Vatican. Biblioteca apostolica vaticana, Vat.lat.4494

Digitisations

Codicological aspects

  • Parch., XIVe-XVe s., 85 ff. (f. 85v° blanc), 235 x 165 mm. Au f. 1, initiale historiée représentant le profil d’un homme en train d’enseigner; dans la marge inférieure, bandeau à décor géométrique et floral rouge et bleu semé de pastilles d’or contenant les armes inscrites dans une rosace; au f. 46v°, grande initiale bleue à décor floral sur fond d’or.

    (Source : Persée - DER-IRHT, XXI)

Contents

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • f. 1: ...iacienda//

    f. 2: //hystoricos uel

    f. 1-46: Vegetivs, Epitoma rei militaris.

    titre: «Eutropii Flavii Vegetii Renoti [sic] uiri illustris comitis constantinopolitani Valentino Augusto consuli epithoma institutorum rei militaris de commentariis Traiani et Adriani Augusti et Frontini incipit ».

    chaque livre est précédé de la liste des capitula.

    f. 42, l. 21, la mention: «Rubrica de bello nauali incipit » est suivie des capitula et du texte du liv. IV, 31-46.

    f. 46v°-85: Frontinvs, Strategemata.

    titre: «Sexti Iulli Frontini rei militaris liber ».

    texte avec transposition, notamment f. 68v°, l. 15, après les mots: «turmales secundum consuetudinum» (II, 12, 2), fin du liv. IV: «redire uellent pronuntiauit... interritos milites habuit» (7, 42) et f. 85, l. 6, à la fin du liv. IV, après «cum in agmine milites » (7, 42), transcription d'un passage du liv. II: «contineret se intra castra... » (9, 7).

    expl.: «... et nauali et pedestri prelio uicti sunt » (II, 9, 10 - cf. sur ces transpositions l'éd. G. Gundermann, Teubner, 1888, p. IV-V).

Former owner

Formerly part of

Origin

Provenance

Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI

  • Possesseurs: les armes peintes au f. 1, soigneusement grattées, sont indiscernables; acquis au début du règne de Sixte IV († 1484), le manuscrit est attesté dans les inventaires de 1475, 1481 (f. 176v°, l. 19-20), 1518 (f. 69, l. 12), 1533 et 1550 (où il portait le n° 788); il a été emprunté le 23 juillet 1477 par Luigi Lotti pour Antonio della Rovere, le 5 janvier 1481 par Pietro de Gherarduciis, de Parme, et deux fois vers 1494, par Giovanni Sulpizio da Veroli, auteur d'une édition de Végèce et de Frontin (cf. J. Fohlen, op. cit. infra, p. 27-28).

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • PELLEGRIN, Élisabeth (†), GILLES-RAYNAL, Anne-Véronique, DOLBEAU, François, FOHLEN, Jeannine, RIOU, Yves-François, TILLIETTE, Jean-Yves, avec la coll. de Marco BUONOCORE, Paola SCARCIA PIACENTINI et Pierre-Jean RIAMOND (2010), Les manuscrits classiques latins de la Bibliothèque Vaticane. Tome III, 2ème partie. Fonds Vatican latin, 2901-14740, Cité du Vatican | Paris, Bibliothèque Vaticane | CNRS Éditions (Documents, études et répertoires publiés par l'Institut de recherche et d'histoire des textes, XXI), ici p. 408 (https://www.persee.fr/doc/dirht_0073-8212_2010_cat_21_32)

These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.

    • G. Gundermann, De Iuli Frontini Strategematon libro qui fertur quarto (Commentationes philologae Ienenses, 1, 1881, p. 105)
    • C. Lang, Flavi Vegeti Renati Epitoma rei militaris, Leipzig, Teubner, 1885, p. XLII n° 31, simple mention
    • C. R. Shrader, A handlist of extant manuscripts containing the De re militari of Flavius Vegetius Renatus (Scriptorium, 33, 1979, p. 298)
    • J. Fohlen, Les manuscrits classiques ..., 1985, p. 16, 27 n. 93 (sous la cote erronée 4495), 28 et 51, simples mentions
    • M. D. Reeve, The transmission of Vegetius's Epitoma rei militaris (Aevum, 74, 2000, p. 254-256)
    • Réf.: BMBV (1986) 24526, (1991) 13341, (1994) 11984, (2005) p. 665 (2).

Life cycle of this document

Data source