Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2860

  • Attested title :
    • Fragmenta codicum.
  • Other label of the document :
    • PARIS. Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, lat. 02860
    • France, Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 2860
    • PARIS, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, lat. 02860
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 2860
    • Paris. BnF, Latin 2860
    • Paris. BnF, lat. 02860
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Bède le Vénérable (saint, 0673?-0735) | Grégoire I (pape, 0540?-0604) | Jérôme (saint, 0345?-0420) | Paul Diacre (0720?-0799?) | Raban Maur (0780-0856?) | Remi d'Auxerre (0841?-0908?)
  • Support Material : Parchemin.
  • Composition :
    • 84 ff.
  • Format :
    • 185 × 135 mm.
  • Codicological details :
    • Cahiers de diverses mains anglaises du XIIIe s. raccordés et reliés dès la fin du XIIIe. Initiales en couleur, quelques-unes à filigranes. Rubriques. — Au f. 4v, essais de plume du XIIIe s. — Au f. 2, cote du XIVe s. : « E » et au f. 1v, cote du XVIIe s. : « VIIIxx VIII ». — Fit partie de la bibliothèque de J.-B. Hautin, dont le nom se trouve au f. 1v ; cf. Delisle, Cab. des mss., I, 365.84 ff.185 × 135 mm.
  • Binding :
    • Demi-reliure maroquin rouge au chiffre de Louis-Philippe.

Digitisations

IIIF Manifest

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Voir t. III, 406.

    F. 15v-19v. (ms. P de l'éd. K. Hallinger, Corpus consuetudinum monasticarum, I, Siegburg, 1963, 227 sq., n° 10) ; cf. ibid., 187 et 206-220, passim.

    F. 54v. De Quindecim signis (P.L., XCIV, 555, parmi les apocryphes de Bède) ; cf. Clavis Patrum latinorum, n° 1129 ; E. von Kraemer, Les Quinze signes du Jugement dernier, Helsinki, 1966 ; mss. Latin 3001, f. 28, et 3745, f. 139v.

    F. 62-63v. [RADULPHUS DE CURIS, sermo] (P.L., CLVIII, 644-649, sous le nom de s. Anselme, incomplet du début) ; cf. A. Wilmart, dans Arch. d'hist. doctr. litt. du M.-A., II (1927), 17-23.

    f. 69v : cf. J. Leclercq, dans Arch. d'hist. doctr. et litt. du M. A., XIV (1943-1945), 146, n. 4.


    F. 1-4v [Evangelium secundum s. Matthaeum] XXVI, 58-XXVII, 75 ; dans les marges, références aux lieux parallèles ; — feuillets de garde. Écriture (vraisemblablement italienne) du IXe s.

    F. 5-5v Table du ms., addition du XIVe s.


    F. 6-14v [REMIGIUS AUTISSIODORENSIS] « Rabanus de celebracione misse et de ordinibus clericorum » (P. L., CI, 1246-1271) ; cf. Hauréau, Notices et extraits, II, 59.

    F. 14v-15v [Expositio in Symbolum Apostolorum] « Petrus dixit : Credo in Deum... — ... silencium et securitas usque in sempiternum ».

    F. 15v-19v [Ordo monasticus] « Hec verba sancti Patris nostri Benedicti reperta sunt in fine regule quam ipse manibus propriis scripsit et sancto Mauro cum eum ad Gallias mitteret tradidit », jusqu'à : « ... Gratias tibi ago Domine sancte Pater omnipotens... » (P. L., LXVI, 937-941).

    F. 19v-21v PAULUS [DIACONUS] « Paulus, monachus de monte Cassino, in gestis Langobardorum, de beato Benedicto sic scribit... : Tempore quo Justinianus imperator... — ... in loco filiorum habuit », extrait de l'Historia Langobardorum, l. I, c. 25-26 et l. IV, c. 77 ; cf. Cod. hag., I, 221.

    F. 21v Quelques vers (probablement salernitains) in fidèlement transcrits, sur les vertus médicinales du safran : « Crocus stomachum confortat... » ; cf. S. de Renzi, Collectio salernitana, V, 27, § 33.

