Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Barb.lat.70

Digitisations

Codicological aspects

  • Parch., XIIIe s., sauf f. III-XIV: papier (filigrane var. Briquet 8932 ?), XIVe-XVe s., XVI + 148 ff. (foliotation ancienne; + f. 119 bis, f. XI v°-XVI v° blancs), 230 x 130 mm. Gloses marginales et interlinéaires de plusieurs mains contemporaines et postérieures.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1-148: Ovidivs, Metamorphoses (cum glossis ex Allegoriis Iohannis de Virgilio et aliorum).

    pas de titre contemporain.

    précédé aux f. IV-XI d’une table alphabétique des matières avec renvois aux folios:

    inc.: «Aceste Sotii [sic] mutantur in pisces. Libro III e carta 29...».

    expl.: «... Ypolitus mortem et qualiter Hesculapius posuit sibi nomen Virbius narrat Egerie nimphe uxori Nume Pompilii ut eam soletur. libro XV. e carta 143».

    (gloses 1re main) inc. f. 1 en haut: «Metamorfosis dicitur a meta quod est trans (?) et morfos quod est mutatio et ysys quod est substantia...».

    f. 1-7 v° marge inf., (2e main, XIVe s.): ‹Iohannes de Virgilio, Allegoriae in Ovidii Metamorphoses› (extrait).

    inc.: «Prima transmutatio huius primi libri est de chaos in quatuor elementa que sic uersibus est descripta: Nature dominus cupientis adesse misertus...».

    expl.: «... Nona transmutatio huius libri est de Damne conuersa in laurum... unde sic dictum est:

    Ille pudicitiam sequitur pro posse fugacem...».

    expl.: (v. 8) «... Tunc radicata est et uiridente coma» (cf. Met., I, 452..., I, transmutationes 1-9 - éd. F. Ghisalberti, op. cit. infra, p. 43-46).

    le texte est suivi au f. 148 v°, sur 3 col., d’un commentaire anonyme des liv. XIII, 714 à XIV, 161:

    inc.: «Vident sub imagine saxum iudicis Actia que ob / [...] conuersus est in saxum (XIII, 714-715) Proxima Phe‹acum› (v. 719). Pheaces sunt populi iuxta Ep‹iros› (?)...».

    expl.: «... Noscit Achaemenidem (XIV, 161). Vlixes enim Sicilia rediens... et in naue sua collegit».

Former owners

Formerly part of

Origin

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: un certain Jacobus, notaire de Florence au XVIe s., d’après l’ex-libris gratté, lu aux rayons ultra-violets, dans la marge inférieure du f. III: «Iste liber est Jacobi olim Bal‹...›lozi notarii Florentini (?)» suivi d’un seing manuel; ce manuscrit est le «Barberinianus» utilisé par Nicolas Heinsius († 1681), d’après Munari et Lenz, op. cit. infra; le cardinal Barberini (n° antico 2386).

Bibliography

Export data (csv)

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, FOHLEN, Jeannine, JEUDY, Colette, RIOU, Yves-François, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI (1975), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome I, Fonds Archivio San Pietro à Ottoboni, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 119 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1975_cat_21_1)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • F. Ghisalberti, Giovanni del Virgilio espositore delle Metamorfosi (Giornale dantesco, 34, 1933, p. 42), simple mention
    • F. Munari, Catalogue of the mss. of Ovid’s Metamorphoses, 1957, p. 67, n° 349
    • F. Munari, Identificazioni di codici Heinsiani delle Metamorphosi (Ovidiana, Recherches sur Ovide publiées à l’occasion du bi-millénaire, Paris, 1958, p. 348)
    • F. W. Lenz, Die Wiedergewinnung der von Heinsius benutzten Ovidhandschriften. II. (Eranos, 61, 1963, p. 101).

Life cycle of this document

Data source

Cite this page

Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Barb.lat.70, Portal Biblissima. Permalink: https://biblissima.demo.logilab.fr/ark:/43093/mdata9bb7f0c4a079f4b72d81da88b75406dcae68efcb (seen 17/10/2026)