Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.2823

Digitisations

Codicological aspects

  • Papier (filigranes f. 140: var. Briquet 3668, Rome, 1454; f. 41-183: var. Briquet 2472, Venise, 1464), XVe s. (a. 1466), I + 183 ff., 205 x 115 mm.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 2:// Exulat Ausonia

    f. I: Propertivs, Elegiae (extraits).

    pas de titre.

    texte: «Quaeritis unde auidis

    Inda cauis aurum mittit formica metallis

    Et uenit e rubro concha Erycina salo» (III, 13, 1, 5 et 6).

    f. Iv°: Iohannes Antonivs Campanvs Septimvleivs, Epigramma in Martialem.

    pas de titre.

    inc.: «DIIS MANIBVS M. VALERII MARTIALIS HIBERI MORDACISS‹IMI›...».

    expl.: «... munus dii immortales dederunt» (éd. Th. Simar, op. cit. infra, p. 204-205).

    f. 1: Plinivs minor, Epistulae (extrait: De morte Martialis).

    titre: «Verba Plinii».

    inc.: «Avdio Martialem decessise et moleste...» (III, 21).

    f. 1-180v°: Martialis, Epigrammata.

    f. 1-4v°: Epigrammaton liber (1 -21a; 22-25; 28,1-12; 26; 30; 28, 13-14).

    titre: «Assentatoria ad Domitianum Cesarem».

    (glose) inc. f. 1 en marge: «Memphis ciuitas in Egypto preclarissima...».

    f. 4v°-180v°: Epigrammata (I-XIV).

    titre: «LIBER SECVNDVS ἐπιγραμμάτων».

    f. 181 v°: ‹Πεντάθλον›.

    texte: «Saltus, discus, iaculatio, cursus, palestra».

Participant

Origin

  • Origine: italienne, écriture humanistique cursive. Le copiste, Oliviero Palladio, de Rome, signe et date longuement à deux reprises, au f. 180v°: «Marci Valerii Martialis liber quartus decimus et Vltimus Finit scriptus manu Oliverii Palladii Rome in dies tresdecimus anno etatis nostre 1466 die XXV octobris pont‹ificatus› Pauli Veneti pontificis secundi» (éd. Th. Simar, op. cit. infra, p. 203), au f. 180v° en travers: «Finit. Rome 25 octobr‹is› inscribendo opus consumsi [sic] dies tresdecimi 3° anno pontificis Pauli II Veneti («pontificis maximi» ajoutés)» (éd. A. Perosa, op. cit. infra, p. 10 n. 1), et au f. 181: «FINIS, M. VALERII MARTIALIS OPVS ELEGANTISS‹IMVM› AD CALCEM VSQUE PERDVCTUM A ME PALLADIO QVAMVIS LABORIOSE TAMEN MAXIMA CVM VOLVPTATE NVMQVAM ENIM DEFATIGASSET ME OPERIS MAGNITVDO ET IPSA VT ITA DIXERIM VASTITAS PROPTER AVCTORIS SALES ET LEPORES. OPTO ITAQVE VT OMNES ID HONERIS [sic] LIBENTER ASSVMANT ET A ME EXEMPLVM («CAPIANT» add. en interligne) MEMORIAEQVE TAM LEPIDI POETAE CONSVLANT. DIGNVS EST ENIM DE QVO MVLTA AC INMENSA DICANTVR ET CVIVS NOMEN NVLLA VNQVAM DELEAT OBLIVIO ET SI QVI FORTASSE ERVNT NIMIVM MOROSI ET SVPERSTITIOSI QVI TAM EGREGIUM UATEM ABDICANDVM PVTENT ILLOS LIQVIDO PATET GENERIS HVMANI PERNITIOSISSIMOS HOSTES ESSE MVLTVMQVE AD HVMANITATIS UIA DEFLECTERE SED ne uidear insolenter ad legendum hoc opus alios astringere humane faciam relinquo itaque omnibus legendi et non legendi potestatem. Hos uero quibus hoc legere concessum uoluptate sempiterna» et en travers au même feuillet: «Vale Palladiae meique memor uiuo equidem uitamque extrema per omnia duco» (éd. Th. Simar, op. cit. infra, p. 204).

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: d’après J. Dunston, op. cit. infra, Domizio Calderini († 1478) a annoté et corrigé le texte; le manuscrit a été acquis par la Bibliothèque Vaticane entre 1550 et 1566, car il est décrit dans une liste complémentaire établie après 1566 par les Ranaldi.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. d'Adriana MARUCCHI et de Paola SCARCIA PIACENTINI (1991), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 1re partie. Fonds Vatican latin, 224-2900, Paris, Éditions du CNRS (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 649-651 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_1991_cat_21_31)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • F.G. Schneidewein, M. Valerii Martialis Epigrammaton libri, Grimae, 1842 p. XCVI
    • Th. Simar, Les manuscrits de Martial du Vatican (Le Musée belge, 14, 1910, p. 203-205)
    • J. Ruysschaert, A propos des trois premières grammaires latines de Pomponio Leto (Scriptorium, 15, 1961, p. 73 n. 26), simple mention
    • J. Dunston, A Student’s Notes of Lectures by Giulio Pomponio Leto (Antichton, 1, 1967, p. 83-85)
    • Survie des classiques latins..., Vatican, 1973 p. 72 n° 145
    • A. Perosa, Due lettere di Domizio Calderini (Rinascimento, 13, 1973, p. 10 et n. 1).

Life cycle of this document

Data source