    F. 22-32 [Liber exemplorum] en 41 chap. : « De rana et mure et milvo. Hii qui curam animarum recipiunt... », exempla relatifs à la vie sacerdotale et aux divers autres états. quelques-uns extraits des dialogues de S. Grégoire ; cf. Welter, L'Exemplum, 478.

    F. 32v « Nomina paganorum principum in majori Britannia que nunc dicitur Anglia... ».

    F. 33 : « Hec sunt nomina regum superiorum Anglie christianorum... » jusqu'à Henri III (+ 1272). Prolongé par deux mains postérieures jusqu'à Edouard II (dont la durée du règne n'a pas été indiquée).

    F. 33v-34v Commentaire sur le Pater : « Dominus et salvator bene omnibus providens... — ... vere et fideliter interpretatur » ; cf. J. Leclercq, dans Revue Mabillon, XXXIV (1944), 4 n. 3.

    F. 34v-36 « De symbolo Apostolorum. Frater mi, quoniam sicut nosti... — ... firmiter teneamus et operibus impleamus ».

    F. 36 « Fides Berengarii... : Ego, Berengarius indignus sancte ecclesie... » (P. L., CXLVIII, 1455-1456).

    F. 36v « Oracio ad initium psalterii. Jesu benigne Domine, Pro tuo sancto nomine... » ; « Oratio post psalterium. Omnipotens sempiterne Deus clementiam tuam... ».

    F. 37-37v [Exempla] « De Berengario », « Miraculum de corpore et sanguine Domini ».

    F. 38-53 « Euvangelium Nichodemi... Gesta Salvatoris Domini nostri J. C. que invenit Theodosius Magnus imperator in Jerusalem in pretorio Pilati in codicibus pupplicis. Factum est in anno nonodecimo... — ... que gesta sunt de Jesu in pretorio meo » (Tischendorf. Evang. apocr., 2e édit. 335-416) ; cf. Cod. hag., I, 221.

    F. 53v-54v [INNOMINATUS I] « Si quis ab occidentalibus partibus Jerusalem... — ... ubi immolare filium suum voluit », attribué à Bède par la table du f. 5, sous le titre : « De situ urbis Rome vel Jerusalem ». (T. Toller, Theodorici libellus de locis sanctis, St-Gall (1865), 113 sqq.) ; cf. Arch. Orient lat., II, 135 ; Roehricht, Bibliogr. geogr. Palaest., 28-29.

    F. 54v [De quindecim signis] « Quindecim signa XV dierum ante diem judicii invenit Jheronimus in annalibus Hebreorum... — ... novissima et post erit dies judicii » ; — Quatre vers en anglo-normand : « Taille fant, fei ment || Plegge pleyde, gage rent... »

    F. 56v-58v Exempla tirés des Dialogues de s. Grégoire : « De muliere de Bercheleia... ».

    F. 58v PAULUS DIACONUS [Historia Langobardorum] l. I, c. 15 fragm. (M. G., SS. rer. langobard., 54-55).

    F. 59-63 Sermons ; le premier incomplet du début : « ... filie Juda, ideo ego ploro... » (59) ; — « In veteri Testamento reperitur quod egressi filii Israel... » (59-60) ; — Dominus dicit per psalmistam : Constituite diem sollemnem... » (60-61) ; — « Dicitur in Job : Ad preceptum Dei elevabitur aquila ... » (61-61v) ; — « Ascendit autem et Joseph... Joseph interpretatur adauctus... » (61v-62) ; — « Intravit Dominus in quoddam castellum... In Scriptura sacra res eadem... » (62-63v).

    F. 63v-65 Traité de morale en 8 chapitres : « Quicumque in celesti palatio enititur collocari... — ... si propheta non spirituale sed corporale edificium vidisset ».

