Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 14704

  • Attested titles :
    • Auctoritates ex diversis libris philosophie naturalis Aristotelis (75).
    • Bartholomei de Brugis scripta supra librum yconomicorum Aristotelis (61).
    • Compendiosa extractio, omnium propositionum notabilium librorum ethicorum, etc. (101).
    • E commento Alberti in libros metheororum (123).
    • I Roberti Linchoniensis commentum supra librum posteriorum, et super librum de bona fortuna (29).
    • II Traité d'astronomie composé à Marseille en 1111 (144).
    • Liber Alfargani de differentia circulorum (248).
    • Liber nativitatum (234).
    • Major introductorius Abumasar astrologi (170).
    • Proverbia sive notabilia juris canonici et civilis (142v).
    • Summa dictaminis composita per Laurentium de civitate Rome (135).
  • Other label of the document :
    • Paris, BnF, lat. 14704
    • BnF, lat. 14704
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 14704
    • Paris. BnF, Latin 14704
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Date of Origin :
  • Place of Origin :

Digitisations

Codicological aspects

  • Parchemin, 227 f. Recueil factice composé de deux éléments réunis vers la fin du XVe siècle. Le second (f. 110-227, 272 × 200 mm, texte : 210 × 125 mm, plusieurs mains contemporaines relativement soignées, deux colonnes, 50-55 lignes, titres et initiales en rouge, initiales rouge et bleu, quelques initiales ornées) est consacré à l’astrologie et à l’astronomie : Raymond de Marseille, Liber cursuum planetarum (110ra-135v) ; Alfraganus, De scientia astrorum (213ra-224ra) ; fragment d’un texte de droit (225ra-226vb, main plus récente) ; table des matières du volume (227ra-227rb, main plus récente). La première partie (f. 1-109, XIVe s.) comprend surtout des commentaires sur Aristote par Robert Grosseteste, Barthélemy de Bruges et Albert le Grand. Blancs : 119r et 198v. Un ou plusieurs feuillets manquent entre les actuels 208 et 209. Ce ms. a servi de modèle, pour le texte d’Albumasar, aux mss BnF, lat. 7314 et BnF, lat. 16203. Il est par ailleurs certainement l’un des modèles du BnF, lat. 15123

    (Source : Persée - DER-IRHT, LXXXIV)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, LXXXIV

  • 136ra-198rb «In nomine domini nostri Ihesu Christi incipit liber in quo est maior introductorius Abumasar astrologi ad scientiam astrorum iudiciorum et tractatus super eadem iudicia cum disputatione rationali sunt autentica et figure signorum atque nature. In nomine Dei pii et misericordis. Laus Deo qui creavit celum et terram cum omnibus que in eis sunt — et in nocte e converso et proicitur ab ascendente ». = Albumasar, Introductorium maius (trad. Jean de Séville; les derniers chapitres manquent, le texte s’achevant en VIII.6) [AAAS, 89]

    199ra-207va «Dixit Omorben Alfragani Tiberiadis : Scito quod diffinitiones nativitatum in nutricione — ipsum erit ascendens. Finit liber nativitatum cum laude Dei et eius auxilio » . = Aomar, De nativitatibus [Burnett 2011, 297]

    207va-208rb «[ 1] (207va-207vb) Alie sententie de patre Tholomei et Dorothii cunctorum universicorum. Sententia Ptholomei est que dicit aspicitur patribus in nativitatibus diei… Dorotius vero et cuncti dixerunt : Aspice patribus in die ex Sole — ortus sui si Deus voluerit. [2] (207vb-208ra) Cumque volueris scire revolvere (!) annos nati — super ipsum tempus si Deus voluerit. [3] (208ra) Cum volueris scire ascendens revolutionis anni nati — anni LXIII gradus et cetera fac ut supra. [4] Dixit Albubaz : Cum non fuerit nato hylec — aut liberabitur, si Deus voluerit. [5] (208ra-208rb) Dixit Kankaf Indus quod initium orbis — et divisor Iupiter. Perfectus est liber universus Omar Benigan (?) Tiberiadis cum laude Dei et eius auxilio, quem transtulit magister Ioannes Hispalensis atque Limiensis de Arabico in Latinum » [Yamamoto/ Burnett, 342]. = Cinq chapitres annexés à Aomar, De nativitatibus

