An entry point to the written heritage of the Middle Ages and the Renaissance in Western Europe, from the 8th to the 18th century.
A search engine of interoperable digitized manuscripts and rare books
Collaborative platform to manage and publish Biblissima authority data
Help for reading and learning classical languages, XML editing tools and environments
Expertise service around IIIF standards
Biblissima+ Identifier: https://data.biblissima.fr/entity/Q98344
IIIF Manifest
Digitisation:
Parch., XVe s. (fin), 1 + 168 ff., 220 x 145 mm. Au f. Iv°, bordure rectangulaire de lauriers encadrant le texte et les armes, au f. 1, bordure à «bianchi girari» et grande initiale d’or à «bianchi girari»; titres des f. 1 et 99 et incipit du f. 1 en grandes capitales bleues et rouge vineux. Rares gloses et corrections marginales, parfois rubriquées, surtout aux f. 32-43 et 102v°-120.
Data Source: Persée - DER-IRHT, XXI
f. 2: //rita aetas
~ f. Iv°: Andreas Brentivs Patavinvs, Versus ad Caesarem
inc.: «Vt possem niueam tuam referre ...» (10 v.).
~ f. 1-20: Andreas Brentivs Patavinvs, Oratio C. Iulii Caesaris Vesontione Belgice ad milites habita - (transl. lat. cum epistula dedicatoria ad Sixtum IV papam).
~ f. 20v°-21: Litanicvs, Franciscvs, M. Lvcivs et Ambrosivs, Carmina in honorem Andreae Brentii Patauini (de oratione C. Iulii Caesaris).
f. 21-22v°: Cicero, Epistulae ad Atticum (extraits)
titre: «Quaedam C. Caesaris epistule ».
1) Caesar, Epistulae ad Oppium Cornelium (IX, 7 C et 13 A).
1) inc.: «Caesar Oppio Cornelioque salutem. Gaudeo me hercule uos ... ».
2) inc. f. 21v°: «Caesar Oppio Cornelioque salutem. Ad. VII idus Maias [sic]... »
expl. incomplet f. 22: «... statim uos certiores faciam. Valete » (13 A, 1).
2) Caesar, Epistulae ad Ciceronem (IX, 16, 2 et X 8 B).
1) inc. f. 22: «Caesar Imperator Ciceroni S. D. Recte auguraris de me... »
expl. incomplet: «... esse me et illos sui. Vale ».
2) inc.: «Caesar imperator Sal. D. Ciceroni. Etsi te nihil temere... ».
expl.: «... contentione abesse. Vale. XII kal. Maias. τελοσ Laus deo ».
f. 23: Lvcanvs, De bello ciuili (extrait).
titre: «Lamentatio Ariminensium apud Lucanum »
inc.: «O male uicinis haec moenia condita Gallis... ».
expl.: «... Hac iter est bellis » (I, 248-257).
~ - Hesiodvs, ‹Opera et dies (transl. lat. - extrait: v. 287-292?)›.
inc.: «Quam facile innumeras uiciorum amplectimur artes... ».
-Cicero, Epistulae ad Atticum (extrait).
texte: «Omnia faciliora quam peccati dolor qui maximus et ȩternus » (XI, 5,2-var.).
f. 23v°-35: Ps. Cicero seu Ps. Cato, De re militari (ms. V des éditions).
titre: «Modesti libellus de uocabulis rei militaris ad Tacitum Augustum » (en réalité compilation d'extraits de Végèce du XIIIe ou du XIVe s., cf. L. Dalmasso, La storia di un estratto di Vegezio. Saggio sulla fortuna dell’«Epitoma rei militaris», dans Rendiconti del Reale Istituto lombardo, ser. 2, 40, 1907, p. 805-814). Les éd. anciennes sont sous le nom de Cicero ou de Modestus, celle de 1604 est reproduite dans D. Nisard, Ammien Marcellin, Jornandès, Frontin, Végèce, Modestus, Paris, 1860, p. 643-651, avec trad. française; éd. T. Gonzalez Rolan et A. Moure Casas, Modesti libellus de uocabulis rei militaris ad Tacitum Augustum (Estudio de la transmisión manuscrita y edición critica) (Cuadernos de Filologia clásica, 20, 1986-1987, p. 293-328). D'après M. Reeve, op. cit. infra, qui conteste cette dernière édition, cet exemplaire aurait été copié sur l’édition faite par Stephan Plannck en 1481-1484).
~ f. 35v°-69v°: Pomponivs Laetvs, De magistratibus et sacerdotiis.
~ f. 69v°-96: ‹Benevenvtvs Imolensis›, Liber Augustalis (attribué dans le manuscrit à Pétrarque).
f. 96-98v°: Probvs, De iuris notarum.
titre: «Valerii Probi Iuris notarum liber ».
(praef.) inc.: «Est circa praescribendas uel paucioribus litteris... ».
expl. f. 96v°: «... in monumentis publicis reperiuntur Vt » (§ 1).