    F. 65-78v Sermons : « De nativitate beate Marie. Hodie nata est beata virgo... » (65-66) ; — « Angeli eorum semper vident... Quorum ? — Hominum. Gregorius dicit... » (66-66v) ; — « Absit mihi gloriari... Beatus Paulus loquitur hic... » (66v-67) ; — « Videmus nunc per speculum... Scriptura est quasi speculum... » (67-67v) ; — « Beati qui in lege Domini... Fratres mei ista sententia nos respicit... » (67v-68v) ; — « Ecce ego mitto vos... Beatus Paulus dicit quod regnum Dei non est... » (69-69v) ; — « Gaude Sion quia rex tuus... Admonet nos Dominus per Prophetam... » (69v-70v). — « Jesus Christus in Beethlem Jude nascitur... » (70v-71) ; — « Hodie celesti sponso juncta est ecclesia... Cum creator mundi... » (71-72) ; — « Homo erat in Jerusalem... Magna commendatio... » (72v-73) ; — « Egredietur virga... Verba Ysaie prophete... » (73-73v) ; — « Ductus est Jesus in desertum... Dubitari a quibus solet... » (73v-74v) ; — « Qui dicit se in Christo manere... Manere in Christo debemus... » (74v-75v) ; — Domus mea domus... Ista verba locutus est... » (75v-76) ; — « Cum sedis ad mensam divitis... Dives iste Christus est... » (76-76v) ; — « Spiritus Sanctus procedens... Sollempnitas ista spiritualis... » (76v-77) ; — « Nemo ascendit in celum... Verba divini magistri... » (77-78) ; — « Ecce vicit leo... Dominus dicitur leo... » (78-78v) ; — « Angeli grece vocantur hebraice... », début seul (78v).

    F. 79-84v Sermons : sur Ezéchiel, XL, 46 : « Isti sunt filii Sadoc... Audistis fratres frequentius misticam illam... », suivi d'un fragment : « Cum calicem Domini tractare fornicator presumit... » (79-80) ; — « Via maculosa multociens immaculate speciem pretendit... » (80-81) ; — « Ignis semper in alta???i a debit... » (81-83v) ; — Sentences ascétiques : « Fornicatio et vinum et ebrietas... » (83v) ; — « Juvenes et virgines, senes... Verba ista proposita congruunt tempori... » (84-84v) ; — Sentences ascétiques, quelques-unes extraites de s. Bernard : « Nuptie quid facte sunt... » ; « Ignis successive agit... ».

Participants

Notes

Data Source: Jonas

  • Contient 4 vers en français au f. 94v

Subjects and themes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Incipit du lemme biblique

    Absit mihi gloriari... (Gal. VI, 14)

    Incipit

    Beatus Paulus loquitur hic de passione Christi aliquando de nativitate...

    f. 66v

    Incipit du lemme biblique

    Angeli eorum in caelis semper vident faciem Patris... (Mt. XVIII, 10).

    Incipit

    Gregorius dicit quod singulis hominibus deputatus est...

    f. 66

    Angeli graece vocantur, hebraice MALOTH, latine vero nuntii interpretantur...

    f. 78v

    Annas vero et Caiphas et Somne et Datan et Gamaliel...

    f. 38

    Incipit du lemme biblique

    Ascendit autem et Joseph... (Lc. II, 4)

    Incipit

    Joseph interpretatur adauctus sive addens sive augmentum...

    f. 61v

    Incipit du lemme biblique

    Beati qui in lege Domini... (cf. Ps. CXVIII, 1)

    Incipit

    Fratres mei, ista sententia vos respicit, vos estis...

    f. 67v

    Crocus stomachum confortat, oppilationem hepatis aperit...

    f. 21v

    Cum calicem Domini tractare fornicator praesumit, stat idolum Jovis in loco Resurrectionis...

    f. 80

    Cum sederis ad mensam divitis diligenter vide quae tibi apponuntur... Dives iste Christus est...

    f. 76

    Incipit du lemme biblique

    Dicitur in Job : Ad praeceptum Dei elevabitur aquila... (Job XXXIX, 27)

    Incipit

    Ad praeceptum Dei elevabitur aquila dum jussionibus divinis...

    f. 61

    Dominus dicit per Psalmistam : Constituite diem sollemnem in laetitiam inter vos...

    f. 60

    Dominus et Salvator bene omnibus providens hanc orationem...

    f. 33v

    Incipit du lemme biblique

    Domus mea, domus orationis vocabitur... (Mt. XXI, 13).

    Incipit

    Ista verba locutus est Dominus ad Judaeos. Evangelium dicit quod...

    f. 75v

    Incipit du lemme biblique

    Ductus est Jesus in desertum... (Mt. IV, 1).