    208rb-208va «Cum volueris scire latitudinem revolutionis que est inter Solem et Lunam — et hoc est quantum obscurabitur de Sole »

    208va-208vb «Cauda in ascendente significat separationem et detrimentum — (Cauda) In XII significat paucitatem bonorum atque malorum. Hee sunt planetarum et Capitis et Caude in XII domibus significationes cum in esse suo medio fuerit (!). Si autem meliori esse fuerint, dic melius. Si vero in malo esse fuerint, verte sententiam, id est dic e contrario, scilicet pro bono mulum (!) et audacter (!) loquere nolique dubitare. Nec dimittas que tibi dixi ut aliud proferas et invenies veritatem si Deus voluerit » (les deux derniers tiers de la colonne ont été laissés en blanc). = Gergis, De significatione septem planetarum in domibus (chapitres sur la Queue du Dragon seul, en raison d’un saut du même au même, cf. BnF, lat. 15123, f. 52r-55v)

    209ra-212vb «… quam digeris si Deus volueris (fin d’une phrase, feuillets manquants). Interrogatio a rebus cuiusdam mortui de relictis de quibus interrogavit — eo quod Mercurius redibat ad Iovem et ipse erat levior utrisque stellis ideoque cogebatur ad hoc nutu Dei » . = Messahallah, Liber receptionis (fin du c. 7 et c. 8-12)

Former owner

Formerly part of

Origin

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, LXXXIV

  • Saint-Victor de Paris dès la fin du XIIe siècle (cf. ex-libris au f. 224r). Une note du XIIe s. au f. 224v indique que le volume fut envoyé (à Saint-Victor ?) pour être recopié et mentionne un «magister R. » dans l’entourage de l’expéditeur (Raymond de Marseille ?, cf. Lemay 1995, IV, p. 35) : «Rogo vos ut faciatis transcribi librum quam citius poteritis quia con (!) magno labore et difficultate habui. Sciatis quod ego sum sanus et incolumis per Dei gratiam et magister R. similiter »)

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • DE LEEMANS, Pieter (1999), "The Vicissitudes of a zoological Treatise. Aristotle's De incessu animalium in the Middle Ages and Renaissance", dans Tradition et traduction : les textes philosophiques et scientifiques grecs au Moyen Âge latin, Leuven, University Press, p. 199-218, ici p. 210
  • JUSTE, David (2015), Catalogus Codicum Astrologorum Latinorum. II. Les manuscrits astrologiques latins conservés à la Bibliothèque nationale de France à Paris, Paris, CNRS Éditions (Documents, études et répertoires de l'Institut de Recherche et d'Histoire des Textes, 84), ici p. 214-215 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2015_cat_84_1)
  • MALEWICZ, Małgorzata H. (1974), "Libellus de efficatia artis astrologice . Traité astrologique d'Eudes de Champagne, XIIe siècle", Mediaevalia Philosophica Polonorum, 20, ici p. 14 avec texte latin + p. 21 (f. 110-115)
  • MERCIER, Raymond (2004), "Astronomical Tables in the Twelfth Century", dans MERCIER, Raymond, Studies on the transmission of medieval mathematical astronomy, Aldershot, Ashgate (Variorum Collected Studies Series, 787), VII p. 87-118, ici p. 107
  • ROSSI, Aldo (1999), Da Dante a Leonardo : un percorso di originali, Firenze, SISMEL - Edizioni del Galluzzo (Biblioteche e archivi, 4), ici p. 125
  • TURCAN-VERKERK, Anne-Marie (2015), "La théorisation progressive du cursus et sa terminologie entre le XIe siècle et la fin du XIVe siècle", Archivum latinitatis medii aevi, 73, p. 179-259, ici p. 248, 249 (https://doi.org/10.3406/alma.2015.1175, https://www.persee.fr/doc/alma_0994-8090_2015_num_73_1_1175)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • Delisle 1869, p. 40-41
    • Delisle 1868-1881, II, p. 217 n. 1
    • AROM, 1.3, p. 142-153
    • Lemay 1995, IV, p. 32-43
    • Ouy 1999, II, p. 485-486
    • Pedersen 2002, I, p. 163-164
    • d’Alverny/ Burnett, p. 40
    • Jacquart 2010, p. 206-208.

Life cycle of this document

Data sources