich, 1974 (Studia et testimonia antiqua, 10), p. 279-287, brève description
    • J. Fohlen, Études récentes sur les manuscrits classiques latins (Scriptorium, 34, 1980, p. 97, simple mention)
    • R. Cappelletto, Marginalia di Poggio in due codici di Ammiano Marcellino (Miscellanea Augusto Campana, 2, Padoue, 1981, p. 193)
    • L. Michelini Tocci, Poggio Fiorentino e Federico di Montefeltro (Miscellanea Augusto Campana, 2, Padoue, 1981, tav. XXIV [= f. 70v°])
    • R. H. Rouse, Cicero, De natura deorum, De diuinatione, Timaeus, De fato, Paradoxa Stoicorum, Academica priora, De legibus (Texts and transmission..., Oxford, 1983, p. 128)
    • C. H. Clough, Die Bibliothek von Bernardo und Pietro Bembo (The Book Collector, 33, 1984, p. 309)
    • A. C. de La Mare, New research on humanistic scribes in Florence (Miniatura fiorentina del Rinascimento -1440-1525. Un primo censimento, Florence, 1985, p. 508)
    • N. Giannetto, Bernardo Bembo umanista e politico veneziano, Florence, 1985, p. 139, 267, 269, 291-293, 354
    • Réf.: BMBV (1986) 23151-23153, (1991) 12479-12484, (1994) 10952-10953, (1998) p. 494 (3), (2005) p. 644 (4).

Life cycle of this document

Data source