(texte) inc.: «P. Publius. C. Caius. M. Marcus. Gn. Gneus... ».
expl.: «... Q. M. Quo modo uel quo magis. / J. S. Iudicium soluitur / Laus deo » (éd. Th. Mommsen, dans H. Keil, Gramm. lat. 4, 1864, p. 271-275; E. Seckel et B. Kuebler, Iurisprudentiae ante iustinianae reliquias..., 1, Leipzig, Teubner, 1908, p. 82-88).
~ f. 99-124: ‹Bonacvrsvs de Montemagno›, De nobilitate (attribué dans le manuscrit à Leonardus Aretinus).
~ f. 124v°-135v°: ‹Epistula›.
inc.: «Magna est auctoritas consiliorum nostrorum Amplissime Pater magna religio... ».
~ f. 135v°-164v°: Isidorvs Hispalensis, Etymologiae (extrait remanié: XIV, 2, 2-8, 22).
~ f. 165-165v°: Gregorivs Nazianzenvs, De septem mundi miraculis (transl. lat. Cyriaci Anconitani).
inc.: «Primum quidem mundi spectaculum habetur Thebȩ ...» (le même incipit se retrouve dans plusieurs mss, cf. Manuscrits classiques latins..., II, 2, Paris, 1982, p. 50).
plus bas, après les vers d’Ovide, phrase qui se rapporte peut-être à ce texte: «Ego uero praecellentissimum illud Dianȩ Ephesiae templum ab eo hac in parte praetermissum esse miror ».
f. 165v°: Ovidivs, Tristia (extrait)
titre: «Ouidius de Cyzico ».
texte: «Hinc et Propontiacis haerentem Cyzicon oris
Cyzicon Ȩmoniae nobile gentis opus » (I, 10, 29-30).
f. 165v°-168: Lvcanvs, De bello ciuili (extraits).
1) titre: «Oratio Curionis ad Caesarem ».
inc.: «Dum uoce tuȩ potuere iuuari... ».
expl. f. 166: «... Solus habere potes » (I, 273-291).
2) titre: «Oratio Caesaris ad milites ».
inc.: «Bellorum o socii qui mille pericula Martis... ».
expl. f. 167v°: «... Detrahimus dominos urbi seruire paratȩ Dixerat » (I, 299-352).
3) titre: «Oratio Lelii ad Caesarem »
inc.: «Summi tunc munera pili ... ».
expl.: «... Illa licet tolli penitus quam iusseris urbem» (I, 356-385), suivi sur la même ligne du début gratté du v. 386: «Roma sit etc.».
f. 168v°: Gellivs, Noctes Atticae (extrait).
titre: «Verba ex oratione M. Catonis ad milites suos Numantiȩ»
inc.: «Cogitate cum animis uestris si quid uos... ».
expl.: «... illud apud uos semper manebit » (XVI, 1, 4), suivi de: «Patere et abstine ».
- Macrobivs, Saturnalia (extrait).
titre: «Senatus consultum de sextili dato honori diui Augusti ».
inc.: «Quum imperator Caesar Augustus mense sextili... ».
expl.: «... placere Senatui ut hic mensis Augustus appelletur» (I, 12, 35).
Origine: italienne (napolitaine), écriture humanistique cursive. Le copiste Ippolito Lunense (également copiste du ms. Vat. lat. 7230, cf. infra), qui travailla pour les rois de Naples et pour la famille Carafa entre 1472 et 1493, signe au f. 135: «P. Hippolyti Lunensis Manu» et au f. 168v°: «P. Hippolyti Lunensis librarii Regii manu. Laus deo »; d’après M. Reeve, op. cit. infra, le manuscrit aurait été copié sur l'édition de 1481.
Possesseurs: la famille Carafa (rameau della Stadera) de Naples, peut-être le cardinal Olivier, archev. de Naples († 1511), dont Andrea Brenta était le secrétaire (d’après le titre de la lettre à Sixte IV, f. 1: «... ANDREAE BRENTII PATAVINI OLIVERII CARD‹INALIS› NEAP‹OLITANI› SECRET‹ARII›...») et dont les armes sont peintes au bas du f. Iv°: de gueules à trois fasces (voûtées) d'argent, surmontées du chapeau de cardinal, encadrées des deux emblèmes, la «stadera » (balance romaine) et le «torchio » accompagné d’un phylactère portant la devise: «CONTERET CONTRARIA VIRTVS»; le correcteur Andrea Carafa, cité dans la souscription du f. 124, est inconnu autrement: «De prauatissimo exemplari transcripta et quoad fieri potuit transcribendo emendata a Nobilissimo et ill‹ustri› Andrea Carafa»; Antonio Carafa, cardinal en 1568, cardinal-bibliothécaire de la Bibliothèque Vaticane (1538-1591) note au bas du f. Iv°: «Ant‹on›ii Card‹inalis› Carafae Bibliothec‹a›rii Munus ex Testamento ».
These bibliographical references have been processed and may include links to online versions.
These bibliographical references have been retrieved as is from the source data.
RDF exports to come…
You can view and manipulate this document directly on this site, compare it to others using the Mirador viewer, or drag and drop this icon into the IIIF viewer of your choice. Read more about IIIF This Manifest is enriched and includes: - annotations - a full-text search - an index