Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 8701

  • Attested title :
    • Albericus de Roxiate, Expositio in Dantis poema de Inferno. — Flores et excerpta. — Libri Veteris Testamenti.
  • Other label of the document :
    • France, Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 8701
    • Paris, Bibliothèque nationale de France, Manuscrits, Latin, 8701
    • Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits, Latin 8701
    • Paris. BnF, Latin 8701
  • Held at : Paris. Bibliothèque nationale de France, Département des manuscrits
  • Languages : Latin
  • Author : Dante Alighieri (1265-1321) | Hugues de Saint-Victor (1096?-1141) | Bernard de Clairvaux (saint, 1090?-1153)
  • Date of Origin :
  • Script :
    • Ce manuscrit a été copié par Pietro di Martino de Guinzonibus (voir les différents commentaires et colophons du copiste aux f. 1, 3, 61v et 141 ; f. 141 : "Hoc opus finitum fuit ab anno Incarnationis Domini nostri Yesu Christi M.CCC.LXX die sabati nono marcii. Quem quidem librum scripsit et finivit [Petrus filius quondam domini Martini de Guinzonibus de Cene, mercator publicus cujus... effacé] anima apud Omnipotentem requiescat in pace. Amen")
  • Support Material : papier, parchemin / Papier (filigranes : au f. 6, à la cloche proche de Briquet n°3995 : Bergame, 1369 ; au f. 18, à la cloche, proche de Briquet n°3994 : Mantoue, 1368 ; au f. 79, à la lettre B, variante de Briquet n°7968 : Bergame, 1357-1360 ; au f. 127, à la poire, proche de Briquet n°7355 : Bergame, 1363). Les f. 3v, 5v, 62, 63v, 74v, 79v, 81v, 91v, 112r, 116v, 123v, 136v, 141v, 147v sont blancs. Le f. 150 est en parchemin
  • Composition :
    • 150 feuillets précédés de trois et suivis de deux gardes
  • Dimensions :
    • 275x200 mm
  • Codicological details :
    • Italie. 150 feuillets précédés de trois et suivis de deux gardes. 275x200 mm., 275 x 200 ; 150 f.
  • Binding :
    • Reliure de maroquin rouge aux armes royales
  • Stamp :
    • Aux f. 1 et 150v, estampille de la bibliothèque royale (Ancien Régime, XVIIe s.), modèle identique à Josserand-Bruno, type A, n° 1.

Digitisations

Some IIIF Manifests are enriched and may contain an index, full-text search or annotations. These are indicated below by an asterisk on the IIIF logo. What is a IIIF Manifest? open_in_new

IIIF collection

IIIF Manifests in this collection

Digitization type not specified

Partial digitisation

Contents

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Aux f. 5, 61v, 107v, 109v, 141, devise ou proverbe récurrent "Fugi li pravi e cum li boni conversa/ Da quay non nase may soa perversa".

    F. 1-3. Table de la main de Pietro di Guinzonibus.

    F. 4-5. Salve regina.

    F. 6-61v. Alberico da Rosciate, Commentum super DantisInferno. "Incipit apparpatus (sic) domini Alberici de Roxiate de Pergamo super Danti. Incipit cantus primus Inferni, in quo prohemizat ad totum opus. Et sunt capitulla XXXIIIIor...-... ita quod de necessitate medium terre est profondior et magis [...] Explicit expositiones Dantis." Incomplet : malgré l'explicit, le texte s'arrête au milieu d'un passage du commentaire correspondant à Inf. XXXIX, v. 75-85.

    F. 63. Visio monastica. "De clerico qui locus dampnatus apparuit. Tempore Henrici quartii. Erant eo tempore ...-... Ibi factus optime conversatus est. Qui scripsit hoc opus adeo sit benedictus."

    F. 64-69v. Liber Sententiarum de virtutibus et criminibus. "Incipit liber scententiarum de virtutibus et criminibus. Dominus dixit in Evangelio, De caritate. Amen. Minorem caritatem nemo habet...-.... quicquid boni Deo obtulerit totum prodit."