    Incipit

    Dubitari a quibus solet quo spiritu sit ductus...

    f. 73v

    Incipit du lemme biblique

    Ecce ego mitto vos sicut oves... (Mt. X, 16).

    Incipit

    Beatus Paulus dicit quod regnum Dei non est in sermone...

    f. 69

    Incipit du lemme biblique

    Ecce vicit leo... (Apoc. V, 5).

    Incipit

    Dominus dicitur leo propter fortitudinem. Leo fortissimus bestiarum...

    f. 78

    Ego Berengarius indignus sanctae ecclesiae Sancti Mauritii Andegavensis diaconus...

    f. 36

    Incipit du lemme biblique

    Egredietur virga de radice Jesse... (Is. XI, 1).

    Incipit

    Verba Isaiae prophetae qui potius dicendus est Evangelista...

    f. 73

    Et surgens Joseph in medio eorum dixit : Vere bene...

    f. 46v

    Factum est, in anno nono decimo imperii Tiberii Caesaris imperatoris Romanorum...

    f. 38

    Fornicatio et vinum et ebrietas aufert cor, sicut vinum et ebrietas...

    f. 83v

    Frater mi, quoniam sicut nosti omnes per fidem salvari credimus...

    f. 34v

    Incipit du lemme biblique

    Gaude Sion quia rex tuus venit tibi... (cf. Zach. X, 9)

    Incipit

    Admonet nos Dominus per prophetam suum ut gaudeamus...

    f. 69v

    Hi qui curam animarum recipiunt et aliis ducatum promittunt...

    f. 22

    Incipit du lemme biblique

    Hodie caelesti sponso juncta est Ecclesia... [Ant. ad ben. Epiphaniae].

    Incipit

    Cum creator mundi formam servi pro servis accipiens...

    f. 71

    Hodie nata est beata Virgo Maria, illa per quam omnes renascimur...

    f. 65

    Incipit du lemme biblique

    Homo erat in Jerusalem... (Lc. II, 25)

    Incipit

    Magna commendatio primum quod homo erat virtutis et rationis...

    f. 72v

    Incipit du lemme biblique

    Ignis in altari semper ardebit... (Lev. VI, 12).

    Incipit

    Legimus, fratres carissimi, sanctum Moysem juxta formam...

    f. 81

    Ignis successive agit. Ignis aurum a plumbo...

    f. 84v

    In Veteri Testamento reperitur quod egressi filii Israel de Aegypto...

    f. 59

    Incipit du lemme biblique

    Intravit Jesus in quoddam castellum... (Lc. X, 38).

    Incipit

    In Scriptura sacra res eadem multotiens invenitur...

    f. 62

    Incipit du lemme biblique

    Isti sunt filii Sadoc... (Ez. XL, 46).

    Incipit

    Audistis, fratres, frequentius mysticam illam et mirabilem sancti Ezechielis visionem...

    f. 79

    Jesu benigne Domine, pro tuo sancto nomine psalmorum laudes suscipe...

    f. 36v

    Jesus Christus in Bethleem Judaeae nascitur ; ante adventum Salvatoris in mundum...

    f. 70v

    Incipit du lemme biblique

    Juvenes et virgines, senes cum junioribus... (Ps. CXLVIII, 12).

    Incipit

    Verba ista proposita congruunt tempori...

    f. 84

    Incipit du lemme biblique

    Nemo ascendit in caelum nisi... (Joh. III, 13).

    Incipit

    Verba divini Magistri sunt illius qui omnes docet...

    f. 77

    Nuptiae quid factae sunt. Sunt nuptiae unionis ubi carni unitur...

    f. 84v

    Omnipotens sempiterne Deus, clementiam tuam suppliciter deprecor...

    f. 36v

    Petrus dixit : Credo in Deum Patrem omnipotentem... Omnipotens quia ipse creavit omnia bona sua...

    f. 14v

    Prima die eriget se mare in altum quadraginta cubitos super altitudinem montium...

    f. 54v

    Incipit du lemme biblique

    Quaerite Dominum et vivet... (Ps. LXVIII, 33)