    F. 69v-73. "In nomine Domini hec est expositio bestiarum quas in libris chanonice repperiuntur. Dicta de leone rege bestiarum. Dicit leo de tribu Juda radix Davit...-... ita et vidimus in civitate Domini virtutum, et reliqua. Cujus est honor et gloria in secula seculorum. Amen."

    F. 73-74. Liber de virtutum duorum lapidum. "Incipit liber de virtute duarum lapidum. De lapide ad amante[m]. Auctoritas dixit. Est lapis qui dixit ad amans in monte...-...talem retributionem recipiunt pro corruptis. Amen. "

    F. 75-79. Liber Tobie. "Incipit liber Tobie. Tobias filius Manuhel...-... et cunctis habitatoribus terre. Deo Gratias. Amen. Explicit liber Tobie.", suivi de proverbes italiens puis de la préface au livre de Tobie "Prefatium de libro Tobie. Promatio (sic) et Eliodoro episcopis Jeronimus presbiter...-... Explicit prefatium Tobie quod antea scriptum esse debebat."

    F. 80-81. "Flores de Sancto Victore. De scientia recte vivendi. Et de scripturis magistro Hugone parisiensi. Scientia recte et honeste vivendi cumpararare sibi oportet...-... in habitu corporis conservatur."

    F. 82-91. Excerpta. "De beneficiis Dei nostri benedicti. Bernardus beatus dixit. Quia cor contemplantis non cessat...-...dyabolice caliditatis /sempiterne calamatitatis. Amen. Deo Gracias".

    F. 92-95v. Contemplationes. "Incipit contemplationes sancte per septem horas canonichas circa passionem Domini nostri Jesus Christi. Incipit prologus. Septies in die Laudes dixi tibi etc...-... et sedebis ibi juxta sepulcrum ejusdem domini nostri Jesus Christi. Qui vivit et regnat in secula seculorum. Amen. Explicit con * Deo gracias Amen * templationes. Qui scripsit hoc opus adeo sit benedictus. Amen. etc."

    F. 96-111v. Excerpta. "De honestate vita beati Bernardi. Puer autem et gratiam plenus...-...et non disscedet illius plaga." / "De quatuor rebus mundi que constringunt homines...-... qui suus esse potest. Deo gracias Amen.

    F. 112v-116. Liber Esther. "Incipit liber Hester vel ystoria. In diebus Assueri...-... juxta consuetudinem nostram obelo idem verum prenotavimus. Explicit Deo liber Gracias. Hester. Amen. etc."

    F. 117-123. Liber Judith. "Incipit liber Judith seu Ystoria. Arfaxat itaque rex medorum subjugaverat...-... ut invictum omnibus hominibus vinceret insuperabille superaret. etc. Explicit liber Judith seu Ystoria. Deo Gracias. Amen"./ "Gratia Dei sit scribenti. Et plura bona legenti. Amen".

    F. 124-135v. Liber Job. "Incipit liber Job. Vir erat in terra...-... usque ad quartam generationem. Et mortuus est. Senex et plenus dierum. Explicit liber Job et cetera. Deo Gracias Amen. " / " Et si quis voluerit legere Job : Respiciat se acomedere trop, quia nimis gravis est, et plenius effuscationis mentis est. Et si non credis legas et videbis."

    F. 136. Chronique. "Tempore Henrici primi. De pace inter regem arrogonensem et comitem sancti Egidii miraculose facta. Orta autem dissensio magna fuerat ex longo...-...et in propriam domum ad ducens victui nontia ministrabat. Amen. Amen dico vero. Deo gracias amen."

    F. 137-141. Liber Ecclesiasten. "Secundus liber. Incipit liber Ecclesiasten Salomonis. et a. Deo gracias amen. Verba Ecclesiastes filii David regis Yerusalem...-...pro omni errato sine bonum sine malum sit, et cetera. Explicit Ecclesiastes. Finito libro referamur. Gracias Christo, Deo Gracias Amen." suivi de notes du copiste.

    F. 142-147. "Incipit ystoria Regis Franchorum et filie in qua adulterium comitere voluit... Rex Francie quidam legitur fuisse...-... Et regnum ipsum a sanguine egregi regis Francorum in quodam modo legitur processisse. Deo gracias Amen. Explicit ystoria Regis Franchorum et hiis similia, etc." (cf. édition H. Suchier, "La Fille sans mains", dans Romania, t. 39, 1910, p. 61-76.), suivi de proverbes ou notes du copiste.

    F. 148-149v. Cantica Canticorum. "Incipit Cantica Cantichorum lux Ecclesie. Liber tercius Salomonis. Osculetur me osculo oris sui...-...corrupta est mater tua. Ibi[...]." Incomplet de la fin.

    F. 150r/v. "Incipit ordo missalis fratrum minorum, secundum ordinenem (sic) romane curie. Dominica prima de adventu...-... Ostende nobis divine misericordiam tuam et salutare."


    Catalogus codicum manuscriptorum Bibliothecae regiae. Pars tertia. Tomus tertius (-quartus), Parisiis : ex typographia regia, 1744. : 1.° Alberici de Roxiate, Bergomensis, expositio in Dantis poëma de Inferno, Purgatorio et Paradiso. — 2.° Flores è Bedae, Hugonis de Sancto Victore, et S. Bernardi operibus excerpti. — 3.° Libri Esther, Judith et Job. — 4.° Ecclesiastes et Canticum canticorum. — 5.° Fabula romanensis de Rege Francorum, cujus nomen reticetur, qui in filia sua adulterium et incestum committere voluit.anno 1370. exaratus est.

Participants

Other participants

Former owner

Formerly part of

Provenance

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Pietro di Martino de Guinzonibus a rassemblé et agencé différents textes copiés au sein de ce volume, comme il l'explique en introduction au f. 1 : "Incipit apparatus Petri filii quondam domini Martini de Guinzonibus de Cene super plurimis et diversis scripturis et ystoris descriptis et repertis per diversis temporibus et per diversa tempora recepta ; et descripsi eas et colegi cum essent in uno viridario de diversa fructa, que adhuc essent bene matura, sicut faciunt poma cedrina, que maturantur per diversa tempora."

    Ce manuscrit a appartenu à Mazarin avant de rejoindre les collections de la bibliothèque royale en 1668.

Notes

Data Source: BnF Archives et manuscrits

  • Initiales filigranées de couleur rouge et noire, pourvues de lobes festonnés enserrant des visages de dimensions variées. Au f. 47, un schéma. Aux f. 116 et 123, deux dessins (gerbe de tiges fleuris sortant d'une grande coupe, pour le premier ; arbre dépouillé dans un paysage rocheux avec animaux et tête d'homme, pour le second). Bouts de ligne. Nota travaillés, dont certains avec manches drapés (ex. : f. 74, 95 et 140). Selon Marie-Thérèse Gousset et François Avril, le décor pourrait vraisemblablement être attribué au copiste Pietro di Martino de Guinzonibus.

Bibliography

These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.

  • AVRIL, François, GOUSSET, Marie-Thérèse, ANIEL, Jean-Pierre (coll.) (2005), Manuscrits enluminés d'origine italienne. 3, XIVe siècle, I. Lombardie - Ligurie, Paris, Bibliothèque nationale de France, ici p. 133, n° 61 (https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bd6t5371113b/f137)
  • SAMARAN, Charles (éd.), MARICHAL, Robert (éd.) (1974), Catalogue des manuscrits en écriture latine portant des indications de date, de lieu ou de copiste - Tome III, Bibliothèque nationale, fonds latin (numéros 8001 à 18613), Paris, CNRS, ici p. 79 (https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k48292/f106)

Data sources