    Incipit

    Brevis sermo. Brevis in verbis sed magnus in promissis...

    f. 68v

    Incipit du lemme biblique

    Qui dicit se in Christo manere... (I Joh. II, 6)

    Incipit

    Manere in Christo debemus et ambulare sicut ipse...

    f. 74v

    Quicumque in caelesti palatio enititur collocari desiderio aeternitatis...

    f. 63v

    Quindecim signa quindecim dierum ante diem judicii invenit Hieronymus...

    f. 54v

    Si quis ab occidentalibus partibus Jerusalem adire voluerit, solis ortum...

    f. 53v

    Spiritus sanctus procedens a Patre... Sollemnitas ista spiritualis est et loqui de Spiritu sancto...

    f. 76v

    TAILLE FANT, FEI MENT // PLEGGE PLEYDE, GAGE RENT //...

    f. 54v

    Tempore quo Justianus [sic] imperator Romanum imperium felici sorte regebat, beatissimus pater Benedictus...

    f. 20

    Via maculosa multotiens immaculatae speciem praetendit et in hac ambulare...

    f. 80

    Incipit du lemme biblique

    Videmus nunc per speculum... (I Cor. XIII, 12).

    Incipit

    Quaecumque scripta sunt ad nostram doctrinam stricta sunt...

    f. 67

    ANGLETERRE -- Rois. Généalogies
    Anglo-normand -- Vers
    Ascétique -- Fragments, notes et sentences
    BALUZE (Étienne) -- Possesseur
    BEDA VENERABILIS (s.) -- Excerptiones Patrum (excerpta)
    BEDA VENERABILIS (s.) -- De Situ urbis Romae vel Jerusalem
    BERENGARIUS TURONENSIS -- Confessio fidei (1059)
    BERNARDUS CLARAEVALLENSIS (s.) -- Extraits à lui attribués par les mss.
    BIBLIA SACRA -- Novum Testamentum Evangelium secundum Matthaeum (excerpta)
    BIBLIA SACRA -- Apocrypha Novi Testamenti Evangelium Nicodemi, partes I (Gesta Pilati) et II
    Cotes anciennes non identifiées -- En chiffres romains suivis d'un paraphe
    Cotes anciennes non identifiées -- En lettres
    DÉCORATION -- Initiales filigranées (XIIIe et XIVe s.)
    Eucharistie -- Miracula
    EXCERPTIONES PATRUM (falso attr. Bedae, excerpta)
    « Exempla »
    « Exempla » -- Recueils
    FLORILEGES PATRISTIQUES -- Excerptiones Patrum, falso attr. Bedae (excerpta)
    GREGORIUS Magnus I (s.), papa -- Dialogorum libri quattuor. Excerpta
    HAUTIN (Jean-Baptiste) -- Possesseur
    HIERONYMUS (s.) -- De Quindecim signis
    ITINERARIUM HIEROSOLYMITANUM (innominati primi)
    JERUSALEM -- Itinerarium Hierosolymitanum innominati primi
    Jugement dernier -- De Quindecim signis
    Médecine -- Recettes Vers
    Moine -- Ordo monasticus
    Morale -- Traités
    « Ordines » -- Ordo monasticus
    PATER NOSTER -- Commentaires
    PAULUS DIACONUS -- Historia Longobardorum (excerpta)
    PSAUTIER -- Prières à dire avant la récitation du psautier et à la fin du psautier
    RABANUS MAURUS -- De Celebratione missae et de ordinibus clericorum
    RADULPHUS DE CURIS, archiep. Cantuariensis -- Homilia de Adsumptione
    RELIURE -- Reliures au chiffre de Louis-Philippe
    REMIGIUS AUTISSIODORENSIS -- De Celebratione missae
    Safran -- Vertus médicinales
    SERMONS ANONYMES -- Collectiones
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Nativitate Domini
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In Epiphania
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- In dom. 1a quadragesimae
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Nativitas Mariae
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- De Sanctis et festis Purificatio
    Sermones inter unius auctoris collectionem -- Communes De dedicatione ecclesiae
    SYMBOLUM APOSTOLORUM -- Commentarii
    Vers anonymes latins -- Divers

Data sources